Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Relaties

Zó kun je ondersteuning bieden als je kind gaat scheiden

zo-kun-je-ondersteuning-bieden-als-je-kind-gaat-scheiden.jpg

Scheiden is een ramp voor alle betrokkenen. Als je kind gaat scheiden, doet dat jou ook pijn. Welke ruimte is er voor die emoties? En hoe kun je je kind en eventueel kleinkinderen het beste tot steun zijn?

“Als de scherpe randjes ervan af zijn, lukt het veel ex-partners en families weer vriendelijk met elkaar om te gaan.”

Huwelijksbootje

Wat was het mooi, de dag dat je kind in het huwelijksbootje stapte. Twee verliefde mensen die volmondig ‘ja’ zeiden tegen een leven samen. Tot de dood hen zou scheiden, dat was de bedoeling. Maar ja, hoe realistisch is die belofte als je weet dat tegenwoordig ongeveer een derde van de huwelijken in een scheiding eindigt?

Liefdesverdriet

“Scheiden is een ramp voor alle betrokkenen. Je kind, de ex, eventuele kleinkinderen en ook voor jou”, vertelt klinisch psycholoog Annette Heffels. “Als ouder ervaar je het verdriet van je kind net zo heftig als je eigen verdriet. Bovendien is liefdesverdriet, als je kind bijvoorbeeld is verlaten, basaal; we kunnen ons allemaal voorstellen hoe erg die afwijzing voelt. Maar bij een scheiding zijn er ook gevoelens van eenzaamheid, angst voor de toekomst, boosheid en jaloezie.”

“Als moeder ga je door diezelfde gevoelens heen. Maar maak niet ‘de fout’ om je kind met jouw emoties te belasten. Een kind zit er niet op te wachten dat jij moet worden getroost, omdat jij het moeilijk hebt met de scheiding. Jouw taak is luisteren, begrijpen en steunen. Vaak helpt het ook om er te zijn in praktische zin. Door financieel bij te springen bijvoorbeeld, samen afleiding te zoeken of door de kleinkinderen en zelfs je kind op te vangen.”

Ongelukkig

Dat was ook wat Isolde Brugmans (70) deed toen haar jongste dochter Floor drie jaar geleden ging scheiden van Max, de vader van hun twee kinderen (7 en 9). “Max was een aardige vent, maar hij zat graag achter op de bagagedrager. Er kwam weinig uit zijn handen, zullen we maar zeggen. Floor vulde dat gat op. Zij nam de initiatieven. Als jong meisje zat ze al vol levenslust. Dat die twee niet het beste in elkaar naar boven haalden, had ik al in de gaten voor ze elkaar het jawoord gaven, maar ja, wie was ik om daar wat van te zeggen? Na de geboorte van hun kinderen ging het snel bergafwaarts. Mij daarover vertellen deed Floor niet.”

“Ik denk dat ze hun problemen zelf nog niet onder ogen wilde komen. Ze had tenslotte zo graag een gezin gewild en nu had ze dat gezin, dus mocht ze van zichzelf niet piepen. Ondertussen keek mijn dochter steeds minder blij. Ook Max zat slecht in zijn vel omdat zijn bedrijf failliet was gegaan.”

Op een gegeven moment kon Isolde het gehakketak niet meer aanhoren. Ze nam haar dochter mee uit eten en vroeg haar hoe het ging. “Huilend vertelde Floor dat ze ongelukkig was, dat relatietherapie niets had opgeleverd en dat ze, omdat ze bang was dat Max uit zijn slof zou schieten, voortdurend op eieren liep. Ze kon zichzelf niet meer zijn, waardoor ze kribbig deed naar de kinderen en zich geen goede moeder meer voelde. Het was afschuwelijk om haar zo te zien.”

Lees ook: Marianne (72) woont tijdelijk bij haar dochter Bregje en haar kersverse gezin

Partneralimentatie

De volgende dag belde Floor. Die ochtend was de bom gebarsten. De kogel was door de kerk. Ze gingen uit elkaar. “Ik was opgelucht. Natuurlijk, Floor was verdrietig, maar ze is een sterke vrouw, het zou niet lang duren of ze was weer mijn vrolijke Floor. Naast opluchting voelde ik ook angst. Max had geen werk en dus geen geld. Ik vreesde dat mijn dochter – zij heeft een goede baan – krom zou moeten liggen om Max van centen te voorzien.”

“Mijn angst werd werkelijkheid. Max ging voor partneralimentatie en hun huis moest verkocht. Omdat Floor geen betaalbaar huurhuis kon vinden, kwam ze met de kinderen bij mij wonen. Gezellig hoor, maar niet gezond. Godzijdank lukte het Floor dat jaar nog een hypotheek te krijgen voor een klein, maar leuk huis. Eind goed al goed. Geen slapeloze nachten meer.”

Getouwtrek

“Maar die vreugde was van korte duur, want toen begon de ellende pas echt. Max werd verliefd op een vrouw in een andere provincie en vond daar ook een baan, dus ging hij samenwonen. Natuurlijk, dat was fijn, want nu hoefde Floor geen alimentatie meer te betalen, maar – en die zagen we niet aankomen – hij wilde dat de kinderen bij hem kwamen wonen. Ik was in shock. Hoe kon hij dit de kinderen en Floor aandoen? En wat betekende dit voor mij? Als mijn dochter haar kinderen amper zou zien, dan zou ik als oma helemaal uit beeld verdwijnen.”

“Floor stapte naar de rechter. Het waren verwoestende maanden van getouwtrek en spanning. Mijn dochter zat er helemaal doorheen. Ik voelde me machteloos omdat ik haar zorgen niet kon wegnemen. Het is vreselijk, maar ik was zó boos, dat ik in gedachte Max allerlei nare dingen heb toegewenst. Gelukkig verloor Max de rechtszaak. Dat is nu een jaar geleden. De kinderen wonen doordeweeks bij Floor en in de weekenden bij Max. Floor lacht weer en met de kinderen gaat het goed. Ze lijken er weinig aan te hebben overgehouden.”

Luisterend oor

“Isolde deed er goed aan om in gesprek te gaan met Floor”, vertelt Annette Heffels. “Belangrijk bij zo’n gesprek is dat je voorzichtig bent met adviezen of het aandragen van oplossingen. Het gaat erom dat iemand de gelegenheid krijgt om gevoelens te uiten. Luisteren, niet oordelen en begripvol zijn zodat de ander de ruimte heeft om hardop te denken, meningen te toetsen en zelf met oplossingen te komen. Een beslissing, zeker zo’n zware beslissing als scheiden, neem je pas als je er zelf écht aan toe bent. Niet omdat je moeder vindt dat je daar goed aan doet.”

Isolde had duidelijk moeite met Max, toch uitte ze haar woede niet. Gelukkig maar. “Een kind zit niet te wachten op jouw frustratie over de ex. Daarbij komt dat als je die woede uit, je niet meewerkt aan een goede manier om uit elkaar te gaan”, aldus Annette. “Mensen die kinderen hebben, blijven levenslang aan elkaar verbonden als ouders en iedereen is erbij gebaat als die relatie zo goed mogelijk blijft.”

“Grote kans ook dat Floor haar ex-partner was gaan verdedigen als Isolde negatief over hem had gesproken. Niet alleen blijft de ex-partner de vader van haar kinderen, hij blijft ook de man van wie ze ooit heeft gehouden.”

Lees ook:
Judiths man had autisme: ‘Hij voelde meer als m’n oudste kind, nou dat is niet lekker vrijen’

Donderslag bij heldere hemel

Het kan natuurlijk ook zijn dat je in plaats van boos op de ex, boos en teleurgesteld bent in je eigen kind. Dat overkwam Antoinette Kremer (70), moeder van Bart (40), haar enige kind. “De mededeling van Bart dat hij wegging bij Lisa, kwam binnen als een donderslag bij heldere hemel. Ze waren elkaars jeugdliefde. Ik kon mijn geluk niet op toen Bart Lisa aan me voorstelde. Wat een leuke meid. Met de jaren werd onze band hechter. Het klinkt raar, want Bart is mijn alles, maar Lisa werd voor mij de dochter die ik ook had gewenst.” Met de geboorte van de tweeling, twee meisjes, was Antoinettes gezin compleet.

Verliefd

En toen kwam dus vier jaar geleden het bewuste telefoontje van Bart. Ze hadden net de verjaardag van de tweeling gevierd en er leek geen vuiltje aan de lucht. “Hortend en stotend vertelde Bart dat hij verliefd was geworden op een collega. Dat hij had geprobeerd zijn gevoel te onderdrukken, maar dat er geen houden meer aan was. Hij kon zijn liefde voor die andere vrouw niet meer onder stoelen of banken stoppen. Hij was verliefd, maar ook verdrietig omdat hij Lisa en de kinderen pijn deed.”

