Is heimwee een ziekte? En dít kun je ertegen doen

Je kijkt er al het hele jaar naar uit en dan is het eindelijk zover: je gaat op vakantie. Veel mensen zijn enthousiast en voor hen begint al weken voor vertrek de voorpret. Maar anderen moeten er niet aan denken om lang van huis weg te zijn. Eenmaal op hun bestemming krijgen ze last van heimwee. Maar wat is heimwee eigenlijk en kun je er iets tegen doen?

Het is zeker niet zo dat alleen kinderen last hebben van heimwee. Sterker nog: waarschijnlijk heeft ongeveer tien procent van de volwassenen ook in meer of mindere mate last van heimwee.

Wat is heimwee?

Heimwee is iets dat vaak op vakantie ontstaat. Je krijgt last van een knoop in je maag, mist je eigen huis en omgeving en alle fijne routines die daarbij horen. Je kunt heimwee dan ook het best omschrijven als het verlangen naar thuis en het bekende. In een nieuwe situatie, bijvoorbeeld als je een week op vakantie bent, moet je ineens een nieuwe routine gaan handhaven. Hierdoor kan een soort stressreactie ontstaan die zich uit in het missen van je familie, vrienden of je eigen bed. Tegelijkertijd vind je het naast het gemis ook moeilijk om je aan te passen aan je nieuwe omgeving.

De symptomen van heimwee

Heimwee is meer dan een gevoel van onwennigheid. Zeker mensen die er in meerdere mate last van hebben, kunnen last krijgen van zowel mentale als lichamelijke klachten. Mentaal zijn het vooral emoties die iemand parten kunnen spelen. Hierbij gaat het om emoties als droefheid, neerslachtigheid, angst en stress. Doordat je continu aan thuis denkt en een zekere afkeer van je nieuwe omgeving voelt, worden die emoties gevoed. Heimwee kan ook zorgen voor concentratieproblemen en bij mensen die er veel last van hebben kan het ook zo zijn dat zij zich helemaal terugtrekken en geen belangstelling meer tonen.

Naast die mentale problemen, kun je ook lichamelijk klachten ervaren als je last hebt van heimwee. We zetten ze voor je op een rij:

  • Een verminderde weerstand
  • Hoofdpijn, maag- en darmklachten (zoals misselijkheid, overgeven, buikpijn en diarree)
  • Slaapproblemen
  • Verminderde eetlust
  • Vermoeidheid
  • Huilbuien
  • Angsten
  • Eenzaamheid
  • Depressieve gevoelens

Heb je heel erg last van heimwee? Dan kunnen ook ergere problemen, zoals hyperventilatie, benauwdheid, hartklachten of huiduitslag tot de klachten behoren.

Is heimwee een ziekte?

Nee, heimwee is geen erkende psychische stoornis. Het wordt vaak gezien als een reactie die normaal is als je in een nieuwe omgeving terechtkomt. Maar het is wel een aandoening die voor de mensen die er last van hebben een grote impact kan hebben. Het kan een beperking in je sociale leven worden, omdat je liever niet op vakantie gaat en ook een weekendje weg liever afslaat.

Wat onderzoekers wel stellen is dat zeker langdurige en ernstige vormen van heimwee veel weg hebben van een aanpassingsstoornis. Deze psychische aandoening is het gevolg van stress. Die stress ontstaat bij ingrijpende veranderingen in je leven. Bij een aanpassingsstoornis gaat het dan niet alleen om bijvoorbeeld een vakantie, maar kan ook een scheiding, ontslag of het overlijden van een dierbare hieraan ten grondslag liggen.

Heimwee is toch voor kinderen?

We haalden het al even aan in het begin van dit artikel, maar heimwee is zeker niet alleen voor kinderen. Het is wel iets waar je als kind last van kunt hebben en waar je overheen kunt groeien. Maar dat gebeurt lang niet in alle gevallen. Sterker nog: waarschijnlijk heeft ongeveer tien procent van de volwassenen last van heimwee. En het is ook goed mogelijk dat je heimwee pas op latere leeftijd ontwikkelt, terwijl je als kind nergens last van had.

Een verklaring daarvoor is het aanpassingsvermogen dat je als volwassene moet hebben. Juist dan kom je vaker in situaties terecht waarbij je moet wennen aan een nieuwe omgeving. Dit verklaart ook waarom bijvoorbeeld expats, militairen en profvoetballers in het buitenland last krijgen van heimwee. Zij zijn langdurig in een omgeving die anders is dan ze gewend zijn.

Wie krijgt heimwee?

Heimwee kan in mindere of meerdere mate voorkomen. Maar waar ligt het aan dat de een er gevoeliger voor is? Dat zou kunnen liggen aan persoonlijkheidskenmerken. Mensen die introvert zijn, hebben vaak sneller of meer last van heimwee. Ook mensen die minder flexibel zijn en moeite hebben met veranderingen kunnen er sneller last van krijgen.

Kun je iets doen tegen heimwee?

Heimwee is iets waar je overheen kunt groeien. Dat verklaart waarom je er als kind last van kunt hebben, maar als volwassene niet meer. Heb je er op latere leeftijd nog wel steeds last van en belemmert het je? Dan hebben we verschillende tips die je kunt gebruiken om de gevoelens van heimwee te verminderen:

  • Praat erover. Krop je gevoelens niet op, maar ga erover in gesprek met bijvoorbeeld je partner of een goede vriend of vriendin. Vind je het eng om erover te praten? Dan kan het ook fijn zijn om het op te schrijven.
  • Zorg voor afleiding. Heb je last van je heimwee? Probeer je gedachten dan te verzetten door iets leuks te gaan doen. Maak bijvoorbeeld een wandeling. Zo zijn je gedachten tijdelijk bij de omgeving en niet bij jouw gevoelens. Nog een voordeel: je leert je omgeving kennen, waardoor je er vertrouwder mee raakt en de afkeer verkleint.
  • Neem iets vertrouwds mee van thuis. Bijvoorbeeld je eigen kussen, een foto of een dekentje. Zo haal je vertrouwde voorwerpen naar een nieuwe omgeving en ga je je sneller thuis voelen.
  • Ga niet alleen op vakantie. Juist samen met iemand gaan kan de gevoelens van heimwee verkleinen. Je hebt afleiding en iemand mee om te praten. Als je alleen bent ga je nadenken en kun je in een negatieve spiraal terechtkomen.
  • Ontwikkel een routine.Ga op een vast moment ontbijten en blijf niet hele dagen op de bank hangen, maar trek er juist op uit.
  • Zoek niet te vaak contact met thuis. We snappen dat je heel graag in contact blijft met de mensen thuis, maar dit kan juist tegen je gaan werken. Door ze vaak te spreken ben je bewust van het feit dat zij er niet zijn. Het gemis zal dus alleen maar groeien.

Bron | NPO Kennis, Etos

Nynke Kooy

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden