Nieuws

Relatietherapie: ‘Ik moet verantwoorden waar ik naartoe ga en hoe laat ik terug ben’

relatie-therapie.jpg

Christel (64) kan er niet meer tegen dat haar man Victor (72) zich zo druk maakt om zijn gezondheid. Hij vindt haar veel te hard en ongeïnteresseerd. ‘Hij is geobsedeerd door elk pijntje dat hij voelt.’

‘Sinds bij Victor, nu alweer een jaar geleden is gedotterd en er een paar stents zijn geplaatst, is hij vreselijk met zichzelf en met zijn gezondheid bezig,’

Christel

‘Hij heeft dat altijd wel gehad, dat hij overal pijntjes voelde en dan dacht dat hij iets ernstigs onder de leden had, maar nu gaat het nergens anders meer over. Ik begrijp dat hij geschrokken is omdat die ingreep nodig bleek, maar in principe is hij nu weer gezond en kan hij weer alles. Hij zou zich zelfs beter moeten voelen dan voor de operatie, maar hij lijkt nog meer geobsedeerd met elk pijntje dat hij voelt dan voorheen. Bovendien komt daar sinds kort de angst bij dat hij dement wordt. Hij vindt dat hij veel vergeet en hij heeft er moeite mee om zich te concentreren. Ik heb echt geprobeerd om daar geduldig op te reageren, maar ik merk dat het me steeds meer irriteert. Hij gedraagt zich als een oude man, loopt de hele dag te zuchten en te steunen en hij vindt alles te veel of te druk. Ik ben gewend om dingen alleen te doen omdat hij al jaren het liefste thuis voor de tv zit, maar nu begint hij te klagen dat ik zo vaak weg ben.

Het leven met hem is zwaar

Ik moet me verantwoorden waar ik naar toe ga en hoe lang dat duurt en wanneer ik weer terug ben en of ik wel mijn telefoon laat aanstaan zodat hij me kan bereiken. Ik krijg het daar Spaans benauwd van. Ik ben twee jaar geleden gestopt met werken omdat hij meer tijd samen wilde hebben om leuke dingen te doen, maar we doen helemaal niks leuks samen. We zijn al drie jaar niet met vakantie geweest omdat hij er tegen op zag. Hij wil hooguit een weekendje ergens naar toe, liefst wat hij al kent en dan wat wandelen en fietsen.  Ik pas een dag per week op de kinderen van mijn dochter en dan lijkt het even of hij opleeft. Hij wil zich in het bijzijn van de kinderen niet laten kennen, maar zodra ze weg zijn is het weer mis. Dan klaagt hij tegen mij dat het druk was en dat hij moe is.

Irritatie

Ik merk dat ik er steeds minder tegen kan, tegen dat eeuwige geklaag. Wat zijn vergeetachtigheid betreft heb ik gezegd dat hij naar de huisarts moet gaan als hij zich zorgen maakt. Maar dat doet hij dan weer niet. Dus valt hij mij de hele dag lastig met vragen over afspraken en dergelijke. Als ik zeg dat het normaal is dat je wat vergeetachtig wordt op zijn leeftijd en dat hij dingen moet opschrijven, is hij boos omdat ik hem niet serieus neem. Ik vind het leven met hem zwaar.’

Victor

‘Ik merk heel goed dat ik Christel irriteer’, zegt Victor. ‘Ik ben natuurlijk ouder dan zij en mijn gezondheid gaat achteruit. Zij kan en wil dat niet accepteren. Ze geeft me het idee dat ik haar leven verpest omdat ik niet meer zoveel aankan als vroeger. Het lijkt wel alsof ze alleen bezig is met de last die zij daarvan heeft, terwijl zij niet voelt wat ik voel en het natuurlijk ook niet is waar ik voor gekozen heb. Ik had me deze periode van ons leven ook anders voorgesteld.

Het klagen valt wel mee

Christel heeft nooit tegen zwakte gekund en ze ziet het als zwak van mij dat ik die hartproblemen heb en dat mijn geheugen achteruit gaat. Ze wil er niks over horen. Ik loop heus niet de hele dag te klagen, zoals zij zegt. Ik doe juist mijn best om het zoveel mogelijk voor me te houden als ik me niet goed voel. Ze laat me steeds merken dat ik een blok aan haar been ben. Ik vind dat pijnlijk. Wanneer zij iets mankeert doe ik alles om haar te helpen en te verzorgen. Tot nu toe mankeert zij gelukkig zelden iets, maar je hebt het nu eenmaal niet in de hand of je wel of niet gezond ouder wordt.

‘Christel maakt me enorm onzeker’

Ik ben, ondanks die stents nog steeds snel moe. Het is toch niet zo vreemd dat je dan zorgen maakt of er misschien meer aders zijn dicht geslibd. Omdat ik nog steeds zo weinig energie heb. Dus ik zie er dan inderdaad tegenop om te veel op een dag te plannen. Ik vind het niet erg als Christel alleen dingen doet, maar ik vind het wel lastig als ik haar niet kan bereiken. In het geval dat er iets is. Zij zegt dat ik haar controleer, of dat ik haar misgun dat ze leuke dingen doet, omdat ik weinig meer onderneem, maar dat is het niet. Ik gun haar alles, maar ik heb het gevoel dat ze eigenlijk het liefste ergens anders is, omdat ze thuis mij niet om zich heen verdraagt. Ze kan soms naar me kijken alsof ze een hekel aan me heeft. Dat maakt me enorm onzeker.

De kinderen weten het ook

Misschien heeft ze gelijk en maak ik me te druk. Maar soms denk ik dat die vergeetachtigheid niet normaal is en dat ik misschien een kleine tia gehad heb. Het zou toch kunnen dat de vaten in mijn hoofd ook wat vernauwd zijn. Dat is de reden waarom ik af en toe dingen check bij Christel, of ik het me goed herinner. Ze reageert dan altijd afwijzend. Zegt dat ze geen zin heeft om als mijn secretaresse te fungeren. Alsof ik iets onmogelijks van haar vraag. Ik weet dat ze zich ook beklaagd heeft bij de kinderen. Mijn dochter heeft het er met mij over gehad. Zij begrijpt gelukkig beter dat ik me zorgen maak en ze vindt het verdrietig voor mij dat haar moeder zich zo hard opstelt. Zij heeft er op aangedrongen dat we samen hulp zouden zoeken.’

De therapie

Om de problemen van Christel en Victor op te lossen is een gecombineerde aanpak nodig. Enerzijds gesprekken met hen samen, om te zorgen dat de relatie weer gelijkwaardiger wordt en dat het patroon van aandacht vragen voor zijn klachten door Victor en daarvan wegvluchten door Christel wordt doorbroken. De gesprekken met hen samen zijn er op gericht dat ze weer naar elkaar gaan luisteren en proberen te begrijpen wat de ander voelt. Aanvankelijk is er vooral ergernis en boosheid naar elkaar, maar hun gevoel over de ander blijkt veel gelaagder te zijn.

Onder Christels ergenis zit de angst dat Victor echt iets mankeert en dat zij misschien alleen zal achterblijven

Angst en machteloosheid

Het is waar dat Christel zich ergert aan het klagen van haar man, maar onder dat gevoel zit angst en machteloosheid. De angst dat hij echt iets mankeert, dat hij misschien dood zal gaan of dement wordt en dat zij alleen zal achterblijven. Ze realiseert zich dat ze beiden ouder worden en dat dit waarschijnlijk gepaard gaat met verlies van energie en gezondheid.

Bang voor een nieuwe fase

Christel gaat daar anders mee om dan Victor. Zij duwt die gedachte weg en wil er eigenlijk nog niet aan dat ze in een nieuwe fase van hun leven komen. Die angst tegen elkaar uiten en vooral begrijpen van zichzelf en van elkaar levert al meer zachtheid op. Victor toont vooral boosheid omdat Christel zo geïrriteerd en afwijzend is naar hem toe, maar kan nu zeggen dat hij vooral bang is om haar te verliezen. Hij voelt dat de relatie ongelijkwaardig wordt en denkt dat hij niet meer aantrekkelijk is voor zijn vrouw.

Verlies aan conditie

Om haar te overtuigen dat hij haar nodig heeft, klaagt hij steeds meer tegen haar, waardoor haar neiging om hiervan weg te vluchten alleen maar sterker wordt. Zijn angst en spanning heeft een negatief effect op hoe hij zich voelt. Na overleg met zijn huisarts blijkt dat hij zich te veel zorgen hierover maakt. Lichamelijk is er op dit moment geen reden voor zijn angst. De klachten die Victor heeft, onder andere zijn verlies aan energie, hebben te maken met een verlies aan conditie. Uit angst om niet goed te worden durft hij nauwelijks het huis uit en doet hij steeds minder. Als hij zich redelijk voelt gaat hij vaak over zijn grenzen heen. Hij spant zich dan met zijn ongeoefende lijf te veel in en krijgt klachten waarna hij dan weer te lang en te veel rust houdt. Daarnaast is hij vanuit zijn angst iets te mankeren ook voortdurend bezig met alles wat hij voelt.

Zorgen voor een goede afwisseling

In individuele gesprekken leert Victor om zijn conditie weer op te bouwen door rust en inspanning op een goede manier af te wisselen en de inspanning geleidelijk aan zwaarder te maken. Daarbij moet hij uitgaan van een dagschema, onafhankelijk van hoe hij zich voelt. Dus niet te veel doen als hij zich goed voelt en niet stilvallen als hij zich minder goed voelt. Ook het denken dat het iets ernstigs betreft, als hij ergens in zijn lichaam iets voelt, leert hij te relativeren. Inmiddels doen Victor en Christel weer meer samen, maar doet Victor ook weer meer alleen.

Tekst | Anette Heffels
Beeld | iStock

Namen en omstandigheden zijn om privacy-redenen veranderd

Dit artikel verscheen eerder in Margriet 2018-42. Je kunt deze editie nabestellen via magazine.nl.

 

 

 

 

 

 

 

Ook interessant