Dit is de invloed van een scheiding op (groot)ouders Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

PREMIUM

Dit is de invloed van een echtscheiding op (groot)ouders

Als je kind gaat scheiden, kan dat ook impact hebben op jou als (groot)ouder. Je voelt je misschien machteloos of krijgt te maken met een loyaliteitsconflict. Hoe ga je daarmee om? Mediator en gezinstherapeut Gideon de Haan geeft antwoord.

Dagelijks spreekt Gideon in zijn praktijk stellen die middenin een (v)echtscheiding zitten en hun familieleden. Geregeld zijn dit ook grootouders. “Wat altijd terugkomt, is de loyaliteitskwestie,” vertelt hij. “Die speelt een grote rol voor de grootouders, die - vanzelfsprekend - loyaal zijn aan hun eigen kroost. Voor het schoonkind voelen ze die loyaliteit niet. En dat maakt een scheiding zo complex. Alle partijen hebben gevoelens, maar moeten er samen uit zien te komen.”

Loyaliteitskwestie

Die loyaliteitskwestie speelt dus een belangrijke rol in echtscheidingen. Vaak staan ouders volledig achter hun kind en hebben ze het idee dat hij of zij niets fout kan doen. “Ik denk dat het belangrijk is dat je als ouder ook kunt inzien dat jouw kinderen ook minpunten hebben. Je bent altijd heel scherp gefocust op wat de andere partij fout gedaan heeft, maar vergeet niet dat stellen de weg naar de scheiding samen bewandelen. Is er sprake van overspel, dan is er vaak één partner die is vreemdgegaan. Dat praat ik niet goed, maar waarschijnlijk ligt daar een probleem dat al jaren speelt aan ten grondslag. Beiden maken fouten en beiden spelen in een rol.”

Binnen een scheiding spelen verhoudingen tussen de betrokkenen mee. “Daarom vind ik het zo belangrijk dat grootouders ook met schoonkinderen een eigen band opbouwen. Ga niet alleen op bezoek als je eigen zoon of dochter thuis is, maar spreek ook eens één op één met je schoonkind af. Zo leer je elkaar beter kennen en bouw je een eigen relatie op.”

Geen rechten

Dat je die eigen relatie met je schoonkind hebt, is vooral belangrijk als de relatie van je kind uitmondt in een scheiding. Bijvoorbeeld als het gaat om de kleinkinderen. “Als je geen goede band hebt met je schoonkind, zal hij of zij minder snel geneigd zijn contact met jou te houden. En dat kan voor nare situaties zorgen, zeker als diegene de gezag over de kinderen krijgt. Als opa of oma heb je namelijk géén recht op je kleinkind. We denken dat allemaal wel, en hoewel het zeker in het belang van de kinderen is dat ze hun grootouders blijven zien, heb je op papier als grootouder geen rechten.”

Dat betekent dat je als opa of oma buitenspel gezet kunt worden. Je wordt op afstand gezet en ziet je kleinkinderen dan niet meer of veel minder. “Ik zie dit helaas vaker in de praktijk voorkomen en merk ook dat grootouders hier echt onder lijden. Zij willen zo graag kleinkinderen en ze willen het contact met hen onderhouden. Maar als die band met je schoonkind er niet is, is de kans ook heel klein dat je ze na de scheiding nog ziet. Zeker als hij of zij de gezag krijgt en jouw eigen kind niet.”

Belang van het kind vooropstellen

“Ik ben van mening dat het belang van het kind in elke scheiding het belangrijkst is. Is het in het belang van kinderen dat zij hun grootouders zien? Meestal wel. Opa’s en oma's zijn ook familie en ik vind ook dat kinderen ze moeten blijven zien.” Maar zo makkelijk gaat het helaas niet altijd. Kleinkinderen kunnen bij je weggehouden worden of je krijgt ze maar heel weinig te zien. “Goed overleg speelt in die situaties een belangrijke rol. Als grootouders en ouders het belang van het kleinkind vooropstellen, moet er altijd ruimte zijn om daarover te overleggen.” Ga dan ook alleen in gesprek over je kleinkind, zonder over andere onderwerpen te willen spreken.

“Een goede band met opa en oma kan een kleinkind veel brengen. In een echtscheiding kunnen zij veel rust en stabiliteit bieden. Kinderen trekken in veel situaties ook meer naar grootouders toe, juist omdat zij al dan niet bewust behoefte hebben aan in elk geval één stabiele volwassene in hun leven die regelmatig in beeld is. Voor kinderen is het bevorderlijk als zaken zo blijven als ze waren. Als ze dus één keer per week bij jullie kwamen, kan het heel fijn voor ze zijn om die traditie in stand te houden. Probeer als grootouder beschikbaar te zijn en ook echt die stabiliteit te bieden waaraan het kind behoefte heeft.”

De belangrijkste tips van Gideon op een rij

  • Zorg ervoor dat je allebei de kanten van de familie leert kennen en bouw een band met je eigen kind (voor zover die er nog niet is) én je schoonkind op.
  • Kies geen partij. Het kan vanuit loyaliteit verleidelijk zijn om altijd de kant van je eigen kind te kiezen en dat is ook normaal. Maar probeer daar overheen te stappen en ook de minpunten van je eigen kroost in te zien. Het is een stuk minder zwart-wit dan je misschien in eerste instantie denkt of verwacht.
  • Maak goede afspraken. Zeker als het aankomt op de kleinkinderen. Wat wordt jouw rol en hoe vaak zie je ze? Maar onthoud: je hebt geen rechten als grootouder en kunt dus eigenlijk niets eisen, hoe pijnlijk dat ook is.
  • Trek de opvoeding van je kleinkinderen niet in twijfel. Deze wordt gevormd door de opvoeding die je kind en schoonkind gehad hebben. Er kunnen dus weleens dingen gedaan worden waar jij niet achter staat. Houd hier rekening mee en besef dat mild zijn en meebewegen je veel verder brengt.
Nynke KooyGetty Images/iStockphoto

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden