Wat gebeurt er precies wanneer je in de schuldhulpverlening belandt? Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Dit gebeurt er als je in de schuldhulpverlening komt

Als je in de schulden zit, kan het zo zijn dat je je daarvoor schaamt. Misschien aarzel je in zo'n geval om hulp in te schakelen. Wat gebeurt er eigenlijk precies als je in de schuldhulpverlening belandt? We zochten het voor je uit.

De NOS meldde deze week dat meer mensen dit jaar aanklopten bij de gemeente om in aanmerking te komen voor schuldhulpverlening. Afgelopen voorjaar deden bijna 4000 mensen met schulden een beroep op deze hulp.

Zo werkt het traject van schuldhulpverlening

Hoe gaat schuldhulpverlening precies in z’n werk? Allereerst meld je je aan voor schuldhulpverlening bij de gemeente. Je zult dan binnen een maand een gesprek krijgen. Als er sprake is van spoed doordat je in een lastige situatie verzeild bent geraakt, krijg je meestal al binnen drie dagen hulp. Dat kan als je woning onruimd gaat worden, of afgesloten van water, gas of elektriciteit . Ook een stopzetting van je zorgverzekering valt onder spoed.

Als je een betalingsachterstand hebt van je huur, energie, zorgpremie of water, biedt de gemeente je vaak vanzelf schuldhulp aan zonder dat je je daarvoor aanmeldt. De schuldeiser moet zo'n achterstand melden bij de gemeente. Dan gaat de gemeente met je in gesprek om te kijken of schuldhulpverlening noodzakelijk is.

Wie denkt dat je moet betalen voor schuldhulpverlening heeft het mis. De gemeente heeft de plicht om je te helpen als je schulden hebt die je zelf niet op kunt lossen. Wanneer je aan de voorwaarden voldoet, kan je gemeente beginnen met schuldhulpverlening. Dat is gratis.

Om in aanmerking te komen voor deze hulp moet je wel aan de voorwaarden voldoen:

  • Je staat ingeschreven bij de gemeente.
  • Je hebt een inkomen (dat mag ook een uitkering zijn).
  • Je hebt schulden waar je zelf niet uitkomt.
  • Je bent 18 jaar of ouder.

Als je aan deze voorwaarden voldoet, krijg je een schuldhulpverlener toegewezen. Je kunt dan starten met het minnelijk schuldentraject. Dat betekent dat de schuldeisers vrijwillig meewerken aan de schuldregeling. Bij dit traject doet de gemeente een poging om al je schulden te regelen met de schuldeisers. Zij kunnen er ook voor kiezen om dit te weigeren.

Betaalafspraken maken met schuldeisers

Als je in het minnelijk traject bent beland, kun je drie soorten hulp krijgen van de gemeente: schuldbemiddeling, dwangakkoord en saneringskrediet.

Als je schuldhulpverlener overgaat op schuldbemiddeling, zoekt deze persoon contact met je schuldeisers. Het doel is dan om samen met hen betaalafspraken te maken. Verder maakt de schuldhulpverlener een duidelijk plan om ervoor te zorgen dat je zo snel mogelijk schuldenvrij bent. Daarbij worden schriftelijke afspraken met je gemaakt en zal deze persoon (in het begin) je vaste lasten betalen. Hoe zit dat dan met rondkomen? Elke week krijg je een bedrag om je dagelijkse boodschappen en andere uitgaven van te doen: weekgeld. In een tijdsbestek van drie jaar worden zoveel mogelijk schulden afgelost. Als na die drie jaar nog een bedrag overblijft, hoef je dat meestal niet meer te betalen. Maar het is hierbij wel belangrijk dat je voldoende meewerkt, anders kan de rechter de periode van drie jaar oprekken naar vijf jaar.

Wat is een dwangakkoord?

Soms gebeurt het dat schuldeisers niet mee willen werken aan betaalafspraken. Dat kan erg vervelend zijn. In dat geval kun je de rechter vragen om een dwangakkoord. Daarmee kan een schuldeiser gedwongen worden om in te stemmen met het aanbod. Dat gebeurt wanneer een schuldeiser zonder goede reden op de proppen komt om het betaalvoorstel te weigeren.

Lening van de gemeente: saneringskrediet

Als je schulden hebt, kan de gemeente je een lening aanbieden: een saneringskrediet. In dat geval worden de schulden bij de schuldeisers afgelost door de gemeentelijk kredietbank of stadsbank. Op die manier kun je voorkomen dat je verder in de problemen komt, je huurwoning kwijtraken bijvoorbeeld. Bij het saneringskrediet is het wel verplicht om deze lening redelijk snel terug te betalen: binnen drie jaar, met rente.

Tijdens het minnelijk traject kan het gebeuren dat je er niet uitkomt. Wanneer schuldeisers weigeren om mee te werken bijvoorbeeld. In dat geval kun je de rechter vragen om een wettelijk schuldentraject te starten. Je belandt dan in de schuldsanering. Daarvoor moet je wel aan bepaalde voorwaarden voldoen. Je schulden mogen bijvoorbeeld niet veroorzaakt zijn door fraude of een misdrijf.

Oorzaken van schulden

Als je zelf geen schulden hebt, vraag je jezelf misschien af: hoe doen mensen dat toch, schulden opbouwen? Er zijn meerdere oorzaken:

  • Aanpassing: er is een grote verandering ontstaan in je uitgaven of in je inkomen. Je bent bijvoorbeeld recent gescheiden, je baan verloren of je krijgt plots hoge (zorg)kosten door ziekte.
  • Compensatie: je bent onzeker over jezelf of zit niet lekker in je vel. Je wilt je beter voelen en probeert dat te doen door jezelf te belonen met bijvoorbeeld gadgets of kleding. Je hoopt dat je je daardoor beter zult voelen en doet je ‘beter’ voor naar anderen.
  • Overbesteding: je hebt genoeg geld om rond te komen, maar geeft meer geld uit dan er binnenkomt.
  • Overleving: Als er minder geld binnenkomt dan je nodig hebt voor je vaste lasten, is er niets meer over om jezelf te voorzien in je basisbehoeften zoals eten en kleren. Om te overleven ga je geld lenen: overlevingsschulden.
  • Gedrag: Je hebt genoeg inkomen, maar gaat er niet verantwoordelijk mee om. Je bent bijvoorbeeld verslaafd of overschat jezelf en/of je budget.

Bron | Rijksoverheid, Het Juridisch Loket, UWV, EHBS

Saskia WinkensGetty Images

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden