Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Wonen & Tuinieren

Een eigen composthoop in je tuin: zó pak je dat aan

een-eigen-composthoop-in-je-tuin-zo-pak-je-dat-aan.jpg

Compost wordt ook wel ‘het zwarte goud’ genoemd. Planten groeien er als kool op en de bodem wordt er supergezond van. Dus hup: laat die schimmels, wormen en kevertjes hun werk maar doen en maak je eigen composthoop.

Een kind groot krijgen valt samen met goede voeding; bij planten werkt dat hetzelfde. Door de stevige groei en bloei wordt er in een seizoen flink wat voeding aan de bodem onttrokken. Dit kun je aanvullen door zo nu en dan een handje mest te strooien, maar veel beter nog werkt een flinke laag compost rond de voet van de plant.

Compost geeft langdurig organische voedingsstoffen af. Bovendien zorgt het voor een gezonder bodemevenwicht. De grondstructuur verbetert, de aarde wordt beter doorwortelbaar en voedingsstoffen kunnen beter worden opgenomen. Maar dat is nog niet alles: tuinier je op kleigrond, dan zul je merken dat de bodem luchtiger en makkelijker bewerkbaar wordt. Ook zandgrond heeft veel baat bij compost omdat de humusrijke deeltjes een groot absorberend vermogen hebben. Water en voedingsstoffen spoelen opeens een stuk minder snel uit – wat toch wel dé frustratie is bij zandgrond. 

Je eigen composthoop

Dat compost een soort wondermiddel is voor je planten, staat buiten kijf. Maar is het ook de moeite om zelf een composthoop te beginnen? Met hetzelfde gemak koop je bij het tuincentrum immers een paar zakken kant-en-klare compost. Door zelf te composteren houd je opeens veel meer ruimte over in de groene bak. Je hoeft nooit meer compost te kopen en – misschien wel het belangrijkste – je bepaalt zelf waar jouw planten opgroeien.

Alleen met je zelfgemaakte compost ben je er namelijk zeker van dat je geen bestrijdingsmiddelen in je tuin haalt. Maar, zelf composteren kost wel wat van je tijd en discipline. Je bent elke dag bezig met het scheiden van groenafval, want niet alles uit de gft-bak mag ook zomaar op de hoop. Snoeihout moet eerst versnipperd worden en de hoop moet geregeld gekeerd worden. Vind je dit een kleine moeite, dan is het het uitproberen waard. Ongeacht de grootte van je tuin; want composteren kan overal, ook in een kleine tuin en zelfs op een balkon. 

Tip – Een composthoop neemt al snel een vierkante meter in beslag. In een wat kleinere tuin kun je daarom beter voor een compostvat of compostsilo kiezen met een open bodem. Op een balkon kun je je gft-afval omzetten tot humusrijke compost met behulp van een wormenbak, waar je zelf wormen in uitzet.

De lasagnemethode

Alles in de composthoop valt en staat met bodemorganismen. Schimmels en nuttige beestjes zoals kevertjes, mijten en compostwormen gaan met de organische materialen aan de haal en zetten dit om tot vruchtbare humus. Maar net als dat een kind niet gezond blijft op alleen koekjes of aardappelen, krijg je ook alleen een goede compost door een zo gevarieerd mogelijke hoop te maken.

Belangrijk is dat je een afwisseling maakt tussen vochtige en droge materialen, maar ook tussen slap en stevig, grof en fijn en koolstofrijk en stikstofrijk. Maak bij voorkeur lagen van groen (gras, bladeren, koffiedrab en eierschalen) en bruin (zaagsel, takjes, stro) afval, die je om en om in lagen op de hoop legt. Door deze zogenoemde lasagnemethode kan er genoeg lucht tussen komen, waardoor het sneller wordt afgebroken. Bruine materialen worden minder goed afgebroken dan groene, maar geven de compost uiteindelijk meer structuur. Versnipper grof hout eerst in een hakselaar.

Wat mag er op de composthoop?

Wel:

  • Grasmaaisel
  • Versnipperd snoeihout 
  • Groente- en fruitresten 
  • Theezakjes 
  • Eierschalen
  • Plantresten
  • Bladeren 
  • Stro
  • Zaagsel

Niet:

  • Gekookte groenten
  • Kattenbakkorrels
  • Wortels van hardnekkige onkruiden
  • Sinaasappelschillen, aardappelschillen en koolresten
  • Brood en kaaskorsten
  • Visgraten, vleesresten, botjes en mosselschelpen
  • As uit de open haard
  • Grote stukken snoeihout
  • Plantenresten die met gif zijn behandeld

Tips bij het starten van een composthoop

  • Geef de composthoop of het compostvat een plek in de schaduw. Zorg dat hij in aanraking komt te staan met de grond, zodat bodembeestjes er goed bij kunnen. Begin met een paar takken en breng daarna een laagje keukenafval aan. 
  • Maak de composthoop minimaal een halve meter hoog zodat de binnenkant flink heet kan worden. Tijdens het composteringsproces kan de temperatuur wel oplopen tot zestig of zeventig graden. Dit is alleen maar gunstig, want eventuele onkruidzaden en ziektekiemen worden zo onschadelijk gemaakt.
  • Maak eventueel een kuil in de grond of een ombouw van hout of gaas om de hoop op zijn plek te houden. Voor de kleine tuin is een compostvat een goede optie. 
  • Je kunt het composteringsproces versnellen door alvast wat verteerde compost van een vorige composthoop tussen het groenafval te strooien. 
  • Het keren van de compost is een zware klus maar mag niet vergeten worden: de zuurstof die op deze manier in de hoop terechtkomt, stimuleert schimmels en bacteriën. Hierdoor is je compost sneller klaar. Het beste kun je de hoop eens in de twee maanden keren.

Klaar voor gebruik

Na ongeveer een half jaar is de compost rijp om in de borders uit te strooien. Zeef de compost eerst zodat alleen de fijne compost in je tuin terecht komt. De grove deeltjes laat je achter op de hoop, of kun je gebruiken als compoststarter in de nieuwe hoop. 

Compost als mestvervanger?

Een goede compost geeft het hele seizoen door langzaam voedingsstoffen af en is daarom deels een vervanger van meststoffen. Toch is het vaak nog wel nodig om in ieder geval in het voorjaar naast compost ook mest te strooien. Vaak is de hoeveelheid compost niet voldoende om genoeg voedingsstoffen te bieden. Bovendien is de honger van planten die uitbundig bloeien of waar we energie van af blijven voeren, zoals rozen en buxussen, niet snel gestild. 

Kant-en-klare compost

Geen zin om zelf aan de slag te gaan, maar wil je wel goede compost? Dan is er altijd nog compost in zakken te koop. Let wel goed op wat je eigenlijk koopt en kijk op de achterkant van de zak waaruit de compost is samengesteld. Een compost waarin alleen bladeren en zaagsel zijn verwerkt, kun je beter laten liggen.

Voor grote tuinen is compost in zakken erg kostbaar. Bij de gemeentelijke vuilstort kun je vaak voor weinig geld flink wat compost ophalen. Bedenk wel dat je hiermee vaak ook onkruidzaden je tuin in haalt. Wil je zeker zijn van een schone compost die vrij is van onkruidzaden en bodemvreemde bestanddelen? Kijk dan op keurcompost.nl.

Dit artikel verscheen in Margriet 2021-13.
Je kunt deze editie nabestellen via lossebladen.nl.

Tekst | Kristel Engelen
Beeld | Getty Images

Ook interessant