déjà vu Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Lifestyle

Hm, dit komt me bekend voor: zó werkt een déjà vu

Iedereen heeft weleens een déjà vu gehad. Een bepaalde situatie komt je zó bekend voor, dat het lijkt alsof je het al eens hebt meegemaakt. Hoe werkt dit bijzondere fenomeen eigenlijk?

Een aantal theorieën op een rij.

Hoe werkt een déjà vu?

Het hebben van een déjà vu – dat in het Frans ‘al eens gezien’ betekent – is een vreemde gewaarwording. Je komt in een situatie terecht die zo herkenbaar of vertrouwd is, dat het voelt alsof je een gebeurtenis opnieuw meemaakt. Hoewel het misschien voelt alsof een specifiek moment zich herhaalt, is dat niet zo. Over wat er dan wél gebeurt tijdens een déjà vu zijn de meningen verdeeld. Omdat het zo plotseling komt, is het moeilijk om na te bootsen en te onderzoeken.

Kleine storing

Neurowetenschapper Jordan Gaines Lewis omschreef het eens als een ‘storing in de hersenen’. Je brein verwerkt continu informatie om een goed en volledig beeld van de wereld om je heen te schetsen. Als dat niet perfect is, en je zintuiglijke waarneming en geheugen elkaar kruisen, kun je het gevoel hebben dat je iets eerder hebt meegemaakt. Toch klopt die theorie niet helemaal, want een déjà vu is niet altijd gebaseerd op een waargebeurde ervaring.

Kortsluiting

Ook volgens neuroloog Emile Couturier kan het gaan om een kortsluiting in de hersenen. “Alles wat je met je ogen ziet, wordt opgeslagen in de hersenen. Maar vóór het opslaan wordt het beeld geïnterpreteerd door het bewuste brein. Er wordt betekenis aan gegeven en labels aan gehangen. Soms verandert de volgorde, en gebeurt het opslaan van het beeld eerder dan de interpretatie. Wanneer het beeld vervolgens op de goede volgorde binnenkomt, staat het beeld er al en heb je een déjà vu”, vertelde ze eerder in LINDA. Kortom: het beeld wordt eerst opgeslagen in ons brein, maar we worden ons daar later pas bewust van.

Oplossen van conflicten

Hoewel er dus weinig wetenschappelijk onderzoek naar gedaan is, deden neurowetenschappers van de universiteit van St. Andrews in 2016 een poging. Volgens hen heeft een déjà vu niets te maken met ons geheugen, maar met het oplossen van conflicten. We gaan op zoek naar een herinnering die er niet is, waardoor ons brein in de war raakt. Vergelijk het met het zien van een rijdende trein, terwijl je zelf in een stilstaande trein zit. Het is dan even onduidelijk of het jouw trein is die rijdt of de ander.

Korte- en langetermijngeheugen

Een andere verklaring van een déjà vu is dat een herinnering uit het kortetermijngeheugen in het langetermijngeheugen terechtkomt, waardoor het lijkt alsof je je iets herinnert van vroeger, terwijl je het eigenlijk op dat moment meemaakt. En geloof je dat een déjà vu eigenlijk een herinnering uit een vorig leven is? Dan kom je bedrogen uit. Het is namelijk niet wetenschappelijk bewezen en volgens de Amerikaanse beroepsvereniging voor psychologen is er ook niets van waar.

Welke theorie klopt?

Conclusie? Een déjà vu is tot nu toe niet wetenschappelijk te verklaren. Toch zijn twee theorieën volgens neuroloog Couturier het meest waarschijnlijk. Zo is de kans groot dat het gaat om een ‘ongeregelde prikkel’, waardoor je dénkt dat het een herinnering is, maar dat niet zo is. Ook de kortsluiting-theorie is een goede verklaring. Echt zeker weten doen we het dus (nog) niet. Heb je vaker last van een déjà vu? Dan is het goed om eens met de huisarts te bellen. Volgens Couturier hebben mensen met epilepsie en migraine vaker last van dit fenomeen.

Bron | Well + Good, HLN.be, LINDA.

Maike AbmaGetty Images

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden