Twee mensen die elkaar zoenen Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

PREMIUM

Liefde van Toen: krantenadvertenties met speelse woorden als snaken en valsche katjes

‘De dames Mej. C. Jobse, Nootdorpstraat 5, en Mej. A. Plattel, Schievenveenstr. 17b, allebei te Rotterdam (22 jr.) willen correspondentie met twee vlotte heeren 24-28 jaar, liefst in Zuid-Holland’. Zo’n liefdesoproep kom je tegenwoordig niet meer tegen op Facebook of in magazines. Vroeger was het hartstikke normaal om op deze manier de liefde te zoeken. Mark Traa weet er alles van: hij verzamelt oude liefdesoproepen op zijn platform Liefde van toen.

Ruim vijftig jaar geleden was het doodnormaal om jezelf als liefdespartner aan te bieden in de krant. “Als je een krant uit de jaren zeventig pakt bijvoorbeeld dan zie je echt pagina’s vol achter elkaar met huwelijksadvertenties en liefdesoproepen. Toen kwam het internet, dus is dat volledig ingestort. Als je nu de krant openslaat staan er nog wel vijf of zes advertenties in, maar niet meer pagina’s vol.”

Margriet

“Eind jaren 30 en begin jaren 40 was er een rubriek in Margriet waarin lezeressen zichzelf in de etalage konden zetten. Margriet was daar heel vooruitstrevend in, ik heb dat echt nergens anders gevonden,” vertelt Mark. “Dat was in een tijd waarin je bijna uitgehuwelijkt werd door je ouders heel bijzonder. Margriet gaf meisjes, die hun eigen man wilden uitzoeken en de keus daarin wilden hebben, een podium. Je hoorde te trouwen met iemand van je eigen geloof, iemand met status en het liefst iemand uit je eigen dorp, zodat je ouders wisten wie het was. Door een advertentie in Margriet te plaatsen kon het hele land het lezen. Dat is best bijzonder en vooruitstrevend voor die tijd.”

Leve de kermis

Vroeger was het niet gebruikelijk dat je een leuke jongen aansprak op straat, dat gebeurde op de kermis. “Dat was eigenlijk het enige evenement in dit jaar waar de teugels wat gevierd werden en waar je dus meer keuze had. In de aanloop daarnaartoe was het de bedoeling dat je iemand vond om mee over de kermis te paraderen. Die kon je ter plekke vinden, maar het was natuurlijk handiger als je van tevoren afspraken kon maken. Dat kon via de krant. Je ziet het ook aan het taalgebruik dat het veel losser is. Het gaat over jongeren en die waren wat minder nauw met alle regels, vandaar speelse woorden als snaken en valsche katjes.”

Jan Noteboom

“Wat ik leuk vind is dat je kunt verzinnen wat erachter zat,” vertelt Mark. “Dat zul je nooit precies weten en dat geldt hier ook. De eerste advertentie is geplaatst voor de geboorte van Jan en later plaatst Jan zelf een advertentie waarin hij zegt dat zijn moeder die advertentie heeft geplaatst. Het is een beetje vaag en daardoor denk je dat er gedoe is in de familie en dat lees je ook in de reacties. Iedereen is gaan filosoferen over wat erachter zat. Het kan een ongepland kindje zijn geweest dat de moeder in de openbaarheid wil brengen. Dat Jan en een dame een buitenechtelijk kind hebben gekregen. Dit is maar één verklaring. hoe het echt zit weet ik ook niet.”

Tijden zijn veranderd

In de tijd dat er geen Tinder en WhatsApp was, was de krant een hele aantrekkelijke methode om je geliefde toe te spreken. Mark vindt het heel jammer dat de tijden zijn veranderd. “Als je nu op een datingsite als Tinder kijkt, zie je dat mensen soms weinig moeite doen om zichzelf te presenteren. Er staan taalfouten in profielen of het is houtje touwtje bij elkaar geschreven. In die advertenties van voor de oorlog zie je dat iemand ontzettend zijn best heeft gedaan om zichzelf te presenteren. Je hebt maar een paar vierkante centimeter en daarin moet het gebeuren. Daardoor moet je de liefde van je leven gaan vinden en dan zie je dus dat mensen heel mooi taalgebruik gebruiken en hun best doen om zich te verkopen.”

Opzoeken

Mark heeft nog nooit iemand uit de liefdesberichten gevonden, omdat de meeste advertenties anoniem zijn. “Soms staat er een naam onder en die heb ik dan wel opgezocht, maar dat heeft nooit geleid tot een concreet persoon. Verreweg de meeste advertenties zijn anoniem, die kun je nooit meer terugvinden, of ze hebben alleen een voornaam of initialen opgeschreven. Daar is helaas geen beginnen aan. Ik zou natuurlijk heel graag iemand willen vinden, maar daar heb ik nog goede hoop op.” Ondanks dat, geeft Mark niet op: “De advertentie van Jan Noteboom is uit 1939, dus misschien leven deze mensen of hun nazaat, nog. Daar wil ik nog wel eens achteraan gaan om uit te zoeken hoe het zit.”

Sanne van der LindenGetty Images

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden