Illustratie over gender Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

PREMIUM

Gonnie en haar transgenderkleinkind: ‘Ik hou onvoorwaardelijk van mijn kleinkind’

Gonnie Kroes (77) werd negentien jaar geleden oma van Djenell. Hun band was altijd al sterk, maar sinds Djenell in transitie is van vrouw naar man is hun relatie nog meer verdiept. ‘Ik hou onvoorwaardelijk van mijn kleinkind. Het gaat om het mens, niet om het geslacht.’

“Djenell is mijn vierde kleinkind en we hebben altijd een heel goede band gehad. Hij was het enige kleinkind dat om de hoek in hetzelfde dorp woonde, dus hij kwam vaak bij ons langs op de boerderij. Djenell hielp mijn inmiddels overleden man vaak op het erf met klusjes en ik deed spelletjes of knutselde met hem. Maar het liefst likte Djenell het beslag uit de kom als we samen cake bakten! Ook gingen we in de schoolvakanties vaak dagjes uit naar pretparken. Toen Djenell vijf jaar was heeft hij vanwege familieomstandigheden een half jaar bij ons op de boerderij gewoond. Mijn man en ik vonden het supergezellig om weer een kind in huis te hebben en in die periode zijn we extra close geworden.

Ik heb altijd geweten dat Djenell geen typisch meisje-meisje was. Het was zijn hele doen en laten, zoals hij graag met mijn man op de tractor zat en in bomen en speeltoestellen klom. Nou hoeft dat niets te betekenen, want mijn dochter, Djenells moeder, was net zo. Maar ergens heb ik wel gedacht: misschien is Djenell lesbisch. Dus toen hij op z’n zestiende vertelde dat hij op vrouwen viel was dat geen verrassing. Voor sommigen is zoiets misschien schokkend, maar ik had er absoluut geen probleem mee. Veertig jaar geleden hadden mijn man en ik een vriend die homo was, dat was gewoon zo, klaar. We hebben altijd tegen onze kinderen gezegd: wat er ook mag zijn, het maakt niet uit, maar praat er met ons over. Zo was bij ons eigenlijk alles bespreekbaar. Maar toen Djenell een jaar na zijn coming-out bij mij thuis vertelde dat-ie graag met hij aangesproken wilde worden en zich een jongen voelde, werd ik wel even stil. Ik schrok niet echt, maar mijn eerste gedachte was: ik gun mijn kinderen en kleinkinderen een vlekkeloos leven en je weet dat dat nu niet aan de orde is. Djenell heeft nog een lange en niet per se een makkelijke weg te gaan. Ik had dit ook niet zien aankomen. Mijn dochter had wel af en toe hints gegeven: ‘Wacht maar, dadelijk wil Djenell een jongen zijn’. Maar die hints had ik helemaal niet opgepikt. Ik kon me er in eerste instantie niets bij voorstellen, maar of Djenell nou een meisje of jongen is, voor mij maakt het geen verschil. Voor mij is altijd maar één ding echt belangrijk geweest: zo lang mijn kleinkind maar gelukkig is. Dat is het enige wat telt.”

Boeken over genderdysforie uit de bibliotheek

“Zelf wist ik niets over genderdysforie, transpersonen of gendertransitie. Toen ik jong was, bestond dit fenomeen eigenlijk niet, of durfden kinderen en later volwassenen hier niet voor uit te komen. Er was niets over bekend, het was een compleet andere tijd. Misschien dat iemand op tv weleens vertelde dat zij of hij liever man of vrouw wilde zijn, maar dat was vaak heel oppervlakkig. En al zal ik me nooit volledig in Djenell kunnen verplaatsen, ik wil er wél zo veel mogelijk van begrijpen. Ik wil meer weten over de gevoelens die daarbij komen kijken en hoe zo’n gendertransitie in zijn werk gaat. Naast dat ik Djenell natuurlijk vragen kan stellen, ben ik naar de bibliotheek gegaan om er boeken over te halen. Daar bleken ze in eerste instantie geen enkel boek over genderdysforie te hebben. Best apart in deze tijd. Uiteindelijk hebben ze speciaal voor mij boeken besteld. Zo las ik een boek over een Belg die pas op zijn 41ste in transitie ging. Dan denk ik: jeetje, wat erg dat je zo lang ongelukkig bent geweest in je lichaam. Gelukkig zijn de tijden wat dat betreft veranderd, wordt er meer aandacht aan dit onderwerp geschonken en kunnen kinderen eerder het transitieproces in. Als ik iets lees over gendertransitie in de krant, dan knip ik het uit en neem ik het meteen mee voor Djenell, misschien heeft hij er iets aan. Door Djenell weet ik inmiddels dat wachtlijsten voor mensen die in transitie willen zo lang zijn dat ze twee jaar moeten wachten voor hun eerste intake. Dat is haast onmenselijk, want mensen raken daar echt depressief van. Het was voor mij dan ook heel moeilijk om te zien hoe zwaar Djenell het daarmee had. Gelukkig zijn nu de eerste stappen in het transitieproces gezet bij hem.”

