Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Nieuws

Hypochondrie: als je bij elk pijntje denkt dat je iets verschrikkelijks onder de leden hebt

kun-je-niet-goed-tegen-stress-misschien-ben-je-hoogsensitief.jpg

Ben je vaak angstig dat je iets ernstigs onder de leden hebt, maar kunnen artsen niks bijzonders bij je ontdekken? Dan heb je mogelijk last van de angststoornis hypochondrie. Als je dit hebt, word je door je omgeving en zelfs door artsen soms als ‘aansteller’ gezien, terwijl er wel degelijk iets aan de hand is. Deze zeven tips kunnen je angst helpen verminderen.

Bij hypochondrie let je voortdurend op je eigen lichaam en voel je van alles. Gewone lichamelijke verschijnselen, zoals een steek, hoofdpijn of een droge mond, zie je als teken van een ernstige ziekte, waardoor je in paniek kunt raken en je continu zorgen maakt. Ook als een dokter je goed nakijkt en niets vindt, vertrouw je het niet: je blijft bang dat je iets ernstigs onder de leden hebt, of deze overtuiging komt snel weer terug, waardoor je blijft zoeken naar geruststelling.

Lichamelijke klachten

Op momenten dat de angst overheerst kun je allerlei lichamelijke klachten krijgen. Veel mensen krijgen last van hartkloppingen, benauwdheid, een vervelend gevoel op de borst, beven, duizeligheid, tintelingen of een doof gevoel in je handen en/of voeten, maagklachten en transpiratie. Je kunt zelfs het gevoel hebben elk moment flauw te vallen of dat je de controle over jezelf verliest, gek wordt of doodgaat.

Lees ook: Nog nooit verteld: ‘Ik heb een angststoornis’

Hoe ontstaat hypochondrie?

Waarom sommige mensen een angststoornis hebben, is niet duidelijk. In sommige families komen angststoornissen vaker voor, dus erfelijkheid lijkt een rol te spelen. Mogelijk veroorzaken enkele genen een tekort aan bepaalde stoffen in de hersenen, de zogeheten neurotransmitters. Deze stofjes bepalen min of meer hoe je je voelt. Maar behalve je genen, bepalen ook je opvoeding en ervaringen in het verleden hoe je met angstgevoelens en lichamelijke klachten omgaat.

Vicieuze cirkel

Het probleem met angst is: het veroorzaakt lichamelijke verschijnselen die de angst voor een ernstige ziekte juist weer kunnen versterken. Hierdoor kun je niet alleen enorm in paniek raken, je kunt er ook door in een vicieuze cirkel terechtkomen. Gelukkig kun je zelf veel doen om de angst te verminderen.

Tip 1: houd een dagboekje bij

Noteer per dag je angstige momenten. Schrijf op waarom je bepaalde lichamelijke verschijnselen niet vertrouwt. Wat gebeurt er als de angst bij je opkomt? Wat voor klachten krijg je dan? Welke gedachten komen in je op? En wat doe je dan?

Geef je toe aan je angsten door direct aan een ernstige ziekte te denken? Vlucht je voor de angst door in bed te gaan liggen of veel te eten? Of probeer je de angst te verdoven door een wijntje, slaaptablet of andere kalmerende middelen te nemen?

Tip 2: bekijk je angstgedachten

Overweeg of je inderdaad bij elk gevoel (pijn, jeuk, kramp) in je lichaam direct aan de ernstigste ziekte denkt. Bekijk eens kritisch of je angstgedachten wel kloppen en of er echt reden is voor paniek. Vaak is dit niet het geval.

Tip 3: ‘vervang’ je gedachten en schrijf de nieuwe  op

Het lijkt in het begin misschien een onmogelijke opgave, maar volgens psychologen helpt het – en is het echt mogelijk – om de gedachte aan een ernstige ziekte te vervangen door iets minder ernstigs. Stel er een positieve gedachte tegenover. Bedenk een onschuldige verklaring voor de lichamelijke verschijnselen die je opmerkt. Zo kun je bedenken dat je hoofdpijn hebt, omdat je vannacht slecht hebt geslapen, of dat je alleen hartkloppingen hebt, omdat je bang bent en het dan normaal is dat je hart zo reageert.

Schrijf deze positieve gedachten op, zodat je ze op moeilijke momenten kunt nalezen!

Tip 4: zoek afleiding

Nog een schrijfoefening: noteer wat je voortaan op angstige momenten kunt doen. Zo kun je jezelf voornemen om een wandeling te maken, in de tuin aan de slag te gaan, een buikademhalingsoefening te doen of een vriendin op te bellen. Zoek steun bij mensen die je vertrouwt. Leg aan hen uit waar je bang voor bent. De meeste mensen hebben er begrip voor.

Tip 5: kijk de angst in de ogen

Vlucht niet voor de angst en probeer de angst niet te ‘verdoven’. Op de korte termijn lijkt het misschien even te helpen. Maar je leert daardoor niet met de angst om te gaan en deze te verdragen. Uiteindelijk wordt de angst daardoor alleen maar erger.

Tip 6: zoek hulp

Kom je er alleen of met iemand uit je directe omgeving niet uit? Er is veel hulp en begeleiding mogelijk, om te beginnen van je huisarts. Door zelf met de bovenstaande oefeningen aan de slag te gaan en bijvoorbeeld elke twee weken bij je huisarts langs te gaan om te bespreken hoe het gaat, kun je al een heel eind komen. Als de angst je blijft belemmeren, kan een praktijkondersteuner GGZ of een psycholoog je verder helpen, bijvoorbeeld met cognitieve gedragstherapie. Hierbij leer je je gedachten en reacties op angst te veranderen. Doel is dat je weer vertrouwen krijgt in je eigen lichaam, zodat je minder geruststelling van anderen nodig hebt om je beter te voelen. Uiteindelijk kun je bereiken dat je nog maar weinig last hebt van je angsten.

Blijf je liever thuis? Misschien is online therapie iets voor jou. Of je nou aan je angsten wilt werken, beter wilt slapen, wilt stoppen met roken of je zorgen maakt over je eetgewoontes; je kunt het zo gek niet bedenken, of er bestaan (erkende) therapieprogramma’s op internet voor, zoals interapy.nl. Het is anoniem en werkt meestal net zo goed als een paar bezoekjes aan de psycholoog. 

Tip 7: medicijnen helpen niet of nauwelijks

Kon iemand je maar een pil geven waarmee je van alles af was. Helaas hebben bij hypochondrie medicijnen over het algemeen weinig zin. Je zult echt actief met jezelf aan de slag moeten om de angst te lijf te gaan, al dan niet onder begeleiding van een (internet)psycholoog.

Zelftest

Kijk voor meer informatie over hypochondrie op de site van de Angst, Dwang en Fobie stichting, de Psychowijzer of de zelfhulpwijzer. Op de laatste website kun je een zelftest doen en een zelfhulpcursus vinden.

Bron | Thuisarts.nl, Medisch Centrum Leeuwarden, GGZnieuws
Beeld | iStock

Ook goed om te weten

Bekijk ook: 

 

 

Ook interessant