Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Nieuws

Interview met presentatrice Mirella van Markus

mirellabeeld.png

Nooit eerder zagen we Hart van Nederland-presentatrice Mirella van Markus (37) zo persoonlijk en openhartig op televisie als in haar eigen documentaire Wij willen ook een kind, die 2 juli aanstaande wordt uitgezonden. In december vorig jaar werden Mirella en haar vrouw Claudia, dankzij de hulp van een bevriende zaaddonor, moeders van dochter Sammie. Maar de documentaire laat zien dat daar een moeizaam proces aan voorafging. We zijn getuige van vele ziekenhuisbezoeken, zwangerschapstesten, teleurstellingen en de twijfels waar Mirella mee rondliep: kan een kind wel zonder vader? Wat wordt de rol van de donor? 
En: kan ik me hechten aan een kind met wie ik geen bloedband heb? “Aanvankelijk was ik helemaal niet van plan om er zo’n persoonlijke film van te maken,” vertelt Mirella in het Amsterdamse restaurant Strand West. “Mijn eerste idee was om verschillende gezinssituaties te portretteren. Maar daar zat een persoonlijke reden achter: ik was op zoek naar antwoorden op mijn eigen vragen. De NTR stelde daarom voor dat ik mijn eigen zoektocht zou gaan vastleggen. Ik vond het een heftig idee om mezelf zo bloot te geven. Maar Claudia had er totaal geen problemen mee en dat zette me aan het denken: als ik het zó belangrijk vind dat er over dit thema een film komt, moet ik dit er voor over hebben.”

Waarom vond je dat zo belangrijk?

“Omdat nog heel veel mensen niet bekend zijn met gezinnen met twee vaders of twee moeders en er weinig begrip voor hebben of zelfs een weerzin bij voelen. Onbekend maakt onbemind, zo is het gewoon. Ik hoop met mijn documentaire mensen meer openminded te maken. Niet zozeer voor mezelf, maar vooral voor de kinderen die opgroeien in een gezin met homoseksuele ouders. In Amsterdam begint het wat gewoner te worden en hoef je minder uit te leggen, maar op veel plekken in het land is het nog best moeilijk. Veel lesbische moeders die ik voor mijn film wilde interviewen, wilden niet meewerken uit angst voor negatieve reacties. Ik hoorde ook van twee vrouwen dat zij hun tienerdochter niet bij school mogen afzetten, omdat zij liever niet wordt gezien met twee moeders. We denken misschien dat de homoacceptatie in Nederland in kannen en kruiken is, maar er is nog een wereld te winnen.”

Kun je het een kind wel aandoen om op te groeien met dat soort intolerantie?

“Dat vond ik inderdaad best een moeilijk gegeven. Mijn geaardheid is mij overkomen, maar ons kind plaatsen wij bewust in een gezinsvorm die afwijkt van de norm. Toch geloof ik dat liefde, geborgenheid en een stabiele thuisbasis uiteindelijk het allerbelangrijkste zijn voor een kind. Dat blijkt ook uit onderzoek: kinderen die bij lesbische stellen zijn opgegroeid, zijn net zo gelukkig en doen het net zo goed op school als kinderen met hetero-ouders.”

Had je al lang een kinderwens?

“Voor ik Claudia vijf jaar geleden ontmoette, was ik er niet echt mee bezig. Toen ik ontdekte dat ik op vrouwen viel, heb ik het denk ik onbewust een beetje losgelaten. Ik heb ook niet echt last gehad van een biologische klok. Maar Claudia had zo’n sterke kinderwens dat ze al 
plannen had om die in haar eentje te gaan verwezenlijken. Vrij snel groeide bij mij toen het verlangen om met haar samen een gezin te stichten, net zo’n warm 
nest als waaruit ik zelf kom. Het was wel meteen duidelijk dat Claudia het kind zou dragen, daar had ik zelf nog steeds geen behoefte aan.”

Jullie hebben gekozen voor een bevriende donor, niet voor de spermabank. Waarom?

“Omdat we voor ons kind de meest transparante vorm wilden kiezen en de weg naar zijn of haar biologische oorsprong open wilden houden. Tegelijkertijd wilden we wel echt met z’n tweeën de ouders van het kind zijn en niet in een soort driehoeksverhouding met de biologische vader terechtkomen. We moesten dus op zoek naar een bekende donor, die geen 
actieve rol in de opvoeding wilde spelen. In het begin denk je natuurlijk: ik ga 
zoeken naar de knapste, intelligentste, muzikaalste en grappigste donor, die ook nog een beetje op mij lijkt. Maar zo luxe is het leven niet. Onze donor is heel leuk en slim hoor, maar we kwamen er snel achter dat het veel belangrijker is dat je iemand voor honderd procent kunt vertrouwen. Clau en ik hadden allebei een lijstje mannen die zich gaandeweg onze levens hadden aangeboden als donor, maar die vielen allemaal af omdat ze zelf niet meer wilden, hun vrouwen het niet goed vonden of omdat ze een grotere rol wilden dan wij voor ogen hadden. Toen we ten einde 
raad waren, zei een vriendin van Clau: ‘Waarom vraag je mijn broer niet?’ We hebben hem opgebeld en meteen gezegd: ‘Hans, luister, wil jij onze donor zijn?’ 
Hij wilde er wel over praten. We hebben alle beren op de weg gezet die we konden bedenken. Hij moest weten waar hij aan begon. Hans wilde twee dingen: met 
een andere donor praten over diens 
ervaringen en aan zijn ouders vragen hoe zij er tegenover stonden. Zij zouden waarschijnlijk nooit op een andere manier kleinkinderen krijgen en als zij deze vorm emotioneel lastig zouden vinden, zou hij het niet doen. Dat vond ik enorm voor hem pleiten. Hij dacht na over de impact van zijn beslissing. Uiteindelijk heeft hij ‘ja’ gezegd en daar kunnen we hem nooit genoeg voor bedanken. We hebben veel van hem gevraagd, vooral omdat het 
twee jaar heeft geduurd voor Clau zwanger raakte en hij elke maand opnieuw moest komen opdagen.”

In de documentaire laat je zelfs de 
inseminaties in het ziekenhuis zien. 
Vond je dat niet wat te intiem?

“Voor mij waren die momenten een 
wezenlijk onderdeel van het vervullen 
van de kinderwens. We laten er ook 
mee zien hoeveel we ervoor over hebben gehad, hoe gewenst Sammie was. Ik denk bovendien dat het heel herkenbaar is 
voor heterostellen die moeite hebben 
met zwanger worden. Wij zijn begonnen met inseminaties thuis, toen dat niet 
lukte zijn we naar het ziekenhuis gegaan. 
We hadden bedacht dat we niet te veel wilden sleutelen aan de natuur, maar 
onze grenzen schoven steeds verder op. We zijn een ivf-traject ingegaan, maar er ontstonden geen embryo’s. Dat was echt een klap. Daarna hebben we nóg een stap gezet: ICSI. Dan duwen ze de zaadcel de eicel in. Er ontstonden twee embryo’s, 
die allebei zijn teruggeplaatst. Eentje heeft het overleefd. Het is een wonder dat het is gelukt.” ▶

Hoe reageerde je omgeving op jullie plannen? Je broer laat zich in de docu kritisch uit.

“Ik vond het best spannend om het aan onze ouders te vertellen, maar zij vonden het meteen een mooi idee. Ik heb mijn moeder gevraagd of zij evenveel van ons kind zou kunnen houden als van de kleinkinderen met wie ze een bloedband heeft. Daar was ze meteen van overtuigd en na de geboorte van Sammie is dat ook zo gebleken. Mijn broer is geen tegenstander van homoseksueel ouderschap, maar vindt het complex dat een ‘buitenstaander’ de biologische ouder is. Die oorsprong kun je volgens hem niet ontkennen en is bepalend voor het kind, daarom wil hij Hans ook graag leren kennen. Misschien heeft hij stiekem ook wel moeite met het feit dat de man in dit soort gezinssituaties buitenspel wordt gezet. Sommige mannen vinden dat een degradatie van het vaderschap.”

mirella2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

           

 

 

Dat is ook een belangrijke kwestie: kan een kind zonder vader?

“Woorden liggen hier gevoelig. Onlangs interviewde ik filosoof Joachim Duyndam. Hij vroeg me: ‘Wat voel jij je meer? Vader of moeder?’ Ik vond dat een beledigende opmerking. Ik ben toch geen manwijf! Maar hij legde mij uit dat vaderschap 
voor hem niet is gelinkt aan geslacht. Hij zegt: de band met de vrouw die je heeft gebaard, is vanzelfsprekend. De vader moet het kind als het ware adopteren. 
Dat woord komt van het Latijnse 
ad optare, dat uitverkiezen betekent. 
Die uitverkiezing geeft het kind voor het eerst het gevoel uniek te zijn voor iemand. In die zin ben ik dus vader – degene die Sammie uitverkiest – en moeder ineen. 
Ik heb haar juridisch geadopteerd, maar ook in emotionele zin.”

Dat klinkt mooi, maar vaderschap is meer dan dat. In de dagelijkse opvoeding hebben mannen vaak een net iets andere rol dan vrouwen, toch?

“Ja, dat zegt een pedagoog in mijn film ook. Vaders fungeren vaak als brug naar de buitenwereld. Ze sporen hun kinderen aan risico te nemen, erop uit te trekken. Maar in heterostellen heb je ook vrouwelijke vaders en mannelijke moeders. Claudia’s vader is bijvoorbeeld echt 
een metroman. We zeggen weleens gekscherend: ‘Je bent een halve homo’. Hij was niet zo’n vader die haar leerde vissen en klussen en Clau is ook goed terechtgekomen. We moeten deze kwestie niet kapot psychologiseren, vind ik. In de opvoeding gaat het denk ik voor een groot deel om je karakter. Clau is de stoerste 
van ons twee, zij zal voor Sammie die brug naar de buitenwereld kunnen zijn. En we hebben genoeg mannelijke rolmodellen in onze omgeving: opa’s, broer, vrienden en Hans.”

In de docu vertel je dat je het moeilijk zou vinden als Sammie Hans ‘papa’ gaat noemen. Hoe kijk je daar nu tegenaan?

“In mijn buik merk ik dat ik het nog steeds lastig vind, maar ik denk dat dit heeft te maken met de betekenis die het woord ‘papa’ voor mij heeft. Ik ben opgegroeid in een heterogezin, dus ‘papa’ is voor mij een onwijs intiem woord: zo noem ik de man die mij heeft opgevoed. Voor Sammie zal dat anders zijn, want Hans komt af en toe langs, maar is geen opvoeder. We hebben afgesproken dat ze Hans best papa mag noemen, als zij dat wil. Ik moet Sammie haar eigen betekenissen gunnen. Ik wilde met de documentaire de blik van mensen verruimen, maar merkte dat ik zelf soms net zo gevangen zit in bepaalde denkbeelden. Ook voor mij is een gezin met twee moeders nieuw, dus ook ik moet aan bepaalde dingen wennen. De film heeft wel een therapeutische werking gehad. Ik ben een stuk opener en sterker geworden, al zijn natuurlijk niet al mijn zorgen en angsten opeens verdwenen.”

Voelde je je meteen moeder toen Sammie was geboren?

“Ja! Ik had er rekening mee gehouden dat ik meer tijd nodig zou hebben om een band met haar op te bouwen, maar ik was meteen verliefd. Een paar dagen na haar geboorte moest ik Hart van Nederland presenteren en terwijl ik erheen reed, voelde ik een heel sterk verlangen om terug te gaan naar Sammie. Na de uitzending ben ik meteen naar huis gereden en juichte ik in mezelf: wauw, ik heb dat oermoedergevoel ook! Dat vond ik een 
geruststellende gedachte.”

Hoe ziet jullie dagelijkse rolverdeling eruit?

“Een vriendin zei tegen me dat ze jaloers is op hoe eerlijk wij de zorg verdelen. Dat is denk ik wel een voordeel van een relatie met een vrouw. Bij vrienden zie ik toch vaak dat de vrouw wat carrière betreft aan het kortste eind trekt en thuis overal voor opdraait. Wij doen het heel erg fiftyfifty. Clau werkt vier dagen als gedelegeerd 
producent bij Eyeworks – ze maakt onder andere Sterren springen – en is woensdag thuis. Ik ben op maandag vrij.”

Zo’n documentaire maken is andere koek 
dan sec presenteren. Kun jij bij Hart van Nederland wel genoeg je ei kwijt?

“Ik vind het juist mooi dat ik me met verschillende disciplines kan bezighouden. De dynamiek van een dagelijks nieuwsprogramma als Hart van Nederland en de spanning van live-presentatie vind ik fantastisch. Dat ik daarnaast nog interviews kan schrijven voor Filosofie magazine en een documentaire kan maken, maakt 
mijn werk heel afwisselend. Toen ik nog studeerde, wilde ik al een film maken. 
Ik heb na mijn studie ook een tijd bij 
documentairemaker Frans Bromet 
gewerkt als researcher en geluidsvrouw. Van hem heb ik geleerd niets in scène te zetten, maar gewoon te filmen en te kijken wat er gebeurt. Dat ik nu zo’n persoonlijke documentaire van vijftig minuten heb mogen maken, is een droom die uitkomt. Dit smaakt zeker naar meer.”

Ook interessant