Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Tips & Tricks

Dít zijn de ongeschreven regels voor het gebruik van social media

dit-zijn-de-ongeschreven-regels-voor-het-gebruik-van-social-media.jpg

Het is hartstikke fijn om betrokken te kunnen blijven bij het leven van je kleinkinderen via social media, of door af en toe met ze te appen. Maar welke accounts heb je nodig en ken je de ongeschreven ‘regels’ van social media wel?

We geven antwoord op de veertien meest gestelde vragen over online communicatie.

1. Kan ik beter op Facebook of op Instagram gaan?

Facebook is net iets gebruiksvriendelijker, dus dat is sowieso een goede keuze als je social media nog een beetje onder de knie wilt krijgen. “Facebook is op zo’n manier gemaakt dat je het ook op je computer kunt gebruiken,” zegt Megan Lloyd, online marketing-, communicatie- en social mediaspecialist. “Daardoor is het gemakkelijker om berichtjes te versturen of te reageren op posts. Facebook is wat meer gericht op sociaal gedrag en interactie, waardoor het wat gezelliger kan voelen. Op Instagram gaat het meer om kijken naar foto’s van anderen en zelf foto’s plaatsen dan om kletsen. Je kunt er uiteraard ook voor kiezen om op zowel Facebook als Instagram te gaan.”

2. Hoe zorg ik ervoor dat ik mijn kleinkind online niet voor gek zet?

Een handige ezelsbrug is om online alleen te reageren zoals je dat ook zou doen als je met je kleinkind in een publieke ruimte bent waar andere mensen je kunnen horen. “In de trein of in een wachtruimte zou je ook niet uitgebreid gaan knuffelen of liefkozende woordjes gebruiken,” zegt mediapsycholoog Mischa Coster. “Dat is dus iets wat je op Facebook of Instagram ook beter niet kunt doen. Het is voor je kleinkind ook niet fijn als je allerlei privé-informatie deelt: ‘Wat goed dat je dit doet, ik weet nog dat je vroeger al misselijk werd bij het idee alleen al.’ Of: ‘Dat ziet er lekker uit, ik weet nog dat je vroeger alleen maar hagelslag lustte.’ Je kunt het beter een beetje globaal houden. Wil je toch wat emotioneler reageren, stuur dan een privéberichtje.”

3. Is het normaal dat ik de onlinewereld van m’n kleinkind soms niet helemaal snap?

Jazeker. Er zijn een heleboel 55-plussers die geregeld moeite hebben met alledaags mediagebruik. Dat is een van de conclusies van Alexander van Deursen, onderzoeker van de Universiteit Twente, in een onlangs verschenen rapport over internetgebruik van mensen van 55 jaar en ouder. Een grote groep ouderen heeft volgens hem koudwatervrees om met nieuwe communicatiemiddelen aan de slag te gaan. “Ze vinden zichzelf niet vaardig genoeg of worden gehinderd door negatieve verhalen over phishing, nepnieuws en de schending van privacy,” legt Van Deursen uit. “De focus zou meer moeten liggen op de positieve kanten van nieuwe communicatiemiddelen.”

4. Waarom zou ik niet lekker blijven sms’en in plaats van te appen?

Sms’jes en appjes worden vaak op één hoop gegooid. Dat is logisch, omdat je bij allebei tekstberichtjes verstuurt. Het grote verschil zit erin dat je bij Whatsapp meer het gevoel hebt dat je in een echt gesprek zit. Zo kun je zien of de ander online is en of hij of zij een berichtje aan het tikken is. Je bent je bewuster van de aanwezigheid van de ander, waardoor er meer verbinding ontstaat. Whatsapp is bovendien gratis en je kunt er gemakkelijk leuke plaatjes en foto’s mee versturen. Dat geeft je de mogelijkheid om op een laagdrempelige manier op de hoogte te blijven van wat er bij bijvoorbeeld je kleinkinderen speelt.

5. Waarom wil mijn kleinkind niet dat ik hem of haar volg op Instagram?

“We hebben allemaal verschillende rollen in het leven,” zegt Marjolijn Antheunis, hoogleraar communicatie en technologie aan de Universiteit van Tilburg. “Je bent bijvoorbeeld een moeder, een collega en een gezellige vriendin. Dat onderscheid is er bij je kleinkinderen ook, waardoor ze op de verjaardag van opa en oma een andere kant van zichzelf zullen laten zien dan bij hun vrienden. Het makkelijke aan het offline leven is dat die werelden netjes van elkaar gescheiden zijn, maar online loopt alles door elkaar. 

Kleinkinderen vinden dat soms lastig, omdat ze hun identiteit nog volop aan het ontdekken zijn. Ze willen niet dat opa en oma daar alles van meekrijgen. Dat heeft niets te maken met stiekem doen, maar met het recht om op die plek te experimenteren met hun identiteit. Kinderen moeten zich kunnen ontplooien, wat ze bijvoorbeeld doen op social media. Dat is ook de reden dat jongeren heel actief zijn op Snapchat, omdat daar vrijwel geen ouderen op zitten. Zo hebben ze niet het gevoel dat ze in de gaten worden gehouden.”

6. Kan ik er iets van zeggen als m’n kleinkind te sexy foto’s van zichzelf plaatst?

Kinderen weten niet altijd waar de grenzen liggen van wat toelaatbaar is en wat niet. “Maar het is niet per se de rol van de opa of oma om daar iets van te zeggen,” vindt Megan Lloyd. “Mijn advies is om er met je eigen kind en zijn of haar partner over te praten. Wellicht hebben zij de foto’s niet gezien. Wat vinden zij ervan? Laat het daarna bij de ouders, zodat jij voor je kleinkind de veilige rol van opa of oma houdt.”

7. Hoe gebruik ik emoji in berichtjes op een goede manier?

Emoji zijn leuk om berichtjes levendiger en kleurrijker te maken. Een emoji maakt het soms ook makkelijker om emoties uit te drukken. “Maar let op,” zegt etiquettedeskundige Anne-Marie van Leggelo, “want jongeren interpreteren emoji soms op een iets andere manier.” Zo zien zij de emoticon met de traantjes als lachen, gieren en brullen, terwijl ouderen het vaak beschouwen als een serieus huilende emoji. Van Leggelo: “Een hele rij emoji schiet z’n doel voorbij, dus houd het bij maximaal drie per berichtje. Anders wordt het een overkill.”

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief

8. Kunnen mijn man en ik een appgroepje aanmaken met onze kleinkinderen?

Ja, dat kan zeker. Als je in je WhatsAppscherm op de drie puntjes aan de rechterkant klikt, kun je binnen een paar minuten een groep aanmaken. Dat is iets wat veel gebeurt onder grootouders en kleinkinderen, wat hartstikke goed en belangrijk is. Aan de ene kant omdat sociale contacten een belangrijke bijdrage leveren aan een fijn leven, aan de andere kant omdat je in een groep anders met je kleinkinderen communiceert dan in een een-op-eengesprek. Ook al woon je niet bij elkaar om de hoek, door een groepsapp creëer je toch een gevoel van intieme nabijheid. Je kunt bijvoorbeeld elke dag allemaal een foto sturen met wat je die avond eet. Daardoor heb je het gevoel dat je meer deelneemt aan elkaars dagelijks leven.

9. Mag ik ook de vrienden van m’n kleinkind volgen?

Tenzij het een vriend of vriendin is die ook bij jou over de vloer komt, is het misschien beter om dat te vermijden. Als zij jou toevoegen, dan kun je dat natuurlijk wel accepteren. Maar andersom kan het overkomen als een inbreuk op de privacy van je kleinkind. Het is toch hun wereldje waar je dan in gaat.

10 Moet ik meteen op elk appje reageren of kan ik daar beter even mee wachten?

WhatsApp en social media brengen veel goeds met betrekking tot ons sociale leven, maar het geeft ook stress en drukte. “Dat wordt bijvoorbeeld in de hand gewerkt door de blauwe vinkjes naast WhatsAppberichtjes,” zegt hoogleraar Marjolijn Antheunis. “Mensen hebben vaak het gevoel dat ze op dat moment meteen moeten reageren, omdat de ander weet dat ze het berichtje hebben gezien. Dat kan zorgen voor een gevoel van opgejaagdheid en onrust. Ik pleit er bij zowel ouderen als jongeren voor dat we daar wat minder gespannen mee omgaan en wat vaker onbereikbaar durven zijn. De ander kan in de meeste gevallen best wel even wachten.”

11. Is het makkelijker om met mijn kleinkind te Facetimen of te Skypen?

Het makkelijkst is videobellen met WhatsApp. Anders dan bij Skype heb je daar geen inloggegevens voor nodig. Voor Facetime heb je allebei een Apple-product nodig en dat heeft ook niet iedereen. WhatsApp-bellen doe je met één klik op het icoontje van de telefoonhoorn rechts bovenin en je bent klaar.

12. Wat is leuk om via de familie-app te delen met m’n kleinkind?

“In een familie-app kun je jezelf op dezelfde manier gedragen als op een verjaardag of tijdens een ander gezellig samenzijn,” zegt hoogleraar Marjolijn Antheunis. “Ga je een dagje weg met opa? Zet dan wat foto’s in de app. Ben je een mooie wandeling aan het maken met de hond? Plaats een videootje. Omdat het een besloten groep is, zullen de reacties van je kleinkinderen anders zijn dan als je iets op Facebook plaatst. Op social media zijn ze toch vaak in conflict met zichzelf: ‘Ik wil wel zeggen dat de hond van oma zo schattig is, maar mijn vriendinnen lezen dit ook.’ Binnen de familie-app kunnen ze lekker kleinkind zijn en hoeven ze niet de coole vriend of vriendin uit te hangen. Dat zorgt voor een ongedwongen sfeer.”

13. Hoe kan ik de privacy van mijn kleinkind waarborgen?

Een leuk kiekje van je kleinkind op Facebook op Instagram zetten, lijkt heel onschuldig. Maar misschien zit je zoon of dochter er wel niet op te wachten dat hun kind op internet te zien is. Ga daarover met je kind in gesprek. Hoe kijkt hij of zij ernaar? Als kleinkinderen oud genoeg zijn om er zelf een mening over te vormen, dan is het netjes als je eerst even hun toestemming vraagt voordat je ze tagt of een foto plaatst waar zij op staan. Zo doen veel jongeren dat onderling ook. Zie het maar als online-etiquette.

14. Wat zet ik wel online en wat niet?

Bij foto’s en berichten van en over je eigen leven kun je dat zelf bepalen, zegt hoogleraar Marjolijn Antheunis. “Je moet alleen niet schrikken als er van je kleinkind geen reactie komt of een wat andere reactie dan je van hem of haar gewend bent.” Dat komt doordat hij of zij soms ook de stoere toffe vriendin/vriend voor klasgenoten wil uithangen.

Dit artikel is eerder verschenen in Margriet 24– 2020Dit nummer teruglezen? Ga dan naar Magazine.nl.

Tekst | Fleur Baxmeier

Ook interessant