psychologievandaag.nl. Beeld  Leontine Haverhals
Beeld Leontine Haverhals

PREMIUM

Waarom vrouwen het zo lastig vinden om een compliment in ontvangst te nemen

Krijg je een oprecht compliment, steek ’m in je zak! Die outfit stáát je namelijk ook heel goed en die behulpzaamheid van je ís ook prijzenswaardig. Alleen vinden we het lastig dat aan onszelf toe te geven. Waarom toch? Margriets Ilona Oerlemans neemt zich voor: vanaf 1 maart – Nationale Complimentendag – gaan we oefenen met complimenten uitdelen én vooral: in ontvangst nemen.

‘Wat heb je een leuke jurk aan!’ ‘Deze?! Die is al oud/was heel goedkoop/is toch niet zo bijzonder?’ Wat is dat toch met ons vrouwen – want ja, het zijn vooral de vrouwen – dat we er zo’n moeite mee hebben om een welgemeend compliment een beetje enthousiast in ontvangst te nemen? Dat we zo’n aardig woord van een ander altijd moeten ­bagatelliseren? Zelf maak ik me er ook geregeld schuldig aan. Dan vind ik het bijvoorbeeld heel vanzelfsprekend dat ik iets heb gedaan en wuif ik een ‘wat goed van je!’-opmerking wat lacherig weg. Ook heb ik weleens, half grappend maar ook zéker half serieus, gevraagd of het misschien Nationale Complimentendag was toen een collega iets oprecht aardigs tegen me zei.

Aangeleerde bescheidenheid

Is het onze ‘doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’-aard dat we zo reageren? Misschien wel een beetje, zegt ­psycholoog Annette Heffels. “Vooral vrouwen hebben geleerd dat bescheidenheid een deugd is. Als lief meisje schep je niet op en mag je niet ijdel of zelfingenomen zijn. Dus voelen we ons vaak wat onthand en verlegen bij het krijgen van een compliment. De ander mocht eens denken dat we zelf óók ­vinden dat we goed, mooi of bijzonder zijn. Dus wimpelen we het compliment af, wat eigenlijk niet zo aardig is voor degene die het gaf. Alsof je bij het krijgen van een cadeautje vraagt: ‘Mag ik het ruilen?’”

Een compliment niet in ontvangst nemen alsof het een ongewenst cadeautje is, daar ben ik behoorlijk goed in. En met mij zo’n beetje alle vrouwen. Want, zo zegt Annette Heffels ook: “Vooral tussen vrouwen wordt het op prijs gesteld dat je je niet te veel onderscheidt en dat je je zeker niet anders, laat staan beter, voelt dan anderen; als ik zelf­verzekerd complimenten in ontvangst neem, kan dat leiden tot verwijdering. In vrouwenvriendschappen wordt vooral de eigen onzekerheid of het tekortschieten ­benadrukt. Als je mij vertelt dat je iets stoms hebt gedaan, dan stel ik jou gerust door iets te bekennen wat nóg onhandiger was. Daardoor voelen we ons ­verbonden.”

Waarom die achterdocht?

Ik vraag me af of mannen onderling ook zo, laten we zeggen ‘apart’, reageren op complimenten. Als ik dat check bij een goede vriend van me, die toevallig best van het complimenteuze soort is, ­pareert hij mijn vraag meteen met de wedervraag ‘waarom wij vrouwen alles toch altijd zo ingewikkeld moeten maken?’ Ik heb nog niet eens één wenkbrauw vragend opgetrokken of hij komt al met een concreet voorbeeld: “Toen ik je laatst zei dat je haar zo leuk zat, ­reageerde jij meteen met een wat beteuterd: ‘O, zat het hiervoor dan níét leuk?’” Ik beken onmiddellijk schuld. Als er een bingokaart ‘zo neem je een compliment dus níét in ontvangst’ zou bestaan, zou ik er alweer eentje mogen afvinken. Zonde eigenlijk, want iemand zegt iets aardigs en vervolgens voel je je onzeker omdat je daar zelf zo achterdochtig op reageert. Soms is het gewoon echt niet zo handig hoe dat vrouwenbrein werkt. Maar goed, mannen onderling nemen complimenten dus gewoon in ontvangst, zegt hij. Punt. Die complimenten zijn dan vooral van het kaliber ‘lekker gedaan man, ferme schouderklop, even samen genieten van het succes en dóór’.

null Beeld

Volgens Annette Heffels zit dat gedrag en zo’n soort reactie er nou eenmaal ingebakken bij het mannelijke deel van de bevolking. “Volgens mij hebben mannen minder problemen met het aanvaarden van complimenten. Waarschijnlijk omdat ze in onze maatschappij en op hun werk al veel langer gewend zijn om met elkaar te wedijveren en uit te zoeken wie de beste is. Als een man zich zelfverzekerd opstelt en een compliment als een terechte opmerking accepteert, levert hem dat over het algemeen juist waardering op. Kennelijk is dit iemand die weet wat hij wil en wat hij kan en dat schept vertrouwen.”

Weg ermee

Gelukkig is er, in elk geval op ‘complimenten geven aan/in ontvangst nemen van collega’s’-gebied, hoop voor alle vrouwen, voorspelt Annette, al heeft het vermoedelijk nog wel wat tijd nodig voordat we op gelijk niveau komen met de mannen. “Ik denk dat dit verschil minder zal worden nu vrouwen ook meer in topposities terechtkomen, waarin te veel bescheidenheid niet loont.” Dat wordt onderkend door ­Tamara Bavius (36), werkzaam als psycholoog, directeur en executive coach. Afgelopen jaar sprak zij op nu.nl over de vooroordelen en onzekerheden die haar topfunctie soms met zich meebrengt. En over het feit dat vrouwen dus vaak last hebben van hun eigen bescheidenheid, waardoor ze zichzelf – ten onrechte – niet geschikt vinden voor een hogere functie. “Die bescheidenheid kun je opzij zetten,” zegt Tamara, in navolging van Annette Heffels. “Werk aan je ­zelfvertrouwen. Neem de tijd om na te denken over wie je bent, wat je kunt en welke kwaliteiten je hebt. Als wij vrouwen dit meer doen en ook uitdragen, maken we onszelf zichtbaarder, ook in de top.”

Op de mannelijke manier

Volgens Annette volgt er na zo’n verandering in het bedrijfsleven meestal op enige afstand óók een verandering in de maatschappij. In dit geval: vrouwen die zich bewuster zijn van wat ze kunnen en hun prestaties dus minder vaak bagatelliseren. En daardoor dan automatisch ook complimenten op een ‘mannelijker’ manier in ontvangst nemen. Dat is ook voor onze, volledig vrouwe­lijke, redactie goed nieuws, want ik ben lang niet de enige die complimenten soms met enig wantrouwen benadert. ‘Wat heb je van me nodig?!’ is bij ons op de werkvloer een vaak gehoorde reactie op een compliment. Alsof iemand die iets aardigs zegt daar per definitie iets voor terugverwacht. Voor niets gaat de zon op…

Iets aardigs tegen een wildvreemde

Natuurlijk kunnen we zélf ook voor ­verandering zorgen. Bijvoorbeeld door gewoon eens ‘dankjewel’ of ‘wat lief dat je dat zegt’ te zeggen als iemand je een compliment geeft. Of door zelf ook eens wat vaker iets welgemeend aardigs te zeggen tegen een ander. Hoewel het misschien niet zo in onze aard zit, knapt de wereld – nou ja, laten we niet overdrijven: een heel klein stukje van de ­wereld dan, maar tóch – er echt wel wat van op. Zelf zeg ik soms zomaar iets aardigs tegen een wildvreemde op straat. ‘Leuke jas heeft u aan, mevrouw.’ Of: ‘Wat een tof kapsel.’ Hoewel de reacties variëren van wantrouwende blik tot grote glimlach blijf ik er tóch mee doorgaan. Want die glimlach, daar doe je het natuurlijk voor. En zo’n echt compliment, live tegen iemand uitgesproken, is toch vaak meer waard dan een vluchtige like op Facebook of Instagram.

null Beeld

Het geven van complimenten is ergens toch nog net iets gemakkelijker dan complimenten ontvangen, zo zegt ook Annette. Al maakt het daarbij wel verschil uit voor wie de complimenten zijn bedoeld. “Vooral vrouwen zijn over het algemeen best complimenteus naar ­elkaar. In de relatie naar hun partner zijn vrouwen, vanuit teleurstelling of vanwege zich te lang hebben moeten aanpassen, vaak helemaal niet complimenteus, maar heel kritisch. Terwijl juist binnen zo’n relatie veel winst te behalen valt. Elke relatie bloeit op van complimenten en waardering. Als je in een liefdesrelatie stopt met complimenten geven, krijg je ze ook niet meer terug.”

Als ze maar oprecht zijn

Die complimenten moeten wel oprecht zijn, want als je iets aardigs zegt wat je eigenlijk niet echt meent, voelt de ander dat heus wel aan en koop je er natuurlijk niks voor. Annette: “Oprechte complimenten geven een goed gevoel. Je voelt je gewaardeerd en het versterkt het ­positieve beeld dat je van jezelf hebt. Daarbij denk ik inderdaad dat het helpt als je dat compliment dankbaar aanvaardt. Dat is niet alleen voor jezelf ­fijner, maar het zal degene die het ­compliment maakt ook aanmoedigen om dit vaker te doen.”

De beste manier om iemand te complimenteren, is door het gedrag van de ander te benoemen en te zeggen wat dat jou doet, zegt Annette. Zeg bijvoorbeeld tegen je partner: ‘Ik heb met bewondering gekeken naar hoe rustig je bleef bij het uitleggen van wiskunde aan Anne, terwijl ze echt vervelend tegen je deed. Ik zou dat niet kunnen, dus ik ben blij dat jij zo geduldig bent.’

Ook (klein)kinderen zelf verdienen ­natuurlijk van tijd tot tijd wel een ­compliment, maar doe dat met mate, adviseert Annette. “Ouders hebben de neiging om hun kinderen overdreven veel complimenten te geven. Dat kan tot gevolg hebben dat kinderen gaan ­geloven dat ze in alles geweldig zijn en dat ze niet leren om te gaan met frustraties en teleurstellingen. Ook kan de ­indruk ontstaan dat het compliment ­alleen geldt voor het eindresultaat. Waar het om gaat is dat kinderen leren dat het werken aan een taak en leren op zich ook al interessant is. Dat ze daar plezier aan beleven en voldoening voelen als iets is gelukt. Een compliment voor de inspanning of voor het resultaat is prima, maar voortdurend applaus kan juist contraproductief zijn.”

Juist nu

Te veel complimenten kunnen dus ­averechts werken, maar over het algemeen valt er dus veel voor te zeggen om elkaar wat vaker een complimentje te geven. Misschien in deze coronatijd juist nog wel méér dan normaal. Met een compliment zorg je immers voor een kort moment van verbinding en daar hebben de meeste mensen best behoefte aan. Onlangs kreeg ik zelf een wel heel actueel compliment. In een winkel werd ik aangesproken door iemand die mijn mondkapje zo leuk vond. Hoewel mijn glimlach daarachter dus niet zichtbaar was, werd ik er wel blij van. Hoe maf de situatie ook was, ik vond het fijn dat iemand iets aardigs tegen me zei en dat we daar vervolgens nog een kort ­gesprekje aan vastknoopten. Bovendien vond ik het leuk om te merken dat ook complimenten met hun tijd meegaan.

Maar corona of niet, en Complimentendag of niet, ik zal met nóg meer aandacht naar de mensen om me heen gaan kijken en inderdaad wat vaker iets ­aardigs zeggen. En ik zal ook vooral gaan werken aan mijn ‘complimenten in ontvangst nemen’-technieken. Klaar met dat wegwuiven en bescheiden ­reageren dat het niet zo veel voorstelt. Als een ander vindt dat je iets goed hebt ­gedaan, een leuke outfit aanhebt of er gewoon ontzettend goed uitziet vandaag (en ja, gisteren ook, ook al zei ik dat toen niet!), dan zal daar best een kern van waarheid in zitten. Toch?

Complimenteren kun je leren

Een goed compliment geven is een kunst. Deze vijf stappen helpen je op weg.

  1. Kies iets wat je meent. Een onoprecht compliment creëert wantrouwen: de ander vraagt zich af wat je motieven zijn en zal minder open zijn in de relatie.
  2. Kies iets concreets. Zeg niet: ‘Je bent altijd zo aardig tegen klanten,’ maar: ‘Deze klant heb je echt goed behandeld. Hij had een klacht, maar omdat je zo begripvol reageerde werd hij meteen minder boos.’
  3. Kies een goed moment. Kom eventueel op een situatie terug om iemand te complimenteren. Maak oogcontact en glimlach.
  4. Breng je compliment als een stelling. Dus niet: ‘Ben je naar de kapper geweest?’ maar: ‘Wat zit je haar leuk!’
  5. Maak je compliment écht persoonlijk. Complimenten die iemand onthoudt, gaan vaak over iets wat belangrijk is voor de ander of een lastige situatie waar hij of zij zich goed doorheen heeft geslagen.

Bron: psychologievandaag.nl.

Meer lezen/doen

  • De kracht van het compliment. Met positieve feedback naar grootse resultaten door Henk Jan Kamsteeg € 15 (Business Contact);
  • Een complimentje met vleugels door Pimm van Hest € 15,95 (Clavis Uitgeverij);
  • Een doosje vol complimenten € 12,99 (BBNC Uitgevers).
Ilona Oerlemans Leontine Haverhals

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden