Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Eten

Is roomboter echt maar een week houdbaar?

roomboter.jpg

In een afgesloten verpakking kun je roomboter wel zes weken in de koelkast bewaren, aldus de zuivelspecialist. Daarna, gaat de boter stukken minder lekker ruiken…

Volgens het Voedingscentrum is roomboter slechts één tot twee weken houdbaar in de koelkast. Maar dat blijkt een ‘veilige schatting’, aldus zuivelkenner Kasper Hettinga, universitair docent Agrotechnologie en Voedingswetenschappen bij Wageningen UR. “Op zich niet verkeerd, want als je boter gewoon open zou laten liggen, wordt deze al na een week ranzig, soms zelfs eerder. Maar goed afgesloten en koel bewaard, duurt het ongeveer zes weken voordat roomboter bederft.”

Zuurstof grootste boosdoener

Overigens bederft boter niet door bacteriën. De belangrijkste oorzaak van ‘boterbederf’ is vetoxidatie, waarbij het vet in de boter reageert met het zuurstof in de lucht. Vetoxidatie kun je nooit helemaal tegenhouden en is ook een kettingreactie: als het eenmaal begint, houdt het niet meer op. Daarom is het zo belangrijk de boter goed afgesloten te bewaren.

Ranzige boter: ‘zweetsokkengeur’

Gelukkig is onze neus erg gevoelig voor vetoxidatie: je moet dus makkelijk kunnen ruiken of de boter nog goed is. Voor de minder gevoelige neuzen: verse boter heeft een lichte botergeur, ‘friszuur’ zoals de zuivelexpert het noemt. Maar: “Als boter ranzig wordt, kan dat een sterkere zure geur geven, soms een beetje richting kaas en zweetsokken. Ik heb ook wel eens de vergelijking met waskrijt gehoord.”

Buitenste laag wegsnijden

Ook kun je het zien: als de buitenkant van de roomboter donkerder geel is dan de binnenkant, is er oxidatie opgetreden. Toch hoef je dan niet meteen de boter weg te gooien. “Als je de donkere laag wegsnijdt, kun je de lichtgele binnenkant nog gewoon eten,” weet Hettinga.

Olijfolie veel langer houdbaar

Maar hoe kan zoiets vets überhaupt bederven? Olijf- en zonnebloemolie zijn bijvoorbeeld wel een heel jaar houdbaar. Waarom vette roomboter dan niet? “Dat komt omdat roomboter naast melkvet ook bijna twintig procent water bevat,” vertelt de universitair docent. “Als er vocht in een product zit, bederft het sneller. Olijfolie is puur vet, net als zonnebloemolie.” Ghee, een botersoort van bijna honderd procent melkvet waar praktisch al het water uit is gehaald, kun je daarom net als olijfolie ook maandenlang bij kamertemperatuur bewaren.

Margarine en halvarine: geen boter

Maar wacht eens, in margarine en halvarine zit toch ook water? In magarine zit zelfs evenveel vet als roomboter. Toch is deze volgens het Voedingscentrum langer houdbaar dan roomboter. Ook daarvoor is een verklaring: “Roomboter bevat naast het pure melkvet ook andere melkbestanddelen die de houdbaarheid verkorten. Margarine en halvarine zijn gemaakt van oliën en vetten in plaats van melk. Daarnaast zitten er conserveermiddelen en andere E-nummers in, waardoor ze langer houdbaar blijven.”

Toch gegeten, wat nu?

Hoewel niet echt smakelijk, het eten van (een beetje) ranzige boter kan volgens Hettinga waarschijnlijk weinig kwaad voor onze gezondheid. “Vet wordt afgebroken tot chemische stoffen die ongezond zijn als je er heel veel van eet. Ik heb nooit bewezen gezien dat de hoeveelheid die je via de normale voeding binnenkrijgt, slecht voor je is. Maar ik eet het ook niet op.”

Bewaartips voor roomboter

– Bewaar de boter in een klein kunststof bewaarbakje met het deksel erop. Hoe minder zuurstof erbij kan, hoe beter!
– Snijd af wat je ongeveer nodig denkt te hebben en stop de rest van de roomboter meteen weer (afgesloten) terug in de koeling. Zo wordt de boter ook sneller smeerbaar.
– Bewaar de boter in de vriezer. Dat blijft volgens de zuivelexpert makkelijk een half jaar houdbaar en als je de boter wilt gebruiken, kun je er een klein stukje vanaf snijden of een kaasschaaf gebruiken voordat je ‘m weer terugstopt. Hettinga: “Vetoxidatie kan je niet helemaal stoppen door invriezen, maar wel sterk vertragen.”

Meer weten over gezonde vetten? Lees het vetdossier >

Ook interessant