Grootouders niet eens met opvoeding van kleinkinderen. Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

PREMIUM

Niet eens met de opvoeding van je kleinkinderen: zó ga je als grootouders het gesprek aan

Als grootouder heb je natuurlijk alles over voor je kleinkinderen. Niet voor niets speel je als opa of oma vaak ook een grote rol in het leven van je kleinkind. Maar wat als je merkt dat je het niet eens bent met de manier waarop je kleinkinderen worden opgevoed? Heb je daar als grootouder eigenlijk wel iets over te zeggen?

Opvoedkundige Marina van der Wal vertelt je wat je in deze situatie kunt doen.

Vervelende situaties

Allereerst is het volgens Marina helemaal niet gek dat je als grootouder een mening hebt over opvoeden. “Natuurlijk is het helemaal niet de bedoeling van grootouders om ouders te kwetsen. Het komt juist voort uit liefde, medeleven en betrokkenheid. Toch komt dit bij ouders vaak niet zo over. We zien bij ons in de praktijk vaak dat het grensoverschrijdende bemoeien van grootouders juist zorgt voor meer afstand van hun eigen kinderen. En dat kan voor vervelende situaties zorgen.”

Het ligt enorm aan de situatie of je je kunt bemoeien met de opvoeding van je kleinkind(eren). “Als je een enorm onderdeel bent van het dagelijks leven van je kleinkind, bijvoorbeeld door vaak op te passen of dichtbij elkaar te wonen, dan is het logisch dat je betrokken bent bij de opvoeding en dat je daar ook weleens iets over zegt. Maar als je niet zo betrokken bent met je kleinkinderen en het gezin, dan zit dat anders. Een opmerking maken over de opvoeding is dan niet iets wat je zomaar, zonder inleiding kunt doen,” legt Marina uit.

Het gesprek aangaan

Dat betekent niet dat je als grootouder helemaal niks kunt zeggen over de opvoeding. “Ik ben ervan overtuigd dat opvoeders heel veel van hun ouders kunnen leren. En als grootouder kun je natuurlijk ook gelijk hebben. Daarom ben ik een voorstander van de gesprekken tussen grootouders en opvoeders. Maar dat kan alleen als je oprecht geïnteresseerd en nieuwsgierig bent naar de redenen waarom er op een bepaalde manier opgevoed wordt.”

Volgens Marina is het daarom belangrijk om je kind vragen te stellen over de opvoeding. “Als je het bijvoorbeeld niet eens bent met het feit dat je kleinkinderen nooit snoep mogen eten, dan kan daar wel een hele goede reden achter zitten. Een tijd geleden hadden we bij ons in de praktijk grootouders die zich niet hielden aan de opvoedregels van hun kinderen omtrent voeding. Dat heeft medisch hele grote gevolgen gehad voor een van hun kleinkinderen die diabetes heeft.”

‘Laat oma thuis’

De bemoeienis van grootouders kan dus grote gevolgen hebben. Niet alleen voor ouders, maar ook voor de kleinkinderen. Marina ziet dat in de praktijk ook vaak terug. “Daarom roepen we altijd naar ouders: ‘laat oma thuis.’ ‘Oma thuislaten’ betekent: oordelen, meningen en adviezen thuislaten. Dat zijn de drie dingen die je in een gesprek over opvoeden moet voorkomen. Oordelen doe je vaak al heel snel, je eigen mening doet er niet toe en aan het geven van adviezen hebben opvoeders over het algemeen ook niet zoveel.”

‘De toon van een vraag is heel belangrijk’

Het stellen van de juiste vragen is volgens Marina enorm belangrijk, omdat anders de onzekerheid van ouders extra versterkt wordt “Op het moment dat je een kind krijgt, krijg je er als ouder eigenlijk meteen een bak met onzekerheid bij. Wanneer anderen dan vragen gaan stellen over de manier waarop je je kind(eren) opvoedt, dan kan dat overkomen alsof je het niet goed doet. Je eigen onzekerheden worden daarmee bevestigd. De toon waarop je een vraag stelt is daarom essentieel.”

“Zo heb je vragen waar eigenlijk een oordeel in verscholen zit. Denk bijvoorbeeld aan een vraag als: ‘Nou, je kind op tijd in bed leggen vind je wel lastig hè?’ Je kunt beter vragen: ‘Wat vind jij belangrijk aan het slaapritueel?’ Hiermee vraag je echt naar de achterliggende ideeën rondom de opvoeding. Over het algemeen raak je na het stellen van zo’n vraag met elkaar in gesprek. In een eerste gesprek zal er waarschijnlijk geen ruimte zijn om je eigen mening te delen en in een tweede gesprek misschien ook niet. Maar in het derde gesprek kan daar wel ruimte voor zijn.”

Onzekerheid bij ouders

Praten over opvoeden is volgens Marina niet iets wat je even tussen neus en lippen door doet. Het kan een ouder alleen maar onzeker maken. “Als grootouder moet je juist een veilige haven bieden aan je zoon of dochter die opvoedt. Ouders gaan namelijk juist minder snel over hun problemen praten wanneer ze onzeker zijn. Hierdoor zijn ze ook minder bereid om hulp te zoeken. Want voor hen voelt hulp zoeken al helemaal als falen en daardoor worden ze nog onzekerder. Dus in plaats van helpen met adviezen en meningen, help je de opvoeder alleen maar verder van huis. Ook als een opvoeding niet helemaal goed uitpakt, zit er vaak wel een gedachte achter. Maar als je als ouder tegen je kind zegt dat de opvoeding niet goed is vertel je, zeker aan vrouwen: ‘je bent een slechte moeder.’”

Zo pak je het aan

Een gesprek beginnen zonder oordeel, mening of advies: hoe kun je dat het beste aanpakken? Marina geeft een handige tip: “Een goede opening voor een gesprek is door een vraag te stellen zoals: ‘Ik zie je worstelen, maar ik weet niet of je wil dat ik mij ermee bemoei.’ Hiermee geef je aan dat je niet goed weet hoe je het gesprek moet aanpakken en geef je je kind de keuze om erop in te gaan of niet. Het kan natuurlijk zijn dat hij of zij er niet op in wil gaan. Op dat moment is het belangrijk om die keuze te respecteren. Verder helpt het écht om vragen te stellen zonder dat daar een oordeel in verscholen zit. Ga in plaats daarvan het gesprek met je zoon of dochter aan. Zo versterk je jullie band en uiteindelijk ook de band met je kleinkinderen. De meest waardevolle grootouders, zijn de grootouders die er zijn zonder oordeel, die een luisterend oor bieden en die de relatie met hun kinderen en kleinkinderen centraal stellen.”

Lisa MancheGetty Images
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden