Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Lifestyle

Twijfel je of iets wel echt gebeurd is of niet? Dit wil je weten over het Mandela-effect

mandela-effect.jpg

Herinner je je soms vaag een naam of gesprek of heb je het gevoel alsof je iets al eens eerder hebt gehoord, maar kun je er maar niet op komen? Je kunt je hersenen nog zo hard laten kraken, maar het zou ook wel eens om het Mandela-effect kunnen gaan. Dit is een vervorming van je geheugen, waardoor een groep mensen zich iets ‘herinnert’, terwijl dit helemaal niet gebeurd is.

We leggen je uit wat je over dit fenomeen moet weten. 

Wat is het Mandela-effect?

Het Mandela-effect is een fenomeen waarbij een groep mensen zich een situatie of gebeurtenis herinnert, terwijl dit in werkelijkheid nooit gebeurd is. Dit ontstaat wanneer een groep mensen als het ware immuun wordt voor de waarheid, omdat ze zichzelf er op een of andere manier van hebben overtuigd dat wat ze zich ‘herinneren’ de waarheid is. Aan Mind Body Green legt professioneel geestelijke gezondheidsadviseur Joanne Frederick uit dat mensen zich hierdoor ten onrechte situaties, ervaringen en gebeurtenissen herinneren die helemaal niet hebben plaatsgevonden of dat bestaande herinneringen hervormd kunnen worden. Het is dus niet gek dat je soms niet op een bepaalde herinnering kunt komen, omdat die gebeurtenis helemaal niet heeft plaatsgevonden. Je hebt het in dit geval zelf verzonnen of van iemand anders als waargebeurd aangenomen.

Hoe ontstaat dit?

Er bestaan verschillende theorieën waarom het Mandela-effect in je hersenen ontstaat. 

1. Valse herinneringen

Het Mandela-effect kan allereerst ontstaan wanneer mensen vervormde of valse herinneringen hebben. Die kunnen wel sporen van feiten bevatten, waardoor ze waargebeurd lijken. Als anderen zich deze ‘herinneringen’ op dezelfde manier voor de geest halen, dan kan een hele groep hierin geloven en lijkt het de waarheid. Volgens Frederick zijn geheugenfouten vrij standaard, omdat je geheugen niet als een camera werkt. Hierdoor kun je je gebeurtenissen anders herinneren. Zo hebben persoonlijke vooringenomenheid en emoties bijvoorbeeld ook invloed op hoe je je iets herinnert.

Ook geldt dat hoe gedetailleerder iemand zich een gebeurtenis kan herinneren – ook als dit een valse of vervormde herinnering is – hoe waarschijnlijker het is dat anderen dit ook zullen geloven en als feit in hun eigen geheugen prenten. 

2. Confabulatie 

Een andere oorzaak voor het Mandela-effect is confabulatie. Hierbij verspreidt iemand valse informatie zonder de bedoeling te hebben om valse informatie te verspreiden. Iemand gelooft oprecht dat hij of zij de waarheid spreekt. Dit komt bijvoorbeeld ook vaak voor bij mensen met dementie

3. Nep nieuws

We worden tegenwoordig aan een hoop nieuws blootgesteld en daar zit ook een hoop nep nieuws tussen. Zo bestaan er allerlei complottheorieën, gaan er de gekste roddels rond over beroemdheden en worden een hoop meningen voor feiten aangezien. Hierdoor kan het dus gebeuren dat je iets gelooft dat eigenlijk helemaal niet waar is en het ook zo blijft herinneren. Als genoeg mensen die valse herinnering met jou delen, dan kan het Mandela-effect ontstaan. 

4. Hele realistische dromen 

Als je heel levendig en realistisch droomt, moet je bij het wakker worden soms even twee keer nadenken of je dat nou echt hebt meegemaakt of dat het een droom was. Dit kan je herinneringen ook in de war brengen. Daarnaast kun je soms een déja rêvé krijgen, waarbij iets dat er in het echte leven gebeurt je doet denken aan iets dat er eerder al in je droom gebeurde. 

5. Een alternatieve werkelijkheid 

Er zijn ook mensen die geloven in een alternatieve werkelijkheid of parallelle universums. In dit geval kunnen valse herinneringen ontstaan doordat iemand herinneringen ervaart die nooit in ‘deze realiteit’ zouden hebben plaatsgevonden.  

Lees ook: Met déze tips van een neurowetenschapper kun je je geheugen beschermen

Collectief vals geheugen

Als een voldoende grote groep zich een gebeurtenis of situaties op een bepaalde manier herinnert – dat in werkelijkheid dus niet klopt – zal dit zorgen voor een collectief vals geheugen. Dit wordt ook versterkt door de validatie van anderen. Mensen willen hun eigen gaten in het geheugen opvullen om situaties te begrijpen en zo zorgen alle details van anderen ervoor dat een niet-bestaande gebeurtenis echt lijkt. 

Waar komt de naam vandaan? 

Het Mandela-effect is vernoemd naar de Zuid-Afrikaanse president Nelson Mandela. Meerdere mensen geloofden dat hij in de jaren tachtig in de gevangenis overleed, terwijl hij in werkelijkheid pas in 2013 in zijn woning aan een luchtweginfectie stierf. Hoewel dit fenomeen waarschijnlijk al eeuwen bestaat, kwam onderzoeker Fiona Broome door de vertekende herinnering over Nelson Mandela’s dood met deze naam. 

Bron | Mind Body Green
Beeld | Getty Images

Margriet Podcast Onder Artikelbeeld

Nu op Margriet.nl: nieuwe afleveringen van ‘Mijn verhaal’ de podcast! In dit tweede seizoen van de indrukwekkende podcastserie gaan we wederom in gesprek met vrouwen met een bijzonder verhaal. Met verhalen over verlies, bijzondere liefdes en ingrijpende ervaringen. Beluister de afleveringen op Margriet.nl/podcast.   

Ook interessant