Ultrafijnstof komt vrij door bij verschillende verbrandingsprocessen. Denk bijvoorbeeld aan de uitstoot van auto’s en vliegtuigen. Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Wat kun je doen tegen (ultra)fijnstof?

Er zijn steeds meer signalen dat ultrafijnstof slecht is voor je gezondheid. Zo zijn er aanwijzingen dat langdurige blootstelling slecht kan zijn voor je hart en bloedvaten en je luchtwegen. Maar wat zijn ultrafijnstof en fijnstof eigenlijk? En wat gebeurt er precies als je het binnenkrijgt?

We leggen het uit.

Wat is ultrafijnstof?

Bij ultrafijnstof spreken we over piepkleine deeltjes in de lucht. Die deeltjes kun je met het blote oog niet zien, omdat ze kleiner zijn dan 0,1 micrometer. Dit betekent dat eén deeltje zelfs tienduizend keer kleiner is dan een millimeter. Ze komen vrij in de lucht bij verschillende verbrandingsprocessen. Denk bijvoorbeeld aan de uitstoot van auto’s, schepen, vliegtuigen en door de industrie. Maar ook door koken en het stoken van de open haard, komt ultrafijnstof vrij.

Maar dat deze deeltjes zo klein zijn, betekent niet dat ze niet schadelijk zijn. Doordat ultrafijnstof zo klein is, ruimt je lichaam het minder snel op dan wanneer je grotere deeltjes binnenkrijgt, zoals fijnstof (deeltjes met een diameter kleiner dan 10 micrometer). Ultrafijnstof kan makkelijker in je longen terechtkomen en via die weg weer bij andere organen uitkomen. Daardoor is ultrafijnstof waarschijnlijk slechter voor je gezondheid dan fijnstof. De effecten van ultrafijnstof komen nog bovenop de schadelijke effecten van fijnstof.

Wat gebeurt er als je ultrafijnstof binnenkrijgt?

Hoewel er over het effect van ultrafijnstof op je gezondheid nog niet veel bekend is, zijn er steeds meer aanwijzingen dat een langdurige blootstelling aan ultrafijnstof slecht kan zijn voor je luchtwegen, hart en bloedvaten en de groei van een foetus. Dat blijkt bijvoorbeeld uit onderzoek van het RIVM. Zij zien dat inwoners van gemeenten rondom Schiphol, die voor een lange periode vliegverkeer over zich heen krijgen, een grotere kans hebben op hart- en vaatziekten dan op andere plekken in Nederland.

Dichtbij een bron

Ultrafijnstof komt niet alleen vrij door bijvoorbeeld transportmiddelen, het is altijd in de lucht aanwezig door chemische reacties en vanuit natuurlijke bronnen, zoals vulkanen. Hoe dichter je bij een bron bent, hoe meer ultrafijnstof er in de lucht aanwezig is. Na een tijdje klontert de ultrafijnstof samen en verandert het in de iets grotere variant, fijnstof.

Wanneer er weinig wind staat, kan de concentratie van fijnstof plaatselijk hoog blijven. Schadelijke deeltjes kunnen dan niet worden verspreid over een groter gebied of naar andere lagen in de lucht. Ook wanneer het lang droog blijft, kunnen de deeltjes lang in de lucht blijven hangen.

Fijnstof van buiten voorkomen

Het is niet mogelijk om een fijnstofvrije lucht te krijgen, maar er zijn wel een aantal dingen die je kunt doen om het percentage fijnstof buiten, en blootstelling daaraan, te verminderen:

  • Kies voor een route, waar weinig auto’s langskomen. Ook is het een goed idee om de spits zoveel mogelijk te vermijden.
  • Pak vaker de fiets, zodat je een bijdrage levert aan een betere luchtkwaliteit.
  • Controleer regelmatig je bandenspanning. Wanneer die niet goed is, komt er meer fijnstof vrij.
  • Eet regelmatig vegetarisch. Door minder of geen vlees te eten is er sprake van minder uitstoot van schadelijke stoffen.
  • Ben je benieuwd naar de luchtkwaliteit bij je in de buurt? Dan kun je gebruikmaken van deze tool.

Minder fijnstof in huis

Ook zijn er verschillende tips om het percentage fijnstof in huis te verminderen:

  • Stook zo min mogelijk een houtkachel of open haard.
  • Zet altijd de afzuigkap aan wanneer je gaat koken. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) kan alleen al door het bakken van een hamburger de hoeveelheid fijnstof oplopen tot 67 keer de toegestane norm.
  • Lucht je huis altijd buiten de spitsuren, vooral wanneer je dichtbij een drukke weg woont.
  • Kies het liefst voor een aparte keuken in je huis, in plaats van een open keuken. Zo verspreidt fijnstof minder makkelijk door je huis.

Bron | RIVM, Gezondheidsraad, Gezondnu.nl, Longfonds

Lisa MancheGetty Images
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden