null Beeld Getty Images/Westend61
Beeld Getty Images/Westend61

Dít is waarom we steeds minder risico’s nemen wanneer we ouder worden

Waar we als we jong zijn vaak geen avontuur uit de weg gaan, wordt het nemen van risico's steeds lastiger wanneer we wat ouder worden. En dat is logisch, blijkt uit onderzoeken. Niet alleen hebben we meer verantwoordelijkheden, maar ook in ons brein werkt het allemaal anders dan vroeger. En dat maakt het roer omgooien flink lastig.

Gelukspsycholoog Josje Smeets legt uit waarom we het op latere leeftijd ineens zo moeilijk vinden om dat soort ingrijpende beslissingen te maken. En ze legt uit hoe je kunt omgaan met die gedachtes, zodat je wél uit je comfort zone stapt.

Waarom nemen we minder risico's als we ouder worden?

“De prefrontale cortex, een gebied in onze hersenen, dient voor plannen en organiseren, maar daar zit ook onze rem. Deze kwab begint zich pas vanaf je twaalfde te ontwikkelen, tot aan je 26ste. Dat verklaart waarom kinderen wel risicogedrag vertonen: zij hebben die rem nog niet. Hoe ouder je wordt, hoe beter die rem werkt en hoe minder risico’s je neemt", zegt Smeets.

Wil je op je vijftigste nog je leven omgooien? Dan heb je dus heel veel zelfvertrouwen nodig. "Als je op je vijftigste een switch maakt en je leven omgooit, is dat dus heel opvallend. Daar is moed voor nodig, je moet goed durven loslaten. Dat kun je alleen maar oefenen door regelmatig uit je comfortzone te stappen.”

Waarom lukt het sommige mensen wel?

“Niet bij ieder mens volgroeit de prefrontale cortex. Sommigen zijn heel contentieus en anderen wat losser. Maar als je last hebt van beperkende overtuigingen, angstiger bent en geneigd bent om op veilig te spelen, kan dat ook met je opvoeding te maken hebben. De oudste kinderen binnen een gezin zijn bijvoorbeeld vaak veel verantwoordelijker. Die hebben de ijzers uit het vuur gehaald voor de jongsten. Ook spiegelen we ons aan de mensen met wie we omgaan. Als die zich wat losser gedragen en risico’s nemen, dan durf je dat zelf ook sneller.”

Er is altijd die 'wat als'-vraag..

Denk je bij dit soort grote risico's direct dingen als ‘Wat als het mislukt?' of 'Wat als ik het financieel niet red?’ Dan zit dat je waarschijnlijk in de weg. “Al die belemmerende overtuigingen en gedachtes kunnen je behoorlijk tegenwerken. Leer daarom ten eerste jezelf goed kennen. Wat zit er bijvoorbeeld achter de wens om een jaar in een camper door Nieuw-Zeeland te gaan trekken? Wil je meer vrijheid of gun je jezelf plezier? Als het alleen maar de drang naar vrijheid is, is daar misschien te weinig van in je huidige leven."

"Als je denkt: ik wil nieuwe ervaringen opdoen, dan moet je het gewoon doen. Je kunt namelijk duizenden redenen bedenken waarom je iets níét moet doen. Veel mensen houden zich vast aan zekerheden en veiligheid; daarom maken ze bepaalde keuzes niet. Maar veiligheid is vaak een schijnveiligheid. Zo houden mensen zich jaren vast aan een baan, omdat ze denken nooit meer iets anders te krijgen. Die kans is heel klein. Een baan, een dak boven ons hoofd, een partner, vrienden… Misschien heb je al veiligheid genoeg in je leven. En misschien vervult die hoge standaard waarin we leven niet de behoefte die je diep van binnen voelt.”

Lees ook:

Annette: ‘Het is goed dat kinderen leren van hun opvoeding en het vervolgens anders doen dan hun ouders’

En waarom geven we zo veel om de mening van anderen?

“Zoveel mensen, zoveel meningen, dus laat je daardoor niet beïnvloeden. Deel je twijfels ook niet met iedereen, want dat doe je alleen maar om te worden bevestigd in je keuze. En als die ander dan ook negatief is, kan dat je extra aan het twijfelen brengen. Er is er maar één die de keuze kan maken en dat ben je zelf. 95 procent van de mensen vindt het trouwens alleen maar heel stoer als je uit je comfortzone durft te stappen. En het leuke: je stelt een voorbeeld, waardoor anderen zich weer aan jou spiegelen en misschien ook een spannende stap durven te zetten.”

‘Ik weet niet waar ik moet beginnen’

“Als je niet op je intuïtie wilt afgaan, maak je een lijstje met alle pluspunten die de keuze je gaat opleveren. Schrijf niet de minpunten op, want die vijfentwintig beren op de weg zijn er toch wel. Probeer te bedenken wat de stap je gaat opleveren en wat het aanvult in je leven wat je nu mist. Ook een goede oefening: stel je voor dat je over een jaar zou sterven, zou je dan nu spijt hebben als je het niet doet? Als je antwoord voor de volle honderd procent ‘Ja!’ is, ga er dan voor. Op je sterfbed denk je niet aan je loonstrookje dat elke maand netjes binnenkwam, maar wel aan je geliefden en die mooie wereldreis die je hebt gemaakt. Je hebt maar één leven.”

Hoe leren we meer risico's te nemen, ook als we ouder worden?

“Ga je angsten aan en stap elke dag tien minuten uit je comfortzone. Doe elke dag iets wat je heel spannend vindt, waardoor je steeds makkelijker uit je comfortzone stapt en uiteindelijk die grote stap misschien durft te nemen.”

Tekst | Jessica van Zanten

Beeld | Getty Images

null Beeld

In de zomer wil je maar één ding: achterover leunen met een koud drankje en een tijdschrift, een mooi verhaal of een leuke puzzel. In de nieuwe Margriet extra: Vakantie! vind je het allemaal in één grote zomerspecial (alleen het drankje moet je zelf even regelen). Bestel Margriet extra: Vakantie! nu online of haal 'm in de winkel.

Ilse van RoekelGetty Images/Westend61

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden