De mol ontmaskeren? Hier moet je op letten volgens een lichaamstaalexpert Beeld AVROTROS
Beeld AVROTROS

PREMIUM

De mol ontmaskeren? Hier moet je op letten volgens een lichaamstaalexpert

Op zaterdagavond zitten miljoenen molloten voor de televisie om uit te zoeken wie de boel saboteert in Wie is de mol?. Hoe kom je er als kijker achter wie liegt en wie de waarheid spreekt? We vroegen het aan lichaamstaalexpert Denise Dechamps.

“Zien of iemand liegt is een stuk lastiger dan veel mensen denken,” zegt Denise. “Erachter komen of iemand de waarheid spreekt, is niet zo makkelijk zoals het lijkt in films. Toch zijn er wel een aantal aspecten waarop je kunt letten.”

Lichaam zegt iets anders

In het tv-programma Wie is de mol? draait alles om liegen en bedriegen. Eén persoon, de mol, moet zoveel mogelijk geld uit de pot zien te houden. Aan de kandidaten en de kijkers om de mol te ontmaskeren. Als kijker is dit behoorlijk lastig, omdat de productie veel knipt en grote hints waarschijnlijk niet laat zien. Toch kun je een heel eind komen met lichaamstaal, zegt Denise. “Er zijn verschillende dingen waarop je kunt letten. Een van de belangrijkste zaken is het verschil tussen wat iemand met woorden zegt en wat de lichaamstaal zegt. Woorden kun je heel precies selecteren, maar je lichaamstaal is minder goed te controleren. Als iemand zegt ‘Ik ben heel gespannen’, maar de lichaamstaal straalt vooral rust uit, dan mag je de lichaamstaal geloven. Deze spreekt namelijk altijd de waarheid.”

Kijk op de juiste momenten

Kijk je altijd naar de gezichten en acties tijdens een opdracht? Dan kun je je aandacht beter verleggen naar een eerder moment. “De mol weet al wat er gaat gebeuren tijdens de opdrachten en heeft waarschijnlijk ook al een plan voor de uitvoering daarvan. De saboteur ontdekken tijdens de opdracht kan heel lastig zijn. Ik zou daarom kijken naar het moment vlak vóór de opdracht, tijdens de uitleg. Kandidaten worden verrast door wat ze horen, maar een mol niet. Hierdoor zouden de reactie en lichaamstaal van de mol zomaar anders kunnen zijn dan die van de kandidaten.”

Micro-expressies

Iets anders waar de lichaamstaalexpert op let, zijn micro-expressies. Met het blote oog zijn deze lang niet altijd te zien, omdat ze maximaal een halve seconde te zichtbaar zijn. Maar, zegt Denise, deze uitdrukkingen zijn misschien wel het meest betrouwbaar. “Micro-expressies zijn kleine spiertrekkingen in je gezicht die je niet aan kunt sturen. Je kunt nog zo’n goede acteur zijn als de mol, maar ook dan krijg je hiermee te maken. Als je deze micro-expressies kunt herkennen, kun je een heleboel emoties aflezen van iemands gezicht.” Bij deze micro-expressies kunnen bepaalde rimpels in het gezicht ontstaan. Denise vertelt dat er maar één manier is om deze micro-expressies te onderdrukken: botox.

Herkennen of iemand liegt

Er is heel veel onderzoek gedaan naar liegen en de lichaamstaal die hierbij hoort, zegt Denise. “Er zijn geen signalen die laten zien dat iemand liegt, maar er zijn wel signalen die je beduidend meer ziet als iemand liegt.”

1. Het bewaken van de mond

Mensen die liegen willen hun mond verbergen, bijvoorbeeld door hun hand, een pen of een papiertje ervoor te houden. “Dit doe je omdat er een conflict is in het brein. Je weet de leugen die je wilt vertellen, maar tegelijkertijd popelt je brein om de waarheid te delen. Dat conflict kun je soms aflezen op het gezicht en dus bescherm je jezelf hiervoor door je mond af te schermen.”

2. Neus meer aanraken

We raken onze neus meer aan als we liegen. “Enerzijds is dit omdat onze doorbloeding verandert. Je moet extra energie verbruiken tijdens het liegen en je ervaart ongemak. Je doorbloeding verandert om ervoor te zorgen dat het liegen lukt. Pinokkio is in die zin deels op waarheid berust. Er stroomt meer bloed naar je neus, waardoor deze groeit. Dit kun je alleen niet zien, omdat het aan de binnenkant van de neus is waardoor deze begint te kriebelen. Die hand die naar je neus gaat, schermt ook meteen je mond af. Twee vliegen in één klap dus.”

3. Krabben in de nek

Liegen wordt weerspiegeld door een gevoel van ongemak. Ondanks dat je het bewust doet, word je er toch een beetje ongemakkelijk van. Het best kun je dus op zoek gaan naar signalen die duiden op dat ongemak, zoals met de platte hand in je nek wrijven. “Bij liegen zien we vaak een variatie daarop: we wrijven niet, maar krabben op die plek. Krabben doe je vaker bij een cognitief proces, in dit geval liegen.”

4. Aan je oor friemelen

In sommige gevallen van ongemak, zie je dat mensen ook een vinger op hun oor drukken. “Je wilt de leugen eigenlijk niet horen, maar weet dat je het moet vertellen. Nu zul je de mol niet zo snel echt op zijn of haar oor zien drukken, maar een variatie daarop zou wel kunnen: aan het oor friemelen.”

5. Het kuiltje onderaan je nek

Als mensen heel veel ongemak hebben, zijn ze geneigd om het kuiltje net onderaan de nek, tussen de sleutelbenen, aan te raken. Bijvoorbeeld door de kraag van je shirt of trui aan te raken. Vrouwen doen dit ook weleens door aan een kettinkje te zitten of hiermee te draaien.

Nynke KooyAVROTROS

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden