MT44 M44 Groen herfst tuin Beeld beeldigbeeld/ living4media/ sussie bell.
Beeld beeldigbeeld/ living4media/ sussie bell.

PREMIUM

Deze klussen kun je nú in de herfsttuin doen

Zodra het blad van de bomen dwarrelt, blikken we vooruit naar een volgend tuinseizoen. Haal de hark en snoeischaar maar tevoorschijn: er is van alles te doen in de herfsttuin.

In de olie

Niet het leukste tuinklusje, maar het goed onderhouden van tuingereedschap bevordert het gebruiksgemak en de levensduur ervan. Check de volgende punten even voordat je je tuinhulpjes in de schuur opbergt:

  • bewaar de snoei- en takkenschaar open. Zo staat er geen spanning op de veer als je ’m niet gebruikt en gaat-ie langer mee;
  • slijp metalen onderdelen regelmatig, dit werkt prettiger. Een scherpe spade glijdt gemakkelijker de zware grond in en een geslepen snoeischaar voorkomt lelijke snijwonden op de takken;
  • maak tuingereedschap schoon en droog voordat je het opbergt, dan roest het minder snel;
  • vet bewegende onderdelen regelmatig in met dunne olie of smeervet;
  • vet houten stelen jaarlijks in met lijnzaadolie.
MT44 M44 horizontale lijn roze Beeld

Kwetsbaar gras

Het gras kan nog steeds wekelijks worden gemaaid, maar liever niet te kort. Met iets meer lengte – zo’n vijf centimeter – blijft het gazon mooi en gezond. Te kort gemaaid gras is kwetsbaarder voor de aankomende winterkou. En heeft het gevroren? Loop dan liever niet over het gras om beschadiging te voorkomen.

MT44 M44 Groen herfst tuin Beeld

Verzamelen

Zaden verzamelen voor volgend jaar is leuk om te doen. Doe dit op een droge dag, het liefst na een droge periode. Meestal vallen de rijpe zaadjes gemakkelijk uit de zaaddoos en hoor je ze rammelen als je ertegenaan tikt. Bewaar de zaadjes in een papieren envelop of koffiefilter. Vergeet niet de naam van de plant, kleur, bloeitijd en het oogstjaar te noteren. Vaak verzamel je meer dan je zelf kunt gebruiken. Uitdelen of ruilen is een sympathiek idee om anderen blij te maken of zelf aan nieuwe planten te komen. Oogst niet alle zaaddozen; ze vormen heerlijk voer voor vogels.

MT44 M44 horizontale lijn roze Beeld

Lui zijn is goed!

Met rommelhoekjes in je tuin waar plantenresten, stukjes dood hout, takjes en bladeren liggen, maak je veel nuttige insecten maar ook padden, muizen en egels blij. Maak je tuin daarom niet te netjes en creëer zo’n plekje waar dieren uit kunnen eten en schuilen.

MT44 M44 Groen herfst tuin Beeld

Vijver op­schonen

Waterplanten in een vijver zijn nuttig om het water gezond en helder te houden, maar als ze gaan woekeren bestaat de kans dat de vijver dichtgroeit. Verwijder daarom overtollige planten en haal ook meteen eventuele herfstbladeren van de bodem, want de sliblaag die hierdoor ontstaat bevordert de algengroei, wat weer slecht is voor de waterplanten.

MT44 M44 horizontale lijn roze Beeld

Aangeharkt

Terwijl de bomen hun bladeren laten vallen en in de ruststand gaan, breekt er voor ons een drukke tijd aan; harken en blad verzamelen.

  • Hark de bladeren van het gras, anders ontstaat er een verstikkende deken waardoor het gras lelijk wordt of zelfs afsterft.
  • Verspreid herfstbladeren tussen de planten in de borders, ze verteren tot voedzame aarde en vormen een beschermend winterdekentje en schuilplaats voor kleine beestjes.
  • Hark blad op een hoop in de schaduw, omhein dat met gaas en laat verteren tot vruchtbare bladaarde. Dit proces duurt een paar jaar. Vermengd met rivierzand heb je prachtige en duurzame potgrond.

Van één naar meer

Veel vaste planten en siergrassen worden na enkele jaren te groot en gaan minder rijk bloeien. De herfst is een goede periode om deze planten uit de grond te halen om te scheuren of splitsen met een scherpe spade. Zo maak je van één grote plant, meerdere plantjes die opgefrist en wel weer terug de tuin in kunnen. De lelijke kern gooi je op de composthoop.

MT44 M44 Groen herfst tuin Beeld

Vogelvoer

Ook al kunnen vogels in de herfst volop vitaminerijke bessen en smakelijke zaden vinden, ze mogen best worden bijgevoerd met vetbollen en pinda’s. Wanneer je daar in de herfst mee begint is de kans groot dat ze winterbewoners van de tuin worden. Bied het jaar rond water aan, behalve tijdens strenge vorst.

MT44 M44 horizontale lijn roze Beeld

Snippers en rillen

Gesnoeide takken kun je door een versnipperaar halen en een tweede leven gunnen als houtsnipperpad. Paadjes van houtsnippers zien er heel natuurlijk uit en verteren in een paar jaar tijd. Daarna kun je het materiaal in de borders scheppen als beschermende en voedende mulch‑laag. Een andere manier om takken te verwerken is het aanleggen van een takkenril. Gestapeld tussen paaltjes of gewoon los neergelegd vormen ze een fijne schuilplek voor egels en broedplaats voor vogels. Kleine beestjes als pissebedden en oorwurmen die zich eronder zullen nestelen, trekken op hun beurt weer tuinvogels aan.

Weetje
Niet alle fruitsoorten – de zomerrassen – zijn zo lang houdbaar als bewaarsoorten en fruit van hoogstambomen.

Herfstoogst

Pluk de vruchten van de herfst in de vorm van appels, peren, tamme kastanjes en walnoten. Kastanjes kun je vers poffen, in de oven of in een speciale pan met gaten in de bodem boven een vuurtje. Walnoten moeten eerst drogen, spreid ze uit op kranten en laat ze enkele dagen tot weken liggen. Appels en peren bewaar je het liefst in open kratten of kisten op een koele plek. En kijk ook eens onder de fruitboom, van valfruit maak je heerlijke compote of taart.

MT44 M44 horizontale lijn roze Beeld

Knollen rooien

Dahlia’s zijn heerlijke zomerbloeiers die vaak tot ver in de herfst bloeien. De knollen moetenrond november worden gerooid omdat ze strenge vorst niet zullen overleven. Na de eerste, lichte nachtvorst – dat maakt ze juist sterker – kunnen ze de grond uit. Knip het afgestorven loof af, haal de knollen met een spitvork tevoorschijn en schud de aarde eraf. Laat ze daarna goed drogen op een krant en bewaar ze vorstvrij tot het volgend voorjaar - bijvoorbeeld in een kist gevuld met houtsnippers. Afhankelijk van het weer, zo rond april, mogen de knollen weer de grond in. Vind je dat allemaal te veel gedoe, laat dan de knollen in de grond en hoop op een milde winter. Met een beetje geluk overleven ze de kou – afdekken met vliesdoek of houtsnippers kan daarbij helpen - en anders is het een goede reden om nieuwe soorten aan te schaffen.

MT44 M44 Groen herfst tuin Beeld

Snoeitips voor alle fruit­bomen

  • Takken die elkaar kruisen of naar binnen groeien kun je op tien centimeter vanaf de stam snoeien.
  • Verwijder alle dode takken.
  • Snoei niet te veel in één seizoen om stressgroei – waterloten die recht omhoog groeien - te voorkomen.
  • Zorg voor een open en luchtige kroon zodat het zonlicht de vruchten kan bereiken.
  • Gebruik altijd scherp en schoon snoeimateriaal.

Terugknippen?

Wat wel: vanaf de herfst tot het voorjaar – behalve als het vriest – kunnen appel- en perenbomen worden gesnoeid. Ook bramen, zomerframbozen, Japanse wijn-bessen en loganberries kun je terugknippen. Takken en stengels die vrucht hebben gedragen knip je laag bij de grond af. Bind de nieuwgevormde, eenjarige stengels vast aan een rek, er verschijnen nieuwe vruchten aan. Herfst-framboos vormt in het voorjaar vruchten aan eenjarige takken, in de herfst mogen alle takken net boven de grond worden afgeknipt.

Wat niet: steenfruitbomen snoei je alleen vlak na de oogst. Dan herstellen snoeiwonden zich sneller en is de kans op de ziekte loodglans het kleinst.

MT44 M44 horizontale lijn roze Beeld

Nu de grond in

Veel mensen haasten zich in het voorjaar naar tuincentra en kwekerijen om nieuwe planten aan te schaffen, maar eigenlijk is het najaar beter geschikt om vaste planten, kruiden en zaailingen van tweejarigen in de grond te stoppen. Omdat de grond nog lekker warm is, kunnen nieuwe planten hun energie stoppen in het maken van wortels. Pas in het voorjaar zullen ze verder uitgroeien tot volwassen planten. Een ander voordeel van aanplanten in de herfst is dat het vaker regent, zodat je minder met een gieter in de weer hoeft.

Wat plant je in de herfst:

  • Bollen; de plantdiepte voor voorjaarsbollen is tweemaal de hoogte van de bol. Mooie soorten die al vroeg in het voorjaar je tuin opfleuren zijn: krokus, winterakoniet, sneeuwklokjes, tulpen, narcissen, kievitsbloem.
  • (Fruit-)bomen en heesters (ook bessenstruiken); in het najaar verkopen kwekerijen bomen en heesters met kale wortels. Ze zijn voordeliger dan planten in pot maar moeten wel meteen de grond in om uitdrogen te voorkomen.
  • Knoflook; plant tenen van onbespoten knoflook zo’n vijf centimeter diep in losse en vruchtbare aarde. Als het loof afsterft, meestal rond juli, is het tijd om de knoflookbollen te oogsten.
Marieke de Geusbeeldigbeeld/ living4media/ sussie bell.

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden