Partnergeweld komt vaker voor dan je denkt. Dit wil je erover weten. Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

PREMIUM

Dit wil je weten over partnergeweld en hoe je het kunt herkennen

Het is niet altijd goed zichtbaar, maar partnergeweld komt vaker voor dan je denkt: één op de vijf vrouwen is wel eens fysiek mishandeld door haar (ex)-partner. We vroegen deskundige Nicole van Gelder op welke signalen je kunt letten als je vermoedt dat er partnergeweld speelt bij een vriendin of je zus.

Afgelopen weken waren bekende Nederlanders regelmatig in het nieuws door huiselijk geweld: denk maar eens aan de veelbesproken video waarin rapper Lil Kleine Jamie Vaes mishandelde. Maar ook in de VS houdt de rechtszaak tussen ex-geliefden Johnny Depp en Amber Heard de gemoederen bezig. Deze situaties staan waarschijnlijk wat verder van je af, maar ook in je nabije omgeving komt partnergeweld voor. Dat één op de vijf vrouwen wel eens fysiek is mishandeld door haar partner, laat goed zien dat de kans groot is dat die ene vriendin of buurvrouw zelf slachtoffer is.

Partnergeweld

Er is sprake van partnergeweld wanneer er een vorm van geweld wordt gebruikt tussen partners of ex-partners. Maar ook wanneer er alleen sprake is van een dreiging van geweld binnen een relatie, valt dat onder partnergeweld. Het geweld in een relatie wordt vaak gebruikt uit onmacht of wanneer je moeite hebt met je eigen emoties. Maar ook stress of het willen domineren van de ander, kunnen ervoor zorgen dat geweld wordt gebruikt.

Partnergeweld bij mannen en vrouwen

Volgens Veilig Thuis bestaat ruim zestig procent van het huiselijk geweld in Nederland uit partnergeweld. Vrouwen zijn veelal het slachtoffer, omdat de man fysiek meestal sterker is en er sprake is van machtsongelijkheid. Hierbij wil de man de macht hebben over de vrouw. Ook mannen kunnen het slachtoffer worden van partnergeweld, al komt dat minder vaak voor dan bij vrouwen. Bij veertig procent van het huiselijk geweld is er sprake van partnergeweld tegen mannen, tegenover zestig procent tegen vrouwen.

Fysiek, seksueel, psychisch en economisch geweld

Nicole van Gelder, promovenda bij het Radboudumc, is expert op het gebied van partnergeweld en vertelt dat er vier hoofdvormen zijn. “Binnen partnergeweld kan er sprake zijn van fysiek geweld, seksueel geweld, economisch geweld en psychisch geweld. Fysiek en seksueel geweld zijn bekende vormen, maar psychisch en economisch geweld zijn wat minder bekend. Onder psychisch geweld valt bijvoorbeeld bedreigen, stalken, vernederen en manipuleren. Bij economisch geweld kun je denken aan financiële controle, niet mogen werken van je partner of geen studie mogen volgen.”

Partnergeweld herkennen

Het is lastig om partnermishandeling bij een slachtoffer te herkennen. Toch zijn er volgens Nicole een aantal signalen waar je op kunt letten als je partnergeweld bij iemand vermoedt. “Als eerst is het belangrijk om te benoemen dat situaties van elkaar kunnen verschillen. Toch zijn er wel een aantal ‘rode vlaggen’ die je kunt tegenkomen. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat iemand zich anders gedraagt dan je van die persoon gewend bent. Zie of spreek je je buurvrouw of vriendin bijvoorbeeld minder sinds zij een relatie heeft? Of heb je het idee dat zij zich vaker terugtrekt? Dan kan dat een signaal zijn van partnermishandeling. Daarnaast zijn er ook signalen die je kunt tegenkomen als je haar wel ziet. Denk bijvoorbeeld aan fysieke verwondingen of dat ze gespannen of nerveus overkomt. Ook kunnen slachtoffers gesprekken over hun thuissituatie of hun partner vermijden en zijn ze vaak creatief met verhalen over deze onderwerpen. Ze zijn dan bang dat het geweld wordt ontdekt. Dat komt meestal doordat ze zich schamen of bang zijn.”

Signalen bij een partner

Ook de pleger van partnergeweld kan volgens Nicole signalen afgeven die je in de gaten moet houden. “Denk bijvoorbeeld aan vervelende of vreemde opmerkingen die een partner maakt naar je vriendin of buurvrouw of aan de manier waarop de partner verder met haar omgaat. Belt hij of zij je vriendin bijvoorbeeld enorm veel of stuurt hij of zij veel berichtjes? Wordt jouw vriendin daar nerveus van en wil haar partner dat ze snel weer naar huis komt terwijl ze met jou is? Dat kunnen tekenen zijn dat er iets niet goed gaat.”

Het gesprek aangaan

Wanneer je vermoedt dat iemand slachtoffer is van partnermishandeling, is het vaak moeilijk om het gesprek aan te gaan. “Het kan erg confronterend zijn voor het slachtoffer,” legt Nicole uit. “Iemand heeft bijvoorbeeld ook fijne momenten in een relatie waarin ook sprake is van geweld. Die persoon wil heel graag dat de relatie werkt, maar dat het geweld stopt. Veel mensen willen wel de relatie beëindigen, maar zijn erg bang of weten niet hoe ze dit kunnen doen.”

“Het is belangrijk om je bewust te zijn dat het moeilijk is voor de ander. Niet iedereen wil altijd (direct) naar de politie stappen. Zorg ervoor dat je iemand niet pusht en niet veroordeelt, maar geef aan dat je er voor haar bent. Soms is een luisterend oor het beste wat je op dat moment kan bieden en duurt het even voordat iemand klaar is om de stap naar hulp te zetten. Heb er ook begrip voor als het slachtoffer nog steeds positieve dingen ziet in haar vriend, zelfs al gebruikt hij geweld. Is er sprake van acuut (levens)gevaar? Dan is het wel belangrijk om meteen actie te ondernemen, bijvoorbeeld door 112 te bellen of de politie in te schakelen.”

SAFE Women

In 2018 ontwikkelde Nicole samen met haar team vanuit het Radboudumc het online platform SAFE naar aanleiding van haar onderzoek over (ex)-partnergeweld bij vrouwen. Tot augustus 2021 was SAFE onderdeel van dat onderzoek. “Bij SAFE kunnen vrouwen op een laagdrempelige manier informatie en opties voor hulp en steun vinden. Voor veel vrouwen is de stap om naar een hulpverlener te gaan namelijk erg groot. In de hulpdatabase van SAFE vind je bijvoorbeeld opties voor psychische en juridische hulp, maar bijvoorbeeld ook oefeningen om je te helpen reflecteren op je situatie. Daarnaast is er een forum. Het online platform kan anoniem en gratis gebruikt worden en is sinds kort ook deels beschikbaar in het Engels en Arabisch,” vertelt Nicole.

Ben je zelf slachtoffer van partnergeweld? Dan is het volgens Nicole belangrijk om hulp te zoeken waar je je goed bij voelt. “Het erkennen en het bewustzijn van je eigen situatie is een belangrijke eerste stap. Neem daarna je tijd om uit te zoeken welke hulp het best bij je past.”

Bron | Veilig thuis, huiselijkgeweld.nl, SAFE Women

Lisa MancheGetty Images

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden