null Beeld

In Jordanië als vrouw je eigen bedrijf beginnen? “Ze vonden het maar niks!”

Het is een hete dag in oktober, ergens in Amman, de vijf 
miljoen inwoners 
tellende hoofdstad van Jordanië. Hoofdredacteur Leontine ontmoet er Sawsan Abdelaziz Radwan die in een buitenwijk een eigen onderneming is gestart met hulp 
van CARE.

“Sawsan begroet mij hartelijk en een tikje verlegen. Ze drukt mijn hand en kijkt me onderzoekend aan. Haar man, achter haar, knikt me vriendelijk toe. Ik weet dat het hier niet gebruikelijk is voor een man om een onbekende vrouw de hand te geven, dus ik knik vriendelijk terug."

Kennismaken

"Ik word binnengeleid in een kleine, gezellige ruimte, waar prachtige Jordaanse gewaden aan de muur hangen. Op de tafel in het midden liggen portemonneetjes, armbandjes en andere zelfgemaakte sieraden. Ik krijg water en een poppenhuis-achtig kopje thee aangeboden en proef een parfumachtige, voor mij nieuwe, theesmaak. Rond de tafel zitten vijf vrouwen, prachtig in het lang gekleed. Ze dragen hoofddoeken en hebben zich mooi opgemaakt. Ze glimlachen naar mij, ik glimlach terug. Aan de tolk die is meegekomen vraag ik om hen te danken voor hun gastvrijheid. Ik kom tenslotte zomaar binnenvallen uit een ver land, voor een interview. Ik wil graag dat ze zich op hun gemak voelen.

null Beeld

Het gebed

Sawsan straalt een rustige autoriteit uit. “Is Sawsan jullie chef?” vraag ik aan de vrouwen. “Jaaaa!” roepen ze allemaal lachend. “Sawsan is onze baas, want zij heeft de meeste ervaring van ons allemaal!” In de verte hoor ik het gezang van een minaret, de uitnodiging voor het islamitisch gebed. Ik vraag of ze hun gebed willen doen, ze antwoorden dat ze vaak samen bidden en dat ze dat nu uitstellen tot een later moment.

Moeder als rolmodel

Sawsan vertelt me over haar leven. “Toen ik zes jaar oud was, overleed mijn vader. Mijn moeder bleef achter met acht kinderen, zes jongens en twee meisjes. Ik was een van de jongsten en werd door mijn broers opgevoed. Mijn moeder had het druk, ze verdiende zo veel mogelijk geld met haar zelfgemaakte kleding. Dat was helemaal niet gebruikelijk, want de mannen verdienen hier het geld. Mijn moeder leerde ons: zorg als vrouw altijd voor je eigen inkomen, want je weet nooit hoe het leven loopt. Ook moesten mijn broers net als de meisjes in alles meehelpen, we hadden allemaal onze eigen taak. M'n moeder was een voorbeeld voor mij, van jongs af aan keek ik hoe ze naaide en borduurde, en zo leerde ze het mij.”

Dieptepunt

Sawsan trouwde op haar 22ste met Omar, een veel oudere neef. Het was een door haar ouders gearrangeerd huwelijk. “Ik kende hem vanaf dat ik klein was en vond het prima om met hem te trouwen.” Ze kregen drie kinderen, Bashar (15), Sumaya (13) en Saif (11). Omar ging na een baan in het leger al verplicht jong met pensioen en toen begonnen de problemen. Sawsan: “Het duurde zes maanden voordat we geld kregen. Zien te overleven zonder inkomen, was een absoluut dieptepunt voor ons gezin. Er kwam een beetje verlichting toen Omars pensioen binnenkwam, maar we waren arm. Daarom begon ik mijn oude hobby, handwerken en naaien, op te pakken om het inkomen te vergroten.”

Veel leren

Het mobieltje van Sawsan rinkelt vaak, ze neemt op, luistert en geeft rustig antwoord. Haar bedrijf moet wel doordraaien, ook al is er bezoek. Ze glimlacht verontschuldigend en vertelt: “In een buurtcentrum hoorde ik voor het eerst dat ik lessen kon volgen om mijn vaardigheden te vergroten. Vanaf toen ging ik naar elke cursus! Ook als ik geen geld had voor de bus. Ik wilde zo veel mogelijk leren. En ik spoorde de vrouwen om mij heen aan om ook naar de trainingen te gaan. Ik vond dat heel belangrijk.”

Geld om te investeren

Zo ontwikkelde Sawsan zich in hoog tempo. De doorbraak van haar kleine winkeltje kwam toen ze ging deelnemen aan een zogeheten Village Savings and Loans Association, een mogelijkheid die CARE wereldwijd biedt om vrouwen een zelfstandig bedrijf te laten starten. Sawsan leerde samen met andere vrouwen geld te sparen om te kunnen investeren. “CARE gaf me trainingen in marketing en financiën. Daarna moest ik aantonen dat ik een goed plan voor mijn bedrijf had, gericht op onafhankelijkheid, voor mij en andere vrouwen.

Heel trots

CARE had vertrouwen in mijn plan en mijn kennis en schonk me een eenmalig bedrag om materialen, stoffen en naaimachines te kunnen kopen én een ruimte te kunnen huren.” Ze kijkt trots om zich heen. “Dit was een heel armoedig huisje, maar we hebben het met z’n allen omgetoverd tot deze mooie werkplaats.” De ruimte is nauwelijks vier bij vier meter groot, maar het is een compleet atelier en winkel ineen. Waar niet alleen Sawsan maar ook de vier anderen dagelijks werken. En haar man, wat vindt Omar er allemaal van? Ik vraag het hem zelf, hij kijkt me verlegen aan, maar zijn ogen glimmen: “Ik ben trots op haar. Ik vind het geweldig wat ze allemaal doet!”

null Beeld

Obstakels overwinnen

Het is niet gebruikelijk, weet ik. De vrouwen in Jordanië moeten naast de traditionele taakverdeling tussen man en vrouw veel andere obstakels overwinnen. Er is een tekort aan openbaar vervoer en een tekort aan kinderopvang. Waardoor ze na hun opleiding – vrouwen krijgen wél allemaal scholing in Jordanië – toch vaak thuisblijven. In veel gebieden in Jordanië komt de vrouw nooit in een leidinggevende positie en wordt ze al helemáál nooit kostwinner. Sawsan zegt lachend: “Ik heb geluk met Omar. Hij helpt in het bedrijf, met de financiën en met de bestellingen. Ook de kinderen helpen. Net als vroeger bij mijn moeder thuis.”

null Beeld

Vertrouwen

Hoe vond de buurt het, vraag ik, dat ze als vrouw hier een bedrijf vestigde? De vrouwen rond de tafel moeten nu allemaal lachen. Sawsan: “Ze vonden het niks! We kregen allemaal rondhangende mannen bij ons atelier, argwanend, een beetje vijandig. Weet je wat we toen deden? We gingen water naar ze gooien. Hup, water eroverheen. Nou, toen verdwenen ze. En langzaam maar zeker groeide het vertrouwen. Nu komen er zelfs opdrachten uit de buurt zelf. En komen er mensen langs om koffie en koekjes aan te bieden.”

Onafhankelijk en stoer

Sawsans onderneming is een succes. Er is veel vraag naar haar producten. Ik feliciteer haar met wat ze heeft opgebouwd en bereikt. Ze bedankt me en zegt heel ernstig: “Alle vrouwen moeten een kans krijgen om te werken. Ik probeer zo veel mogelijk vrouwen nu te leren wat ik zélf heb mogen leren. Je moet als vrouw altijd onafhankelijk zijn, want je weet nooit wat het leven je brengt.”

Een strijd die je niet breekt, maakt je sterker

Als ik de vier vrouwen vraag wat zij belangrijk vinden voor een vrouw, benadrukken ze ook de onafhankelijkheid. Ze hebben alle vier uitdagingen moeten overwinnen. Er is een gescheiden vrouw bij met vier kinderen onder de twaalf, een single vrouw met een hartafwijking, een vrouw met acht kinderen die het werk hard nodig heeft om rond te komen en een vrouw met een dochter die aan kanker lijdt en hoge medische kosten heeft. Mufida (41), een van de vrouwen, zegt: “Ik weet niet of deze uitspraak ook in jullie land bestaat, maar wij zeggen altijd: een strijd die je niet breekt, maakt je sterker.” Sawsan knikt en voegt toe: “Als je een doel in je leven hebt, doorzet en in jezelf gelooft, dan kun je alles aan!”

Over Jordanië

Het prachtige land Jordanië telt bijna tien miljoen inwoners en wordt omgeven door landen waar vaak conflicten zijn, zoals Syrië en Irak. De oprichting van de staat Israël zorgde in 1948 al voor een toestroom Palestijnse vluchtelingen. Sindsdien zijn er altijd vluchtelingen blijven komen, de laatste jaren vooral uit Syrië. En zo bestaat het altijd neutrale en gastvrije Jordanië voor een groot deel uit vluchtelingen, zo’n vier miljoen op de tien miljoen inwoners, wat een enorme druk legt op de voorzieningen in het land.

Over CARE

CARE is sinds 1948 een internationale humanitaire organisatie die in moeilijke conflict- en rampgebieden werkt en samen met mensen in nood, oorlog en armoede werkt aan een betere toekomst. Daarbij geeft CARE speciale aandacht aan de kansen en ontplooiing van vrouwen en meisjes, door het bieden van onderwijs, begeleiding en financiële support. CARE werkt altijd samen met lokale gemeenschappen en partners.

null Beeld

Tekst | redactie Margriet

Fotografie | Eva van Barneveld

Dit interview verscheen eerder in Margriet 2018-45. Je kunt deze editie nabestellen via magazine.nl.

null Beeld

Artikelen ontvangen in je mailbox? Ga naar margriet.nl/nieuwsbrief

Redactie Margriet

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden