Nieuws

Dít doet de zon met je lichamelijk én geestelijk

vrouwzon.jpg

We zitten deze zomer niet bepaald verlegen om de zon. Maar wat doet die overdaad aan zon met ons lichamelijk én geestelijk? Deskundigen aan het woord.

Website nu.nl ging op onderzoek uit en sprak met diverse deskundigen. Volgens hoogleraar psychiatrie Witte Hoogendijk, verbonden aan het Erasmus MC in Rotterdam, heeft de zon op drie verschillende manieren invloed op ons geestelijk en lichamelijk welzijn.

Psychosociale manier

“De eerste is de psychosociale manier. Door de zon ben je eerder geneigd om naar buiten te gaan. In de zomer is het vakantietijd en doe je vaker leuke dingen met mensen of andere dingen die je een prettig gevoel kunnen geven.”

De zon heeft juist een tegenovergesteld effect als je last hebt van een zomerdip of -depressie en sterk het gevoel hebt dat je het leuk moet hebben, omdát het mooi weer is. “Je neigt dan juist meer naar een gevoel van eenzaamheid. Het contrast met al die feestende mensen is met zonnig weer dus groot.”

Vitamine D en depressie

De tweede manier waarop de zon invloed heeft op ons welzijn is via de huid. “De zon op je huid voelen ervaren de meeste mensen als aangenaam,” zegt Hoogendijk. Dit blijkt een biologische basis te hebben, legt de hoogleraar uit. “Je vangt het zonlicht op om vitamine D aan te maken.” Dit gebeurt in de diepere lagen van de huid, waarin de vitamine wordt aangemaakt uit zogenoemde voorlopermoleculen.

Vitamine D is essentieel voor onze gezondheid en bevorderlijk voor processen in ons lichaam. Zo hangt het samen met (het voorkomen van) depressie. “Bij een onderzoek onder depressieve ouderen bleek bijvoorbeeld dat zij een lagere concentratie vitamine D in hun bloed hebben dan ouderen zonder depressie,” vertelt de hoogleraar.

Ook goed voor spierfunctie en weerstand

Hoogleraar Voeding en Levensmiddelen Gertjan Schaafsma meldt dat vitamine D nu volop in de belangstelling staat. “We weten nu dat vitamine D niet alleen goed is voor de botten en tanden, maar ook een rol speelt bij de spierfunctie en de weerstand.”

Ultraviolet B-straling uit de zon zorgt ervoor dat het tussenproduct 7-dehydrocholesterol wordt omgezet in vitamine D. Lees hier meer over het verschil tussen uv A-straling (Aging) en uv B-straling (Burning).

Zonlicht op gezicht en handen voldoende

“Zonlicht is de belangrijkste bron voor de aanmaak ervan,” zegt Schaafsma. Tijdens deze zonnige dagen gebeurt dat dus meer dan voldoende. “Ook in de schaduw vang je voldoende ultraviolet licht op.”

Om vitamine D aan te maken hoeft er slechts een klein deel van je lichaam aan de zon te worden blootgesteld. “Je gezicht en je handen zijn genoeg. Je hoeft je dus echt niet bruin te bakken, wat ook niet wordt aanbevolen wegens het risico op huidkanker. Een half uurtje buiten lopen is al genoeg,” vertelt Schaafsma.

Met die vele zonnige dagen hoeven we ons dus geen zorgen te maken over de hoeveelheid vitamine D die we nu aanmaken. Een overdosering vitamine D is in theorie wel mogelijk. Maar vitamine D die wordt aangemaakt door blootstelling aan zonlicht kan hier nooit toe leiden, zegt Schaafsma.

Problemen door tekort aan vitamine D

Een ernstig tekort aan vitamine D levert echter wel problemen op. Al komt ook dit bijna niet meer voor. Tegenwoordig hoeven alleen de risicogroepen nog op hun vitamine D-gehalte te letten. Hieronder vallen ouderen, omdat zij minder vaak buiten komen en gesluierde vrouwen, die door hun bedekte kleding weinig met zonlicht in aanraking komen. Ook dienen kinderen tot vier jaar oud dagelijks tien druppeltjes (10 microgram) vitamine D te krijgen.

Mocht iemand een tekort aan vitamine D hebben, dan kan hij verschillende klachten krijgen. “De spierfunctie verslechtert en diegene krijgt last van pijnlijke botten. Het is daarom belangrijk dat bijvoorbeeld ouderen supplementen slikken om toch voldoende vitamine D te hebben.”

Vitamine D die eenmaal is aangemaakt, verlaat het lichaam niet snel, zegt Schaafsma. “Stel dat je een periode niet wordt blootgesteld aan zonlicht en ook geen supplementen gebruikt, dan is de hoeveelheid vitamine D in je bloed pas na ongeveer 20 tot 25 dagen gehalveerd. Je kunt het dus best een paar maanden uithouden zonder vitamine D-bronnen.”

Aanmaak endorfine

Wat doet vitamine D met ons geestelijk welzijn? “Het doet zeker iets positiefs met de geest, maar wat, dat weten we niet precies. Wel is bekend dat vitamine D heel belangrijk is voor onze hormoonstofwisseling. Dat heeft onder meer invloed op de aanmaak van endorfine (het ‘gelukshormoon’ dat bijvoorbeeld ook wordt aangemaakt tijdens het sporten, red.) in onze hersenen,” zegt Schaafsma.

“Ook zijn er uit onderzoek sterke aanwijzingen naar voren gekomen dat mannen dankzij zon een lichte toename krijgen in hun testosteronspiegel en hierdoor bijvoorbeeld ook sneller verliefd worden. Maar hoe dit precies tot stand komt, is niet bekend.”

Invloed op biologische klok

De derde manier waarop zonlicht invloed kan hebben op onze stemming is via de ogen, stelt Hoogendijk. “Dat heeft direct effect op de biologische klok in onze hersenen. Vanuit het oog gaan de meeste zenuwen naar de optische schors, om beelden te kunnen herkennen. Een klein bundeltje hiervan gaat direct de biologische klok in.”

Die klok geeft ons elke ochtend een signaal, waardoor ons lichaam in gang wordt gezet. “Je lichaam krijgt als het ware een seintje: het is licht, de dag is dus begonnen en de temperatuur moet wat omhoog en de hormoonsystemen moeten worden aangepast. Licht draagt hier aan bij.”

Mensen die voldoende licht in de ogen krijgen, hebben ook een goed biologisch ritme, zegt Hoogendijk. “Zonlicht, al dan niet kunstmatig, wordt daarom ook ingezet bij mensen met een winterdepressie. Het licht geeft bij deze mensen een signaal aan hun klok: hé, het is echt dag, dus je moet wat dingetjes aanpassen aan je ritme.”

Eraan gewend raken

De zon kan nog andere positieve effecten hebben op ons geestelijke welzijn. “Ik kan me voorstellen dat je door de hitte geneigd bent minder te doen en hierdoor minder stress beleeft.”

Maar worden deze positieve dan niet minder, nu we al zo lang zonnig weer hebben? “Op den duur wen je er wel een beetje aan,” aldus Hoogendijk. “In tropische landen is het meestal erg warm en daar gaat het leven ook gewoon door.”

Lees ook: waarom ijsjes en salades lekkerder smaken met warm weer

Bron | nu.nl
Foto | iStock

Ook interessant om te lezen

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Ook interessant