Lifestyle

Nee zeggen is moeilijk, maar zó word je er beter in

nee-zeggen-is-moeilijk-maar-zo-word-je-er-beter-in.jpg

Nee zeggen: vooral vrouwen vinden het maar wat lastig. Dus zeggen ze maar ja op dingen die ze niet willen en is hun nee tenslotte veel te boos. Hoe kun je op een gezonde manier nee zeggen en waarom is het zo belangrijk om dat te kunnen?

Therapeut Patrice Nieuwenhuijs geeft advies om te leren vaker én duidelijker nee te zeggen.

Angst voor nee zeggen

Wat is dat toch met nee zeggen? Waarom is het zo moeilijk om te zeggen dat je iets niet wilt? En vooral: om dat op een normale manier te doen? Duidelijk, maar niet te boos, vriendelijk, maar niet te soft? Therapeut Patrice Nieuwenhuijs denkt dat vooral angst voor de consequenties een rol speelt. En die angst ontstaat al in onze kindertijd. “Wij worden over het algemeen reactief opgevoed: als je dit doet, gebeurt er dat. Als een kind bijvoorbeeld onverwacht de straat oversteekt, begint de ouder vaak meteen te schreeuwen: je had niet moeten oversteken! De eerste reactie is boosheid; de ouder slaat dus de schrik over. Daardoor slaat het kind ook de schrik over en denkt het: o, ik zal het wel verkeerd hebben gedaan. Het gevoel het niet goed te doen zit vaak diep.”

Loyaliteit

Ook de diepe loyaliteit die mensen tegenover hun ouders voelen, speelt volgens Nieuwenhuijs een rol: “Onder die loyaliteit zitten denk ik veel overtuigingen: ik mag geen kritiek hebben op mijn ouders, want ze hebben zo veel voor me gedaan, dus ik moet aardig zijn voor mijn ouders en ik mag geen nee tegen ze zeggen. En daaruit komen weer overtuigingen voort als ‘ik ben niet goed genoeg’ en ‘ik doe het verkeerd’. Die loyaliteit speelt op heel veel vlakken door, naar je baas, naar je man, naar je vriendinnen…”

Het doorbreken van die loyaliteit roept schuldgevoel op, stelt Nieuwenhuijs. “Maar schuldgevoel is eigenlijk geen gevoel. Het is niet meer en minder dan stress in je lijf. Die stress wordt veroorzaakt door onderliggende overtuigingen en ideeën.” Nieuwenhuijs denkt dat vrouwen daar meer last van hebben dan mannen. “De servicegerichtheid van vrouwen door de eeuwen heen is zo groot. Vrouwen ervaren vaak niet eens ruimte om nee te zeggen.”

Vaker nee zeggen

Waarom is het zo belangrijk om nee te kunnen zeggen? Daarover is Nieuwenhuijs duidelijk: “Als ik ja zeg, maar er zit een nee onder, ben ik niet integer. Dan speel ik toneel. Dat doet mijzelf geen goed, maar de ander ook niet, want die belazer ik eigenlijk.” En speel je te vaak toneel, dan hopen emoties als boosheid, wrok en angsten zich op: “Je verlaat jezelf en dat maakt mensen angstig. Ze zijn dan in wezen bang voor zichzelf.”

Volgens Nieuwenhuijs kun je wel leren nee te zeggen. “Ik zeg altijd: je lijf kan niet denken. Maar je kunt wel naar je lichaam leren luisteren en dan kun je voelen of de dingen die je doet of zegt overeenkomen met wat je wilt. Want in je lichaam kun je voelen dat je ‘ja’ misschien wel stress geeft.” Dat is niet moeilijk, zegt ze. “Als je bijvoorbeeld vaststelt dat je boos bent, ontspant je lichaam zich gek genoeg, alleen al omdat je eerlijk benoemt wat je voelt. Het gaat er niet om wat je waarheid is, maar dat je in waarheid met jezelf leeft, trouw aan jezelf. Naar je waarheid leven is een levenslang proces, want je pelt als het ware steeds laagjes af.”

Lees ook: Is praten met je partner lastig? Zó voer je alsnog een goed gesprek

Voorbeeld van loyaliteit

Het verhaal van Monique (53) is volgens Patricia een duidelijk voorbeeld om die loyaliteit die we hebben uit te leggen: “Mijn moeder woont in de buurt en dat was lange tijd heel prettig, vooral toen de kinderen nog klein waren. Die gingen vaak even naar opa en oma. Nu mijn vader vorig jaar overleden is, voelt mijn moeder zich eenzaam. Ze staat om de haverklap op de stoep in het weekend en op mijn vrije dag door de week. Het benauwt me en het wordt ook mijn man soms te veel, maar ik heb ook met mijn moeder te doen: ze mist mijn vader verschrikkelijk. Ik wil haar niet afwijzen, maar ik zou veel liever willen dat ze op afspraak langskwam. Wat klinkt dat kil. Ik worstel er echt mee.”

Patrice Nieuwenhuijs: “De beste oplossing is hier gewoon hartstikke eerlijk zijn: ‘Mama, het wordt me te veel.’ Want als ze geeft ten koste van zichzelf, raakt ze uitgeput en is ze niet eerlijk tegenover haar moeder. Dus ergens neemt ze haar moeder dan ook niet serieus. Monique heeft haar eigen leven en dat leven heeft grenzen, dus ze mag gewoon tegen haar moeder zeggen: ‘Mama, ik wil dat je eerst even belt.’ Als haar moeder daar niet goed op reageert, is het jammer. Dan maakt haar moeder zichzelf tot slachtoffer en zijn de gevolgen voor haar. Ik zeg dan altijd: ze eet haar eigen brood. Haar omstandigheden zijn moeilijk, maar ze kan wel kiezen hoe ze daarmee omgaat. Als iemand nee zegt, ben je niet het slachtoffer. Dan stelt de ander gewoon een grens, niet meer, niet minder.”

Bij jezelf blijven

Ook Carine (56) heeft moeite met nee zeggen, vooral tegen haar vriend. “Mijn vriend is seksueel veel avontuurlijker ingesteld dan ik. Hij probeert me vaak mee te slepen in experimenten, zoals rollenspelen, dirty talk en samen porno kijken. Ik vind ons seksleven zonder experimenten prima en de paar keer dat ik probeerde mee te doen, voelde ik me opgelaten en ook een beetje viezig. Het is voor mij lastig dat hij dit blijkbaar nodig heeft. Ik speelde een vrouw die ik gewoon niet ben. Ik wil mijn vriend niet het gevoel geven dat hij zich moet schamen voor zijn verlangens, maar ik wil geen dingen doen die niet bij me passen.”

Patrice Nieuwenhuijs: “Hier gaan vrouwen denk ik heel vaak de bietenbrug op. Vrouwen laten soms seks toe om maar niet afgewezen te worden, want afgewezen worden is een diepe menselijke angst. Maar het enige waar je echt iets over te zeggen hebt, is je lichaam. Het is ook een beetje gemeen tegenover een man om tegen je zin seks met hem te hebben: die voelt dat natuurlijk ergens en voelt zich niet serieus genomen. Dat doet ook pijn. Blijf juist als het om seks gaat bij jezelf en probeer je wensen uit te spreken in ‘ik-boodschappen’ zonder verwijten: ‘Ik snap heel goed dat je dat wilt, maar ik kan dit niet, het past niet bij me.’ En stel ook de vraag: ‘Als je dit zo van me hoort, wil je het dan nog?’”

Ontrouw aan jezelf

Een ander voorbeeld van ontrouw zijn aan jezelf doordat je geen nee durft te zeggen, komt van Liesbeth (60): “Ik heb een vriendin die nogal dwingend is, om het zo maar te zeggen. Als we ergens wat gaan eten of drinken, bepaalt zij eigenlijk altijd de plek. Ik doe dan wel suggesties, maar die wijst ze altijd af. Meestal maakt het me niet zo veel uit, maar tijdens de hittegolf afgelopen zomer wilde ze per se op een terrasje pizza eten, terwijl ik liever naar een plek ging met airconditioning. Het werd het terras en ik kwam helemaal beroerd van de hitte thuis. Toen dacht ik: ik moet hier toch iets aan doen.”

Nieuwenhuijs: “Ook hier zie je weer ontrouw aan jezelf, en dat pakt dan slecht uit. Het is heel belangrijk dat je met elkaar in contact blijft, dat je de verbinding houdt. Maar hoe dichter iemand bij je staat, hoe enger dat eigenlijk is, want bij intieme contacten gaat ook die ouderloyaliteit een rol spelen. Je komt dan in je beleving tegenover je vader of moeder te staan en dan durf je niet meer. Hier werkt de pauzeknop goed: zeggen dat je er even over moet nadenken. Dat werkt sowieso vaak bij nee zeggen. En dan kun je een ander voorstel doen: ‘Laten we thuis blijven en iets te eten halen.’ Het gaat tenslotte om het samen zijn.”

Nee zeggen na scheiding

Jan-Peter (62): “Ik kan zo langzamerhand goed nee zeggen als het er werkelijk toe doet. Alleen niet bij mijn kinderen. Ik heb er drie, uit twee huwelijken die allebei in een scheiding eindigden. Ik voel me ergens nog altijd schuldig dat ik ze destijds in de steek gelaten heb en niet goed voor ze heb gezorgd. Dus dat moet ik voortdurend herstellen of goedmaken. En daar past geen nee in. Het rare is dat de scheidingen al vele jaren achter me liggen en dat de relatie met mijn kinderen echt heel goed is. Toch ben ik nog bang dat ze, als ik een grens stel, zullen zeggen: ‘Pap, ik ben nu wel klaar met je.’ Soms denk ik dat mijn kinderen met hetzelfde worstelen. Heb ik dit dan gewoon doorgegeven? Pijnlijk.”

Patrice Nieuwenhuijs: “Dit is wel heel klassiek, hè. Ik ken dit uit mijn praktijk: mannen voelen zich schuldig dat ze een nieuwe relatie hebben, eventueel met nieuwe kinderen. Ze praten er niet over, maar kopen het schuldgevoel af met cadeautjes en uitjes, en door nooit nee te zeggen. De oplossing is hier openheid. De vader moet voorstellen het erover te hebben: ‘Ik kan geen nee tegen jullie zeggen, want ik voel me schuldig.’ Ik zou hier altijd een professional bij vragen voor een aantal gesprekken, ook om te voorkomen dat de kinderen de ruimte die de vader biedt gaan misbruiken. Dat bespreken kan wat mij betreft ook met kleine kinderen. De kinderen voelen namelijk alles.”

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.

M20

Dit artikel verscheen eerder in Margriet 20-2020. Deze editie van Margriet kun je hier nabestellen.

Tekst | Sanne Kloosterboer
Beeld | iStock

Ook interessant