Vera Carasso over klimaatactivisme in musea: ‘Ze pakken iets wat pijn doet en krijgen daar aandacht mee’ Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

PREMIUM

Vera Carasso over klimaatactivisme in musea: ‘Activisten pakken iets wat pijn doet en krijgen daar vervolgens aandacht mee’

Donderdag 27 oktober lijmden twee klimaatactivisten zich vast aan het schilderij Het meisje met de parel van Johannes Vermeer. Wat volgde was een stroom aan reacties vanuit de hele maatschappij. We blikken terug op de gebeurtenis met Vera Carasso, directeur van de Museumvereniging.

Hoe heb je afgelopen week beleefd?

“Het was vooral een ingewikkelde week. In eerste instantie wilden we als branchevereniging niet reageren, maar als het er volop over gaat, wil je zelf het gesprek kunnen voeren. We vinden de klimaatcrisis ontzettend belangrijk en willen de dialoog faciliteren, maar de acties keuren we af.”

Is de klimaatcrisis iets waar musea zich mee bezighouden?

“Het is lastig om te zien dat musea een doelwit zijn. Ik vind het eerlijk gezegd ook een beetje makkelijk. Activisten pakken iets wat pijn doet, in dit geval ons cultureel erfgoed, en krijgen daar vervolgens aandacht mee. Dat terwijl musea juist hard werken en proberen aandacht te krijgen voor de klimaatproblemen, zowel voor als achter de schermen. Er zijn tentoonstellingen over het klimaat en veel kunstenaars en ontwerpers zijn bezig met het onderwerp. Tegelijkertijd zijn we achter de schermen ook bezig met verduurzaming, onder andere op het gebied van bedrijfsvoering. Ik denk dus dat je bij musea juist medestanders vindt. Ergens begrijp ik de acties ook wel, maar ik zou toch zeggen: ga het ergens anders doen.”

Hoe kunnen musea zich wapenen tegen dit soort acties?

“Dat is heel lastig. Moeten we zoals bij de Mona Lisa een glazen bunker om schilderijen maken? Ten eerste kan dat lang niet bij alle schilderijen en ten tweede wil je het eigenlijk ook niet. Musea zijn plekken waar mensen zich thuis moeten voelen en dat moet zo blijven. Je wilt juist dat mensen dichtbij kunstwerken kunnen komen. Ik wil me ook niet zo laten terroriseren dat we dat niet meer kunnen bieden aan onze bezoekers.”

Het meisje met de parel is niet beschadigd doordat er een glasplaat voor zit. Is een glasplaat of andere bescherming een oplossing tegen de acties van activisten?

“Een glasplaat kunnen we niet zomaar voor elk schilderij plaatsen. Dat heeft onder andere te maken met de soort verf die gebruikt is, de grootte van het schilderij en andere factoren. Wat ik zelf kwalijk vind, is dat er gezegd wordt: er is niets aan de hand, het was maar een glasplaat. Maar het raakt aan je veiligheid en het gevoel van veiligheid. Kunstwerken kunnen wel degelijk beschadigen, ook met een glasplaat. Bij dit schilderij hebben we ‘geluk’ gehad, maar dat betekent niet dat dit de volgende keer weer het geval is. Daarnaast zit een glasplaat niet voor de lijst en dat is vaak een origineel onderdeel van het kunstwerk. Zo kun je dus wel degelijk het kunstwerk beschadigen, ook met een glasplaat. Dat wordt echt onderschat.”

Hoe moet het nu verder?

“Die vraag stellen we onszelf ook. Gaan we wachten tot het volgende kunstwerk aan de beurt is? Of moeten we het gesprek gaan voeren? Ik ben voor dat laatste, maar vraag me af of de activisten daarvoor openstaan. Ik geloof sterk in de dialoog en samen optrekken en dat maakt het extra moeilijk dat er zulke agressieve acties zijn. Voorzorgsmaatregelen nemen in musea om acties tegen te gaan, is lastig. Het verschilt per museum hoe deze maatregelen ingericht kunnen worden, maar ook per kunstwerk. Elke situatie vraagt dus om een andere aanpak, wat het complex maakt.”

Nynke KooyGetty Images/iStockphoto

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden