Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Lifestyle

Meeveren kun je leren: zó word je veerkrachtiger

veerkracht-kun-je-leren-zo-word-je-veerkrachtiger.jpg

Een ernstige ziekte, verlaten worden door je geliefde, de coronacrisis: het leven draait ons soms een lelijke loer. Toch komt er na tegenslag vaak een onvermoede kracht in ons naar boven, die ervoor zorgt dat we het toch aankunnen. Wat is veerkracht? En hoe kun je het versterken?

Veerkracht is het vermogen om bij tegenslag terug te veren en te groeien. De een heeft het meer dan de ander, maar iedereen kan het ontwikkelen, vertelt psycholoog Matthijs Steeneveld.

Waar hebben we veerkracht voor nodig?

“Als er dingen veranderen in je leven, zorgt veerkracht ervoor dat je je kunt aanpassen aan de nieuwe situatie. Of dat je er sterker uitkomt. Een ontslag grijp je aan om jezelf verder te ontwikkelen en een ziekte om meer te genieten van de kleine dingen. Ook bij positieve veranderingen heb je veerkracht nodig: als je kinderen of kleinkinderen krijgt, of een baan met meer verantwoordelijkheid.”

Hoe kun je het ontwikkelen?

“Kijk terug op momenten in je leven waarop je veerkrachtig reageerde op tegenslag of een nieuwe situatie. Door daarop terug te blikken (wat heeft me toen geholpen?) word je weerbaarder. Je weet dan beter wat je kunt doen om met de nieuwe situatie om te gaan of wat jou helpt om je iets beter te voelen. Misschien vind je het prettig om met een vriendin te praten, een weekend weg te gaan in je eentje of nieuwe doelen te stellen om naartoe te werken.”

Wat als je niet kunt terugblikken op eerdere ervaringen, zoals bij de coronacrisis?

“We hebben inderdaad nog nooit een wereldwijde pandemie met lockdown meegemaakt. Maar wellicht ben je wel al eens bang geweest om ziek te worden, en weet je ook hoe het is om een tijd geen familie en vrienden te zien. Door op deze afzonderlijke situaties te reflecteren kun je je veerkracht aanboren. Wat je ook kunt doen is vragen hoe andere mensen met zulke situaties zijn omgegaan. Veerkracht ontwikkelen is soms ook gewoon afkijken en uitproberen.”

Groeien door tegenslag

“Wat me niet doodt, maakt me sterker”, zei Nietzsche. Volgens psycholoog Tedeschi is dat precies wat veerkracht kan doen: je komt er sterker uit. Posttraumatische groei heet dat. Je wereldbeeld wordt opgeschud, waardoor je met andere ogen naar het leven gaat kijken. Dit kan ervoor zorgen dat je meer waardering krijgt voor de kleine dingen of nieuwe kansen gaat zien. Maar het kan ook leiden tot spirituele groei en hechtere relaties met anderen. Moeten we ellende hebben meegemaakt om het leven op waarde te schatten? “Nee”, zegt Tedeschi. “Maar in kwetsbaarheid wordt wel vaak de kiem gelegd voor groei.”

Cijfer

90 procent van de mensen ervaart na een traumatische gebeurtenis – variërend van een ernstig ongeluk tot een natuurramp – minstens één vorm van posttraumatische groei.

De ultieme overlever

Mensen die een nare gebeurtenis snel kunnen ombuigen in iets positiefs (een ontslag grijp je aan om voor jezelf te beginnen, tijdens het tuinfeest begint het te stormen en jij organiseert een spelletjesmiddag binnen) zullen sneller herstellen van tegenslag. Ook mensen die tegenstrijdige kanten belichamen (ze zijn hardwerkend en lui; meegaand en koppig; sociaal en teruggetrokken) zijn veerkrachtiger. Als je verschillende ‘gezichten’ hebt kun je je beter aanpassen.

Sterker dan je denkt

Mensen denken dat het leven uitzichtloos is als hun ergste nachtmerrie waarheid wordt. Maar als ze op dat punt zijn aangekomen, vinden ze toch de kracht om door te gaan. Impact bias, noemen psychologen het: de neiging om je eigen kracht te onderschatten.

Test je veerkracht

Hoe veerkrachtig ben je?

  • Als het leven tegenzit, probeer ik er het beste van te maken. Ja/nee
  • Ik kan een crisis ombuigen in een kans. Ja/nee
  • Ik heb al vaker ontdekt dat ik sterker ben dan ik dacht. Ja/nee
  • Ik geef niet zomaar op, maar zet door. Ja/nee
  • Ik ben creatief; zie altijd hoe het ook anders kan. Ja/nee
  • Andere mensen vinden mij optimistisch en positief. Ja/nee
  • Als ik een fout maak, zie ik dat als een kans om te leren. Ja/nee
  • Ik kan om mijn fouten en blunders lachen. Ja/nee

Hoeveel ja?

0-2: Je bent op dit moment niet zo veerkrachtig. Oefen met kleine tegenvallers. Is de koffie uitverkocht, zoek naar het zilveren randje. Een perfect moment om een nieuwe ochtendroutine te introduceren: wakker worden met thee.

3-5: Je bent redelijk veerkrachtig, maar er valt nog wat te winnen. Denk bij elke tegenslag: wat kan ik doen om het ietsje beter te maken?

6-8: Je bent de veerkracht zelve. Ga zo door en blijf goed voor jezelf zorgen. Wie zich goed voelt, kan beter tegen een stootje.

Terugveren kun je leren

– Stel jezelf andersoortige vragen. Als het leven tegenzit gaan we vaak piekeren: waarom overkomt mij dit? Waarom voel ik me zo? Maar waarom-vragen zijn moeilijk te beantwoorden, omdat we niet goed weten wat ons onbewust drijft. Met als gevolg dat je in cirkeltjes gaat ronddraaien. Door jezelf wat- en hoe-vragen te stellen kom je in beweging. Wat kan ik doen om het beter te maken? Hoe kan ik er ook anders naar kijken?

– Je bent niet de enige. De perfecte levens op social media zijn niet de werkelijkheid. Mensen maken voortdurend vervelende dingen mee. Alleen al het besef dat tegenslag een gedeelde ervaring is, kan helpen om het beter te dragen.

– Investeer in sociale relaties. Steun van de mensen om je heen vergroot je veerkracht, waardoor je meer aankunt in stressvolle tijden. Ga dus vooral wel naar die koffieafspraak met vriendinnen, maak een praatje in de supermarkt, ook al heb je eigenlijk geen tijd. Met een stevig sociaal vangnet veer je eerder terug.

– Ontwikkel jezelf: ga op kookles, lees boeken, volg een cursus. Door te investeren in nieuwe vaardigheden heb je altijd iets om op terug te vallen: een uitlaatklep of een vaardigheid die helpt om beter met uitdagingen om te gaan.

– Zoek naar het lichtpuntje. Vraag jezelf af wat je hebt geleerd, hoe de tegenslag je heeft verrijkt en hoe je deze kennis in de praktijk kunt brengen. Een slechte jeugd kan je motiveren er wel te zijn voor je (klein)kinderen. Het verliezen van je baan geeft je de tijd om te beginnen aan je eigen onderneming.

Doe als Epictetus

De Griekse filosoof Epictetus kon als slaaf elk moment worden gefolterd. Hoe blijf je kalm te midden van zo veel onzekerheid? Volgens Epictetus is het de kunst om continu voor ogen te houden wat je zelf in de hand hebt en wat niet. Over de meeste dingen in het leven hebben we geen volledige controle. Denk aan je lichaam, reputatie, collega’s, de economie, het verleden, de toekomst, de coronacrisis. Het enige waar je wel volledige controle over hebt, zijn je opvattingen. Je hebt de vrijheid om te kiezen hoe je reageert. Dit besef maakt je vrij en weerbaar.

Veerkracht in tijden van corona

Een onzichtbare vijand, angst voor wat ons boven het hoofd hangt. “Veerkracht is nu belangrijker dan ooit”, vertelt psycholoog Ann Masten in de podcast Speaking of Psychology. Volgens Masten moeten we onze ‘veerkracht-bankrekening’ regelmatig aanvullen. Dat kun je op verschillende manieren doen: zet geregeld het nieuws uit en zoek afleiding. Ga koken, luister naar muziek, eet gezond, zorg voor voldoende slaap. Zo breng je je gestreste lichaam tot rust en dat maakt veerkrachtig.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief

Tekst | Otje van der Lelij
Beeld | Getty Images

Ook interessant