Lifestyle

Altijd te laat? Dit kun je eraan doen

tijd1.jpg

Hijgend binnen komen rennen voor een afspraak en als beloning de geïrriteerde blik van degene die al een halfuur op je zit te wachten… Het leven valt niet mee voor notoire telaatkomers. Tijd voor actie!

“Ik kan mezelf wel voor mijn kop slaan als ik weer eens als een dolle aan het fietsen ben om op tijd op een afspraak te komen,” zegt Marieke (45). “Of nou ja, op tijd… Ik probeer dan de schade zo veel mogelijk te beperken.”

Te laat bij zakelijke afspraken

“Ik weet niet wat het is. Ik houd de tijd voor mijn gevoel echt goed in de gaten, maar negen van de tien keer ben ik te laat. En dan niet vijf minuten, maar meestal een kwartier of een halfuur. Ik schaam me op zo’n moment dood. Vrienden en familie weten het inmiddels en tellen er standaard vijftien minuten bij op als ze met mij afspreken, maar bij zakelijke afspraken moet ik écht heel goed opletten. Voordat ik weet ben ik te laat en kost me dat een opdrachtgever.”

File de boosdoener

Mariëlle (40) heeft er ook moeite mee om op tijd te komen. Onlangs presteerde ze het nog om te laat te zijn bij een belangrijke meeting met een klant. “Ik wist dat ik een flinke reistijd had, maar toch kreeg ik het voor elkaar om minstens een halfuur te laat weg te gaan omdat ik de tijd volledig was vergeten. Misschien kan ik het nog inhalen, dacht ik. Tot overmaat van ramp was het superdruk op de weg. Uiteindelijk stond ik vast in de file en wist ik dat het kansloos zou zijn. Ik ben van de snelweg gegaan en heb degene met wie ik een afspraak had afgebeld. Het verkeer de schuld gegeven. Er werd heel begripvol gereageerd, waardoor ik me nóg schuldiger voelde. Ik weet nog dat ik dacht: ik moet hier nu echt eens serieus iets aan gaan doen.”

48 uur in een dag

Nog ‘even’ de hond uitlaten voordat je weggaat, social media checken of snel een boodschap halen. Volgens psycholoog Jeannette Bolck van Counseling Amsterdam proppen telaatkomers hun tijd stelselmatig te vol. “Elke minuut wordt ‘efficiënt’ besteed,” zegt ze. “Althans, dat is de gedachtegang. Mensen proberen 48 uur in een dag stoppen, maar het gevolg is dat je continu achter jezelf aan loopt en te laat op afspraken verschijnt.”Zoals Melanie (42). “Ik maak vaak op één ochtend drie afspraken zonder tijd ertussen,” vertelt ze. “Niet heel handig natuurlijk, want als er één afspraak uitloopt, kom ik meteen in de knel. Toch doe ik het elke keer weer, omdat ik voor mijn gevoel op deze manier juist aan timemanagement doe.”

Sociale media

“Een andere valkuil is Facebook. Als ik ’s morgens wakker word en naar beneden ga, check ik meteen m’n social media. Dat leidt me vervolgens zó af, dat ik me vaak gehaast moet aankleden om naar een afspraak te gaan. Het grappige is: ik weet wat ik verkeerd doe, maar het is lastig om het af te leren.”

Uitstelgedrag versus plannen

Timemanagementexpert Diana DeLonzor deed samen met psychologen van de San Francisco State University onderzoek naar dit fenomeen en onderscheidt in haar boek Never be late again zeven types die stelselmatig te laat komen. Zo heb je bijvoorbeeld de ‘goedpraters’ (‘de brug stond open’, ‘ik stond in de file’, ‘mijn cavia was ziek’), de ‘regelaars die de tijd niet goed kunnen inschatten’ (ik kan nog wel even de honden uitlaten/de was opvouwen/een maaltijd koken voordat ik de deur uit ga), de ‘deadlinesurfers’ (die een adrenalinerush krijgen van uitstelgedrag) en de ‘verstrooide professoren’ (die snel zijn afgeleid).

Fashionably late

“Vergeet niet dat het in onze maatschappij ook als cool wordt gezien om te laat te komen,” vult Jeannette Bolck aan. “Denk aan de term fashionably late. Door te laat te komen laat je zien dat je net even iets belangrijker bent dan de ander, al dan niet bewust. Te vroeg verschijnen op een afspraak kan als eager worden bestempeld. Dat speelt bij veel mensen ook een rol. Daarbij wordt het als interessant gezien om te zeggen dat je het zóóó druk hebt en dat je daardoor te laat bent.”

Uitstelgedrag en slecht in plannen

In de praktijk van Bolck zijn notoire telaatkomers doorgaans mensen die uitstelgedrag vertonen en moeite hebben met plannen, waardoor ze ook op andere vlakken vastlopen. “Dat kan te maken hebben met ADHD, maar sommige mensen hebben gewoonweg nooit geleerd om te plannen,” legt ze uit. “Heel slimme mensen bijvoorbeeld, die op school maar vijf minuten in de boeken hoefden te kijken en een 10 haalden voor een proefwerk. Zij hebben nooit moeite hoeven doen en ook nooit leren omgaan met teleurstellingen. In het ‘echte leven’ kunnen ze dan in de knel komen, omdat ze niet gewend zijn om te plannen.”

Verantwoordelijkheid nemen is belangrijk

Je kunt er volgens de psychologe wel degelijk iets aan doen. “Neem verantwoordelijkheid,” zegt ze stellig. “Telaatkomers gaan vaak gebukt onder schuldgevoel, maar hoe meer schuldgevoel je hebt, hoe minder waarschijnlijk het is dat je iets aan het probleem gaat doen. Op schuldgevoel kun je namelijk op twee manieren reageren: óf je steekt als een struisvogel je kop in het zand. Je gaat eroverheen praten, het te laat komen bagatelliseren of, nog erger: de ander de schuld geven of boos worden omdat zij boos worden. Of je schiet in de slachtofferrol en gaat je duizendmaal excuseren en vol in de overgave (‘ik kan er niets aan doen’). Beide manieren helpen je niet om het probleem aan te pakken. Sorry dat ik het zo bot formuleer, maar: word eens volwassen. Leer plannen.”

Klokken vooruit

Want stelselmatig te laat komen werkt ook door op andere vlakken. Notoire telaatkomers worden door hun omgeving vaak gezien als onbetrouwbaar en egoïstisch. Degene die zit te wachten levert immers tijd in en dat wekt ergernis op. Door te laat te komen geeft de telaatkomer impliciet de boodschap af dat zijn tijd belangrijker is dan die van zijn afspraak.

Beloftes niet nakomen

Elsbeth (46) komt uit een familie van notoire telaatkomers. Ze zegt: “Mijn broer was nooit op tijd. Hij had het in 6 vwo zelfs zo geregeld dat hij geen corvee hoefde te doen als hij te laat kwam – elke dag minimaal één keer – maar dat hij dan gewoon thuis kon blijven en een uur later kon aanschuiven. Ook mijn vader is standaard met alles te laat. Minimaal een halfuur met afspraken, maar ook met de belasting indienen of rekeningen betalen. Het heeft onvoldoende prioriteit en zowel mijn vader als mijn broer heeftn de neiging tot uitstellen. Ik heb een keer in Rotterdam op het station staan wachten op mijn vader die me zou ophalen. Ik had gevraagd of hij alsjeblieft op tijd wilde komen, omdat ik anders een trein later zou nemen. Bij hoog en bij laag bezwoer hij dat dat niet nodig was. Om vervolgens toch een halfuur te laat te zijn.”

Egoïsme

Voor Elsbeth is het duidelijk: mensen die structureel te laat zijn vinden hun tijd belangrijker dan die van de ander. “Ook wereldleiders hebben er een handje van om als laatste te willen komen – het was onlangs nog een wedstrijdje tussen Trump en Poetin – want dan ben jij de belangrijkste op wie iedereen wacht. Toen ik rechten studeerde aan de Universiteit van Amsterdam hadden we een professor voor strafrecht die stopte met college geven als iemand te laat kwam. Zijn boodschap was: volgende keer ben je óf op tijd en ben je welkom óf je wacht drie kwartier totdat ik met het eerste deel klaar ben en dan kom je binnen. Het getuigde volgens hem niet van respect om hem, en al die anderen die wél op tijd waren, in hun tijd te storen. Hij was daar heel stellig in. Gevolg: er was vrijwel nooit iemand te laat.”

Maatregelen

Zelf heeft Elsbeth ook de nodige maatregelen getroffen. “Ik spreek vaak een halfuur eerder af met mijn vader of broer, zodat ik weet dat ze er op de ‘juiste’ tijd zijn. Vroeger zette ik elke klok in huis minimaal vijf minuten vooruit en ik zorgde dat ik op de hoogte was van hun planning, zodat ik voor hen overzicht kon aanbrengen en ervoor kon waken dat ze niet te veel in één keer zouden plannen. Bij mijn eigen afspraken hield ik altijd rekening met uitloop, want ik wilde hun probleem van te laat komen niet doorschuiven naar een eventuele volgende afspraak van mezelf.”

De oplossing

Volgens de psychologe is het in de omgang met telaatkomers zinvol om niet te veel te projecteren. Bolck: “Als je zelf heel goed kunt plannen, kun je het je niet voorstellen dat iemand zo met andermans tijd omgaat. Probeer het echter niet te persoonlijk op te vatten en empathie op te brengen voor de ander. Het is niet (altijd) met opzet en kwade bedoelingen dat iemand te laat komt. Sommige mensen vinden het nu éénmaal lastig om te plannen, omdat ze wat warriger zijn, ADHD hebben of het simpelweg niet hebben geleerd. Neem een goed boek mee, je laptop of kom zelf ook een halfuur te laat. Op die manier houd je je ergernis tot een minimum beperkt.” En Marieke? Zij heeft inmiddels al haar klokken tien minuten vooruit gezet en plant nog maar één afspraak per dagdeel. “Daardoor heb ik wat meer lucht gekregen. En de mensen in mijn omgeving ook.”

Tijdwinst boeken

Weg met die smoesjes en excuses. Je kúnt echt voorkomen dat je altijd te laat bent. Acht tijdwinsttips.

  • Maak je ontbijt alvast de avond ervoor klaar.
  • ’s Morgens altijd veel tijd kwijt met de vraag wat je vandaag weer moet aantrekken? Dat probleem heb je niet meer als je je outfit voor de volgende dag voor het slapengaan alvast klaarlegt.
  • Een haakje voor je sleutels (waar je ze dan ook consequent aan ophangt!) voorkomt lange zoekpartijen.
  • Eerder weggaan dan de reisroute aangeeft, geeft je niet alleen wat speling, maar zorgt er ook voor dat je ontspannen rijdt.
  • Een afspraak kan altijd uitlopen, dus plan die uitlooptijd vooraf ook in.
  • Social media zet je het best even uit als je ergens op tijd moet zijn.
  • Als je je op één zaak tegelijk focust, raak je minder snel afgeleid.
  • Op tijd weten te komen? Geef jezelf een beloning!

Tekst | Nathalie de Graaf
Beeld | iStock
Bronnen: psychologiemagazine.nl, womenshealth, girlscene, welingelichtekringen.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Ook interessant