Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Lifestyle

Een goede oma zijn: zo pak je dat aan

oma-annette.jpg

Hoe is het als je kind een kind krijgt en hoe verandert dat de verhoudingen tussen jou en haar? Psychotherapeute en Margriet-columniste Annette Heffels laat haar licht schijnen op het oma worden. “Betrokkenheid is fijn, bemoeizucht onverdraaglijk.”

De liefde voor mijn kleinkind overspoelde me onmiddellijk toen ik haar zag. Tegelijk met die liefde was er de behoefte om dit kindje te beschermen tegen de boze wereld. Wat ik natuurlijk helemaal niet kon en ook niet hoefde, want ze had twee lieve, zorgzame, ouders.

Zo’n oma

Vervolgens veranderde ik in iemand die ik nooit had gedacht te zullen worden. Ik werd zo’n oma die voortdurend aanleiding ziet om anderen te vertellen hoe buitengewoon slim en grappig en talentvol het kleinkind is, die elke foto koestert en die gelukkig opa heeft. Opa die altijd bereid is zich mee te verwonderen over de laatste prestatie of schattige opmerking.

Een kleinkind bezet, net als je kinderen, een vast plekje in je hoofd, waardoor je steeds aan haar moet denken: als je eendjes ziet in het park, als je een liedje hoort, als je kinderlaarsjes ziet waarin een ander kindje stevig stapt.

Advies geven

Het moment waarop je kinderen ouders worden is het moment dat ze definitief volwassen worden. Ouders worden grootouders, de relatie gaat een andere fase in, wordt gelijkwaardiger. Je hebt je kind grootgebracht en nu moet zij haar eigen kind opvoeden. Dat betekent niet dat je als grootouder precies weet hoe dat moet. Je hebt fouten gemaakt, bent daarop gewezen door je kind en je hebt ze erkend.

Lees ook:
Dít is hoe jij het ouder worden omarmt volgens je sterrenbeeld

Nieuwe verbondenheid

Maar grootouder worden betekent niet alleen de zelfstandigheid van je kind dat nu haar eigen gezin heeft, het betekent ook een nieuwe verbondenheid tussen grootouders en ouders. Ze delen immers de liefde voor dit nieuwe wezentje. De ouders realiseren zich dat hun ouders ooit deze zelfde overweldigende ervaring hebben gehad en dat ze misschien kunnen vertellen hoe dat was en hoe het moet. Adviezen vanuit die eigen ervaring zijn welkom, mits er wederzijds respect is.

Kwetsbaar en onzeker

Ideeën over opvoeden zijn veranderd. Logisch, want jouw kind moet dat van haar opvoeden in een andere tijd, een andere wereld. Onze kinderen, de ouders van nu, werden geboren in de jaren tachtig en negentig. Wij, hun ouders, waren als jongvolwassenen in verzet gekomen tegen de autoriteit en de regels van onze ouders, die ons opvoedden met rust, reinheid en regelmaat. Wij wilden dat anders. Niet de regels waren belangrijk, maar de relatie had prioriteit. Onze kinderen zouden met ons over alles kunnen praten en we zouden hun de ruimte geven om zich vrij te ontplooien. Onze ouders vonden dat we hen verwenden en tegelijk hadden ze hun twijfels over het feit dat wij, moeders, werkten en naast het gezin ook tijd namen voor vriendinnen en voor onszelf.

Kritiek

Kritiek op onze opvoeding namen we hun niet in dank af. We waren kwetsbaar en onzeker in onze rol als ouders. Net als onze kinderen nu, die meer nog dan wij beseffen hoe bepalend hun opvoeding is voor het latere geluk van hun kind. Ook zij zitten niet te wachten op ongevraagd advies. De ouders van nu voeden op voor het leven in een wereld waarvan wij ons maar zeer beperkt een voorstelling kunnen maken. Hun kinderen krijgen te maken met verregaande digitalisering, technische ontwikkelingen, milieuproblemen en grote tegenstellingen tussen arm en rijk.

Basiswaarden

Toch zijn er in deze snel veranderende wereld tussen ouders en kinderen ook dingen die hetzelfde blijven. Iedere ouder twijfelt, voelt zich schuldig over momenten dat ze haar geduld verloor of niet wist of zag wat haar kind nodig had. Niemand is in staat om haar kind altijd tegen problemen of verdriet te beschermen. Dat hoeft ook niet. Wat kinderen nodig hebben om zich te ontwikkelen tot gezonde, gelukkige mensen zijn allereerst liefde en bescherming en daarnaast de vrijheid om dingen zelf te doen. Ze moeten kunnen praten over wat hen bezighoudt, bang of verdrietig maakt en ze moeten leren om zich aan regels en discipline te houden. Deze basiswaarden zijn niet veranderd.

Op het gebied van deze waarden en in de opvoeding kunnen grootouders hun kinderen steunen en hen geruststellen. Mits de relatie veilig voelt en de autonomie van de volwassen kinderen wordt geaccepteerd. Betrokkenheid is fijn, bemoeizucht onverdraaglijk.

Duidelijk zijn

Soms zie je dat er tussen ouders en grootouders een nieuwe afhankelijkheid ontstaat die te maken heeft met praktische en financiële hulp die de grootouders bieden. Omdat de huizenprijzen zó zijn gestegen dat hun kinderen zich geen eigen huis kunnen veroorloven, doen grootouders die dat kunnen een schenking of ze helpen met kosten van het levensonderhoud. Ook passen veel grootouders dagdelen op, omdat kinderopvang duur is.

Dit hoeft geen problemen te geven, mits ouders en grootouders duidelijk zijn over afspraken en verwachtingen.

Goed om te weten/doen als oma

* Luister naar kritiek van je kind op je opvoeding en leg uit in plaats van je te verdedigen.

* Erken je eigen fouten, dan durft je kind dat ook.

* Geef alleen advies als erom wordt gevraagd.

* Besef dat je kind net zo onzeker is over de opvoeding als jij dat was en dat ze net zo haar best doet. Dus wees niet kritisch, maar steunend.

* Respecteer de opvoedstijl van je kinderen.

* Besef dat iedere ouder het anders en beter wil doen dan zijn ouders. Vat dat niet op als een afwijzing van je liefde en goede bedoelingen.

Beeld | Getty

Ook interessant