Nieuws

Mensen met synesthesie hebben écht een ander brein

1jgrk386ldnh_selected_wide_1200.jpg

Herken je dit? Dat je bijvoorbeeld de kleur blauw voor je ziet bij het getal vier? Of de kleur rood als je aan vrijdag denkt? Dat is helemaal niet gek. Iemand die letters, woorden of cijfers associeert met een bepaalde kleur, heeft synesthesie.

Synesthesie komt nogal eens voor bij briljante mensen. Robbert Dijkgraaf, een van onze beste wetenschappers, heeft het bijvoorbeeld. Volgens twee Amsterdamse psychologen wordt dit verschijnsel veroorzaakt doordat mensen met synesthesie een ander brein hebben. Bij hen lopen er meer verbindingen tussen verschillende hersengebieden.

Wat is synesthesie?

Synesthesie is het verschijnsel waarbij de ene sensatie een andere oproept. Vaak zien mensen hierbij bepaalde kleuren bij letters, cijfers of dagen van de week. Maar het kan ook voorkomen dat je een specifieke smaak ervaart bij het horen van muziek. Ook kun je meerdere vormen van synesthesie hebben. Psychologen Romke Rouw en Steven Scholte, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, hebben nu aangetoond dat mensen met synesthesie daadwerkelijk een ander brein hebben dan mensen die dit niet hebben. Hun onderzoek werd gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Neuroscience.

Een gele vrijdag of een groene vier

De meeste mensen met synesthesie hebben deze ervaringen al vanaf hun vroege jeugd. Dit gebeurt onbewust en de ervaringen zijn eigenlijk altijd hetzelfde. Een veelvoorkomende vorm van synesthesie is ‘grafeem-kleur’-synesthesie. Dit wil zeggen dat letters, cijfers of dagen van de week een specifieke kleur oproepen.

Twee typen synestheten

Er zijn twee soorten synestheten. De eerste is de ‘projector’. Deze mensen zien de synesthetische kleur echt voor zich. Halen zij zich de T voor de geest, dan zien ze die bijvoorbeeld in het zwart met een rode lijn eromheen. De tweede groep is de ‘associator’. Zij ervaren de synesthetische kleur in hun hoofd. Bij de gedachte aan een bepaald woord, cijfer of specifieke letter komt de associatie met een bepaalde kleur op.

Geen verzinsel of fantasie

Eerdere onderzoeken gingen voornamelijk over het aantonen van synesthesie als fenomeen. Zo is gebleken dat synestheten hun ervaringen niet verzinnen en dat het zeker geen onderdeel is van een psychologische of psychiatrische ziekte. Naar schatting heeft ongeveer 4% van de mensen wereldwijd een vorm van synesthesie. We weten nu  dus dat het echt geen fantasie is. Door naar de volgende, minstens zo interessante stap. De vraag wáárom sommige mensen deze kleurassociaties hebben en anderen niet.

Verschillende theorieën

Hierover bestaan verschillende theorieën. Zo zijn er onderzoekers die erop wijzen dat in onze hersenen twee belangrijke gebieden voor dit verschijnsel naast elkaar liggen. Het gebied waarvan bekend is dat het op kleuren reageert ligt dicht bij het gebied dat op de visuele vorm van woorden reageert. Iemand met synesthesie zou fysieke verbindingen tussen deze twee gebieden hebben. Daardoor ontstaan die associaties die de rest van de mensen niet heeft.

Andere onderzoekers beweren juist dat er géén structurele verschillen zijn tussen de hersenen van synestheten en niet-synestheten. Zij verklaren dat via normale verbindingen informatie bij deze mensen op een ongebruikelijke manier ‘terugstroomt’, waardoor de synesthetische ervaring ontstaat.

Echt een ander brein

Rouw en Scholte hebben in hun onderzoek voor het eerst gebruikgemaakt van een nieuwe methode waarbij witte-stofbanen (die hersengebieden met elkaar verbinden) in kaart kunnen worden gebracht. Wat blijkt: de onderzoekers vonden inderdaad een structureel verschil. Bij synestheten lopen er meer verbindingen tussen verschillende hersengebieden dan bij niet-synestheten. Met andere woorden: mensen met synesthesie hebben letterlijk een ander brein.

Welke kleur zie jij bij vrijdag?

Bron | Nemo Kennislink 
Beeld | iStock

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.

Ook interessant