Reacties van vrienden en kennissen

“Vrienden en kennissen heb ik het nieuws over Djenell mondjesmaat verteld. De reacties waren heel verschillend. Juist kennissen die ouder zijn dan ik, reageerden er heel goed op. Dat vond ik best frappant, want zij komen toch ook uit een generatie waarin dit niet openlijk speelde. Het merendeel is heel belangstellend en stelt vragen als: hoe gaat het in zijn werk, hoe voelt het voor Djenell? Ik kan natuurlijk niet alles beantwoorden, maar ik doe mijn best. Anderen zeiden: jeetje, dat wordt geen makkelijke weg. Dat was ook heel prettig, want dat sluit goed aan bij mijn eigen gevoelens. Maar er waren ook mensen die heel mat zeiden: ‘o, dat is ook wat’. En als ik er dan over wilde doorpraten, dan kreeg ik geen reactie of wuifden ze het onderwerp weg. Dat heeft me pijn gedaan: dat iemand niet de moeite neemt om zich in te leven in de ander. Ik moet het respecteren en kan ook niet van iedereen verwachten dat ze het begrijpen, maar toch… Al die vooroordelen en meningen in Nederland, niet alleen over dit onderwerp, daar heb ik weleens moeite mee. Djenell weet dat hij altijd bij me terechtkan, zoals hij er ook altijd voor mij is. Hij komt vaak bij mij langs en ik bij hem en we pakken regelmatig samen een terrasje. Dan stel ik de vragen die ik heb en zo leer ik er steeds meer over. Ik wil als oma weten waar hij mee bezig is in het leven, wíé hij is, hoe zijn toekomst eruit gaat zien. Soms denk ik: wordt hij niet gek van mijn vragen? Maar hij beantwoordt alles geduldig, dus volgens mij valt het wel mee.

Ik ben eerlijk gezegd wel blij dat hij zijn geboortenaam heeft behouden, dat maakt het makkelijker. Soms vergis ik me nog en zeg ik zij in plaat van hij, want dat is na negentien jaar best wennen en omschakelen. Maar ook dat gaat steeds beter. Ik denk dat Djenell echt geluk heeft met de steun die hij krijgt van zijn familie en vrienden. Voor mij is het vanzelfsprekend dat ik mijn kleinkind steun, maar inmiddels heb ik veel andere tenenkrommende verhalen gehoord van trans personen die bijvoorbeeld verstoten worden door hun familie. Dat snap je toch niet? Je denkt als oma toch niet: vandaag ben je een meisje en hou ik van je, morgen ben je een jongen en dan hou ik niet meer van je. Dat verandert toch niet van de ene op de andere dag? Het gaat om de persoon, toch niet om het geslacht? Ik zal dat nooit begrijpen.Het zal de komende tijd best een moeilijke en zware periode worden als Djenell in transitie gaat, maar ik zal hem bij alles steunen. In het boek dat ik heb gelezen, werd de man na iedere operatie een beetje gelukkiger. Heerlijk, daar gaat het om en daar werk je naartoe. Dat is dan ook mijn allergrootste wens: dat mijn kleinzoon gelukkig wordt, want ik hou onvoorwaardelijk van hem.”

Gonnie Kroes met haar kleinzoon Djenell Beeld fotografie Petronellanitta, styling Ora Bollegraaf, visagie Astrid Timmer
Beeld fotografie Petronellanitta, styling Ora Bollegraaf, visagie Astrid Timmer

Djenell Kroes (19) werd geboren als meisje, maar identificeert zich nu als man

“Een meisje-meisje ben ik nooit geweest. Als vijfjarige wilde ik altijd de vader zijn met vader en moedertje-spelen. Geen prinsessenjurkje aan, maar een ridderpak en een pop heb ik nooit gehad. Rond mijn twaalfde besefte ik pas echt ik anders was dan mijn vriendjes en vriendinnetjes. Ik raakte in de pubertijd, kreeg borsten en werd voor het eerst ongesteld, dat voelde helemaal niet goed. Wat er aan de hand was, kon ik toen nog niet zo goed benoemen, dus ik hield het onbestemde gevoel lang voor mezelf. Op mijn zeventiende kreeg ik een vriendin en kwam ik uit de kast als lesbisch. Voor mijn moeder, oma en rest van de familie was dat geen verrassing. Je valt op meisjes, punt. Dat was het. Daar was niets moeilijk aan. De eerste anderhalve maand voelde dat goed, maar ik besefte al snel dat er meer speelde en dit niet mijn eindstation was. Op Instagram en TikTok zag ik filmpjes over trans personen: over het niet thuis voelen in je lijf en je gender. Dat kwam me wel heel bekend voor. Ik merkte dat ik het niet fijn vond om als lesbisch gezien te worden. Ook voelde het steeds ongemakkelijker om met zij aangesproken te worden, want ik voelde me geen vrouw. Wilde ik dan misschien een jongen zijn en als hij aangesproken worden? Ik kocht een binder om mijn borsten af te binden en dat voelde zó fijn dat ik mijn antwoorden kreeg. Ik voel me niet alleen een jongen, nee, ik bén een jongen. Toen een vriend me vroeg: hoe wil je écht aangesproken worden en ik antwoordde: ‘met hij’, was dat het laatste zetje dat ik nodig had om voor de tweede keer uit de kast te komen, deze keer als man.

In transitie gaan

Aan deze duidelijkheid was ik zó toe. Mijn moeder was niet verrast, zij had na mijn coming-out als lesbienne al tegen mijn oma gezegd: wacht maar, hierna komt de coming-out als jongen. Ze heeft diep vanbinnen altijd geweten dat ik een jongen ben. Met mijn moeder ben ik samen naar mijn oma gegaan om het te vertellen. Ik zei zonder omhaal: ‘ik ben een jongen en wil voortaan als hij aangesproken worden en ga in transitie’. Mijn oma werd stil; ik denk dat ze schrok. Nadat ze een tijdje stil was, wat ik heel goed begrijp want het is nogal wat, zei ze: ‘het belangrijkste is dat jij gelukkig bent’. Dat is natuurlijk de mooiste reactie die je kunt krijgen. Daarna stelde ze me allerlei vragen over hoe het proces werkt, over de operaties en ik probeerde het haar zo duidelijk mogelijk uit te leggen. Ik ben hier natuurlijk al langer mee bezig, voor haar is dit allemaal nieuw. Toen ik besloot in transitie te gaan, kwam ik erachter dat de wachttijd voor transgenderzorg – mede door corona – is opgelopen tot 24 maanden. Het idee dat ik nog langer moest wachten op het lichaam dat bij me past, maakte me behoorlijk depressief. Via een spoedplek spreek ik gelukkig sinds kort met een psycholoog. Die gesprekken zijn er om eventuele twijfels bij trans mensen uit te sluiten voordat ze aan hormonen of operaties beginnen. Het is heel goed dat dat er is, maar ik ben honderd procent zeker van mijn zaak en begin liever vandaag dan morgen aan de hormonen en later de operaties. Ik ben nu al onbeschrijfelijk gelukkig dat het traject gestart is, maar als ik de doorverwijzing voor het ziekenhuis krijg, dan ben ik er pas écht. Ondertussen is mijn oma een grote steun tijdens het hele proces. Laatst zaten we samen op een terrasje en bespraken we een boek dat ze erover had gelezen. Ze vraagt, ze zoekt op en doet daad­werkelijk haar best om alles te begrijpen. Dat vind ik heel lief en ik ben haar er ontzettend dankbaar voor.”

Meer weten?

Lhbtiq+ staat voor lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender, intersekse, queer en andere (non-binaire) seksuele en genderidentiteiten.

Transgenders/trans personen zijn mensen die zich niet, of niet helemaal, thuis voelen in de geslachtsrol die ze bij de geboorte hebben meegekregen. Dit noemen we genderdysforie. Deze mensen kunnen in transitie, dat is het proces dat iemand doorloopt om het geslacht te krijgen dat overeenkomt met zijn of haar identiteit. Na de intake volgt meestal de hormoonbehandeling en de sociale transitie waarin iemand gaat leven als zijn of haar genderidentiteit. Daarna is er een operatiefase mogelijk met chirurgische aanpassingen, zoals onder andere het verwijderen van borsten of juist een borstvergroting, het verwijderen van de baarmoeder en de eierstokken en genitale operaties. Bij genderneutraliteit wordt er geen onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen. Dat wordt tegenwoordig ook non-binair genoemd. Een genderneutrale manier om naar iemand te verwijzen is die/hen/hun.

Meer lezen?

  • Het mooiste meisje was een jongen – Darren Beau (Just Publishers)
  • Het transgender boek – Joz Motmans en Guy T’Sjoen (Uitgeverij Manteau)
  • Loiza – Loiza en Mirjam Lamers (Uitgeverij Lev.)
  • Anders – gender door de ogen van een primatoloog – Frans de Waal (Uitgeverij Atlas Contact)
  • FAQ Gender – Mandy Woelkens en Thorn de Vries (Blossom Books Bold)

Online

Dit artikel komt uit Margriet Extra - Liefde & relaties. Meer lezen? Bestel Margriet Extra op lossebladen.nl.

Jessica van ZantenGetty Images/iStockphoto

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden