Header Marjan Beeld Marloes Bosch. Styling: Brigitte Kramer. Visagie: Carmen Zomers.
Beeld Marloes Bosch. Styling: Brigitte Kramer. Visagie: Carmen Zomers.

PREMIUM

‘Brand is erger’ werkt fantastisch bij klein leed. Een beetje relativering is nooit weg. Dacht ik. Tot het oorlog wordt

Marjan haalt ze nog vaak aan, de woorden van haar moeder. Maar realiseert zich dat de situatie van nu veel te groot is om af te doen met de woorden ‘brand is erger’.

Ach kind, brand is erger.’ Ik hoor het mijn moeder nog zo zeggen. Het was haar manier om elk vermeend leed onmiddellijk te relativeren. Kwam ik op mijn zestiende snikkend thuis, omdat mijn vriendje de verkering had uitgemaakt, dan haalde mijn moeder haar schouders op. ‘Ach kind, brand is erger.’ Mijn mam bezat een stoïcijnse wijsheid. Ze liet zich niet van slag brengen door de waan van de dag. In het ergste geval, als ze geen spreekwoord paraat had, sprak ze plechtig: ‘Ik zeg maar zo, ik zeg maar niks.’ Vrijwel meteen gevolgd door: ‘Wil je een kopje thee?’

Bij klein leed

Ik gebruikte het zinnetje ‘brand is erger’ ook bij mijn meiden. Een beetje gekscherend. ‘Joh, je oma zei altijd: ‘Brand is erger...’’ En daarna praatten we. Lang, breed, open, in elk geval zo open mogelijk en net zo vaak als zij daar behoefte aan hadden. ‘Brand is erger’ werkt fantastisch bij klein leed: een deukje in je auto of een vol pak koffie dat je op de tegelvloer laat vallen. En het haalt bij groter leed bij voorbaat wat scherpe randjes weg. Want hoe serieus ook, een beetje relativering is nooit weg. Denk ik. Dacht ik.

Tot het oorlog wordt. Tot Rusland Oekraïne binnenvalt. Tot ik ademloos besef dat we aan de rand staan van de Derde Wereldoorlog. Tot mijn dochter vraagt waarom we niks doen. Waarom we niet ingrijpen. Waarom die no-flyzone er niet komt. Waarom we alleen maar toekijken en niet ingrijpen. Waarom?

Als wij niet willen lijden

Nou, omdat... Ik lepel antwoorden op, want ik heb erover gelezen. Verstandige antwoorden van mensen die weten waar ze het over hebben. Deskundig op het gebied van wereldpolitiek. Ze leveren argumenten op basis van hun verstand. En eigenlijk zeggen ze: als we hier geen ellende willen hebben, moeten we zorgen dat het daar blijft. Daar, in dat vernielde, platgebombardeerde, arme land. Als wij niet willen lijden, moeten we toestaan dat zij lijden. Dan moeten we blijven toekijken.

Daarbij voel ik me alsof het 1942 is. Mijn Joodse buren worden uit hun huis gehaald en een vrachtwagen in getrapt. Afgevoerd. Ik kijk maar snel de andere kant op. Want als ik naar voren stap, zit ik ook in de vrachtwagen. En dat wil ik niet.

Ik droom ervan. Zo’n machteloze droom waarin je steeds op zoek bent naar iets wat je ontglipt. Mijn moeder verschijnt vaak in die dromen. Ook deze keer. Ze zit op een heuveltje met een puntmuts op en zegt: ‘Brand in je eigen huis, dat is het ergst.’

Als ik wakker ben, besef ik dat dat precies samenvat wat Europa denkt over de oorlog in Oekraïne. Maar vlak daarvoor zag ik dat mijn moeder de puntmuts van haar hoofd trok en er haar tranen mee droogde.

null Beeld

Over columnist Marjan van den Berg

Marjan van den Berg studeerde MO-Nederlands aan de VU te Amsterdam, stond jarenlang voor vmbo-klassen als juf Nederlands, schrijft columns en verhalen en runt haar eigen bedrijf Iskander Uitgevers. Ze is dol op haar dochters Merel, Amber en Kirsten, haar vier kleinkinderen, haar labrador en haar Jan! Lees hier alle columns van Marjan. Wil je Marjan volgen? Dat kan niet alleen op margriet.nl/marjan, maar ook via haar eigen website marjanvandenberg.nl en op Facebook.

Marjan van den BergMarloes Bosch. Styling: Brigitte Kramer. Visagie: Carmen Zomers.
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden