Verwachtingen met de kerstdagen: zó ga je om met tegenslag en teleurstelling

Deel dit artikel:

De kerstdagen, het menu, de sfeer… Het gaat nooit helemaal zoals je in je hoofd had. Hoe bereid je je voor op eventuele tegenslag of teleurstelling? En hoe werkt dat bij kinderen? Journaliste Otje van der Lelij zocht het uit. 

De kerstkriebels begonnen vroeg dat jaar. De boom kon weer van zolder worden gehaald. We zouden oude kerstplaten draaien, cadeautjes uitpakken en langdurig tafelen met onze families én ons eigen gezin. Het plaatje in mijn hoofd was een en al gemoedelijkheid. De realiteit verliep iets anders. Van een zesgangenmenu in Limburg karden we met twee rumoerige kinderen richting familie nummer twee in Groningen. Onderweg mopperde mijn vriend over de verdeelsleutel. Nu had zijn moeder wéér alleen gezeten op Eerste Kerstdag. Ik keek al stilletjes uit naar onze laatste feestdag die helemaal in het teken stond van kerstavondclichés: gourmetten met onze kinderen ˗ daar waren ze inmiddels oud genoeg voor ˗ en daarna samen kerstfilms kijken. Geen gereis, geen gedoe. Ik had flink uitgepakt met versieringen, kaarsen en schalen. Maar toen de eerste stukjes vlees lagen te knetteren, brandde mijn dochter zich aan het pannetje. Pleisters werden aangerukt, drinkbekers gingen omver, en die fles Vermentino moest ik alleen opdrinken want manlief had hoofdpijn gekregen van al het kersttumult. Toen iedereen murw op de bank lag, stond ik teleurgesteld de aangekoekte spateltjes schoon te schrobben. Was dit het nou? Had ik te veel verwacht?

Romantisch beeld

Emotiepsycholoog Susanne Piët vertelt dat ik niet de enige ben met hoge verwachtingen van de feestdagen. Via liedjes, televisieseries, films en reclames worden we bestookt met boodschappen over hoe de decembermaand eruit zou moeten zien. Veel van die beelden nemen we zonder vraagtekens over. We zien onszelf al zitten, omringd door vrienden, familie en gastronomische kunstwerkjes. Zo willen wij het ook, dus knutselen we de mooiste surprises in elkaar, zwaaien we met onze pinpas en storten we ons op de meest bewerkelijke gerechten. Het moet perfect zijn want het is immers the most wonderful time of the year. Als je een geromantiseerd decembersprookje verwacht, kun je volgens Piët teleurgesteld worden. Het wordt immers nooit perfect. Tijdens de feestdagen gaat er altijd wel wat mis. De kerstboom heeft last van naalduitval en je dochter smeert de jus de boeuf af aan haar dure feestjurk.

Voorpret kerstdagen

Kunnen we onze positieve verwachtingen dan niet beter overboord gooien? Als je niks verwacht word je immers ook niet teleurgesteld. Piët vindt het een slecht idee. “Dat zou zonde zijn. De feestelijkheden beginnen al een beetje bij de positieve verwachting en de voorpret die daarbij hoort. Als je kookboeken doorbladert om inspiratie op te doen, of door verlichte winkelstraatjes stapt op zoek naar unieke cadeautjes die je vervolgens heel mooi gaat inpakken, dan is het feest al een beetje begonnen.” Het water loopt je al in de mond bij die foto van het meringuetaartje dat je graag wilt maken, en je verkneukelt je nu al op de blik van je kind als hij het cadeaupapier losscheurt. Ontaardt het moment zelf in een enorme anticlimax, dan heb je in elk geval genoten van de voorpret. Uit onderzoek blijkt dat voorpret gezond is, het motiveert en maakt gelukkig. Het zou zelfs gelukkiger maken dan napret of het moment zelf, dat zo weer voorbij is.

Blijf positief tijdens de kerstdagen

Er is nog een reden om positieve verwachtingen te koesteren. Onze verwachtingen sturen de werkelijkheid. In de psychologie noemen ze dat een selffulfilling prophecy. Als je ervan uitgaat dat het gezellig wordt, dan ben je positief gestemd, relaxed en sta je open voor je gasten. Mensen voelen zich welkom en de sfeer is goed. De belangrijkste ingrediënten voor een gezellig feest heb je alvast in huis. Dit gegeven werkt ook de andere kant op. Ben je gespannen en humeurig en verkondig je aan iedereen dat ze er niets van moeten verwachten? Grote kans dat het een stuk minder gezellig wordt. Ga er dus vanuit dat het een maand wordt met een paar topavonden. Toch adviseert neurowetenschapper David Rock in zijn boek Your brain at work om wel enigszins realistisch te blijven in je verwachtingen. Als je luchtkastelen bouwt, krijg je gegarandeerd het deksel op je neus. “Bij hoge verwachtingen verwacht ons brein ook een hoge beloning. Blijft die beloning uit, dan zorgt dat voor een reactie in het brein die vergelijkbaar is met die van fysieke pijn.” Het is dus de kunst om wel positieve verwachtingen te hebben, maar er niet in door te slaan. Die vervelende familiediscussie kan ook dit jaar weer oplaaien. En het eten zal vast goed smaken, maar verwacht geen Michelin-kwaliteit.

Omhels je imperfecties

“Gaan er dingen mis, dan kan dat ook een zegen zijn,” gaat Piët verder. “Perfectie is namelijk dodelijk voor de sfeer. Als de dingen volledig volgens plan verlopen, hebben de gasten niks meer te doen. Ze kunnen alleen nog in de bewonderingsmodus verkeren ˗ ‘Wat ziet het er subliem uit, wat heb je het perfect georganiseerd’ ˗ terwijl het de sfeer juist positief kan beïnvloeden als er iets misgaat. Als bijvoorbeeld de afwasmachine het begeeft of het dessert in elkaar is gezakt. Imperfectie stelt mensen op hun gemak. Als je een fout maakt en daar positief mee omgaat, draagt dat bij aan de gezelligheid en feestvreugde.” Of, om het te zeggen met een spreuk die je op internet veel tegenkomt: ‘There’s no need to be perfect to inspire others. Let people get inspired by how you deal with your imperfections.’ (Je hoeft niet perfect te zijn om anderen te inspireren. Laat ze geïnspireerd raken door hoe je met je onvolkomenheden omgaat.) Bovendien zullen gasten het feest meer gaan waarderen als ze hebben meegeholpen door even een theedoek te pakken of snel een nieuw nagerecht te bereiden. Dat werkt volgens het principe van het opheffen van de cognitieve dissonantie: niemand wil zich inspannen voor iets wat hij niet leuk vindt. Dus draaien je gasten hun mening positiever bij: ondanks alles was het toch een zeer geslaagd feest.

Waar het eigenlijk om draait

Tijdens de feestdagen moet je vooral niet uit het oog verliezen waar het nou eigenlijk om draait. Piët: “Natuurlijk is het leuk om je mooiste jurk aan te trekken, de fraaiste glazen op tafel te zetten en taart van de beste patisserie in de stad te serveren, maar je moet het ook een beetje laten gebeuren. Verwelkom de dingen die anders gaan dan je had verwacht en probeer de avond zo veel mogelijk te draaien naar je belangrijkste doel: gezelligheid, sfeer, samenzijn met vrienden of familie.”

Tekst | Otje van der Lelij
Foto | iStock

Dit is een gedeelte uit het artikel HOERA de soufflé is ingestort! dat eerder verscheen in Margriet 2016-51. Lees het hele artikel op Blendle.

Blijf in de kerstsfeer en lees ook

Dít wil je ook niet missen

Dankzij dit simpele trucje wordt kaas raspen een stuk gemakkelijker.

Leuke artikelen van Margriet.nl ontvangen? Schrijf je in voor de nieuwsbrief via margriet.nl/nieuwsbrief.