Teleurgesteld

“Hij wist ook dat zijn beslissing zou leiden tot een breuk tussen Lisa en mij. Nu wil je als moeder dat je kind gelukkig is, maar toch, ik was ook teleurgesteld. In mijn ogen koos hij voor de gemakkelijkste weg. Ook vond ik het lastig te accepteren dat het ideale plaatje van ons als happy family uiteen was gespat. Geregeld zocht ik contact met Lisa, maar zij hield de boot af. Logisch, ik herinnerde haar aan alles wat ooit zo mooi leek. Ik moest haar loslaten.”

Toen ook Lisa een nieuwe liefde had ontmoet, belde ze Antoinette om te vertellen dat ze weer gelukkig was. “Ik was blij voor haar en vond het prettig haar stem te horen, maar daar bleef het bij. Uit loyaliteit naar Bart en zijn geliefde voelt het niet goed de band met Lisa weer op te pakken.”

Trots

Inmiddels zijn ze vier jaar verder. Bart en Lisa hebben een co-ouderschap en Antoinette past eens in de twee weken, als de meisjes bij hun vader zijn, op. “Bart woont samen met zijn vriendin. Ze is lief voor de kinderen en ik kan het goed met haar vinden.”

“Al blijf ik op mijn hoede. Het zal mij niet meer gebeuren dat ik me te veel hecht aan een schoondochter. Onlangs vierden we de achtste verjaardag van de meisjes. En daar stonden we, met z’n allen. Lisa, haar vlam met zijn kinderen, Bart en zijn geliefde, mijn man, ik en de andere opa en oma. Het zijn moeilijke jaren geweest, maar toen ik die dag om mij heen keek, was ik vervuld van trots.”

Emoties

Zo zie je maar, de tijd doet veel met emoties. Als na een aantal jaar de scherpe randjes ervan af zijn, lukt het veel ex-partners en families om weer vriendelijk met elkaar om te gaan. In het belang van de kleinkinderen en van je eigen kind. Om diezelfde reden heb je je als ouder ook open te stellen voor een eventuele nieuwe partner van je kind. Natuurlijk wil je weten wat voor vlees hij of zij in de kuip heeft, maar houd je mening voor je en respecteer iemands keuze. Het gaat om het leven van je kind en in dat leven moeten ze zelf hun beslissingen nemen.

Ideaalplaatje

Antoinette kan nu trots zijn op haar nieuwe, bijzonder samengestelde happy family, maar in het begin had ze veel moeite met de situatie. Vooral het verlies van haar schoondochter raakte haar. “En dat is logisch”, vertelt Annette. “Een dierbare verliezen doet pijn, maar je kunt niet anders dan het accepteren en niet geforceerd contact blijven zoeken als die ander afstand wil.”

“Hetzelfde geldt voor het uiteenspatten van een ideaalplaatje. Ook daar moet je je bij neerleggen en je vooral niets aantrekken van de buitenwereld. Als je weet dat een derde van de huwelijken strandt, weet je dus ook dat je niet de enige bent bij wie die ‘happy family’ helemaal niet zo ‘happy’ bleek te zijn.”

Verdriet

En dan Bart. Antoinette is teleurgesteld in hem. Hoe ga je als ouder om met zulke negatieve gevoelens? “Vergeet niet dat het kind, Bart in dit geval, zelf genoeg verdriet heeft. Niet alleen degene die wordt verlaten, ook degene die de scheiding wil ervaart dat als falen en voelt zich schuldig over het verdriet dat hij anderen aandoet. Je zult jouw frustraties zelf moeten oplossen. Natuurlijk kun je, als je kind daarvoor open staat, erover praten of vragen of hij alle consequenties goed heeft afgewogen, maar boos of teleurgesteld zijn, helpt niet.”

Tot slot het loyaliteitsconflict waar Antoinette het over heeft. Volgens Annette is de loyaliteit van ouders naar kinderen en omgekeerd bijna eindeloos. “Dat heeft ook iets moois. Loyaliteit betekent niet dat je geen fouten ziet en erkent bij je kind, maar wel dat je hem niet laat vallen.”

Tekst | Ymke van Zwoll
Beeld | Getty Images

Dit artikel is eerder verschenen in Margriet 26– 2021. Dit nummer teruglezen? Ga dan naar Lossebladen.nl.

Ook interessant