Relatietherapie: ‘Ik was bang voor mijn man, voor zijn woede en minachting’

Deel dit artikel:

Jarenlang heeft Marjolein (61) de lieve vrede bewaard, maar nu hun dochters (28,26 en 22) volwassen zijn, wil ze toch echt scheiden van Vincent (65). Het zelfvertrouwen dat ik ooit had heeft hij afgebroken.

‘Vincent vraagt steeds waarom ik nu nog, op onze leeftijd, besluit te gaan scheiden,’ zegt Marjolein. ‘Ik kan het niet beter uitleggen dan ik heb gedaan. Ik wil zo niet verder. Al jaren roept hij zelf regelmatig dat hij het gehad heeft met mij en dat hij vertrekt. Ik ben volgens hem dom, burgerlijk, lelijk, een ijskast, een profiteur, die op zijn zak leeft en zo kan ik nog wel even doorgaan. Toen ik uiteindelijk zei, dat het misschien inderdaad beter was om te gaan scheiden, omdat hij kennelijk niet meer van me hield, riep hij wat ik wel dacht. Ik was een oud wijf dat nooit meer iemand zou vinden die het met mij zou uithouden en hij zou wel zorgen dat ik geen cent van hem kreeg. Hij zou me kapot maken, zei hij.

Geen gevoelens
Ik denk dat ik al lang weet dat ik niet meer van hem houd en hij waarschijnlijk ook niet van mij, maar dat ik langzamerhand was gaan geloven in al die dingen die hij over me zei. Ik voelde me ook dom en lelijk en had het gevoel dat ik niks voorstelde en niet zonder hem kon. Bovendien hadden we drie studerende kinderen die financieel afhankelijk waren van ons, dus in feite van hem, want ik verdien inderdaad veel minder dan hij. Ik durfde gewoon niet. Ik was ook bang voor hem, voor zijn woede en zijn minachting en ik was onzeker over mezelf. Het zelfvertrouwen dat ik ooit, vroeger, had heeft hij afgebroken. Ik had het idee had dat ik voor de kinderen het gezin bij elkaar moest houden. Daarom probeerde ik maar, in ieder geval totdat zij uit huis zouden gaan, om de harmonie te bewaren en zoveel mogelijk uitbarstingen te voorkomen. Alles voor de lieve vrede. Maar er was altijd wel iets in mij dat hem irriteerde.

‘Mama, waarom blijf je bij hem?’

Ik weet dat ik de kinderen niet helemaal daartegen heb kunnen beschermen. Vooral de jongste, Roos, heeft regelmatig die scenes meegekregen. Ik weet dat zij er vaak met haar zussen over heeft gepraat. Ze hebben alle drie wel eens tegen me gezegd: ‘Mama, waarom blijf je bij hem?’ Sarah, die inmiddels is afgestudeerd en een goede baan heeft, heeft zelfs aangeboden dat ik bij haar kon komen wonen. Ik vond dat heel lief en tegelijk ook schokkend, dat ze kennelijk zo goed doorhad wat zich tussen Vincent en mij afspeelde. Ze woonde net samen met haar vriend en ik zou daar duidelijk te veel zijn, dus ik heb dat natuurlijk niet gedaan. Maar het heeft me wel geholpen om moed te verzamelen en te besluiten om weg te gaan. Ik realiseerde me ook, dat ik mijn dochters wel een heel slecht voorbeeld gaf door me zo te laten behandelen.’

Het verhaal van Vincent
‘Ze moet doen wat ze niet laten kan’, zegt Vincent. ‘Voor mij is die scheiding niet nodig, maar ik ga haar echt niet smeken om bij me te blijven. Ze komt er nog wel achter wat het betekent om je in je eentje te redden. Ik heb geprobeerd om haar dat voor te houden. Ze zal meer moeten gaan werken om in haar levensonderhoud te voorzien en ik hoef u niet te vertellen dat het voor iemand van over de zestig, die al jarenlang alleen maar af en toe wat vervangen heeft op een basisschool, niet meer zal lukken om nog een volledige baan ergens te vinden. Wat ze nu verdient is niet eens genoeg om een huurflatje te betalen in een heel andere wijk dan waar ze tot nu toe gewoond heeft. Marjolein realiseert zich dat niet, maar ze is natuurlijk altijd verwend geweest. Het heeft haar financieel aan niets ontbroken en dat luxe leventje van haar zal nu totaal veranderen. Ik zit zelf voor mijn pensioen. Ik heb altijd keihard gewerkt en zou nog wel wat door kunnen gaan, maar ik ben echt niet van plan om me uit te sloven, zodat ik haar alimentatie kan betalen. Ik kan straks ook niet mezelf en haar in twee huishoudens bekostigen, als mijn inkomen terugloopt na mijn pensionering.

Ik herken me totaal niet in het beeld dat Marjolein hier van me schetst. Natuurlijk hebben we met enige regelmaat woorden gehad en ik gooi er in boosheid dan wel eens wat uit. Soms meende ik dat ook wel, trouwens. Ik heb me er vaak aan gestoord dat Marjolein wat het huishouden en de kinderen betrof te makkelijk was. Zeg maar gemakzuchtig. En dat ze er weinig aan gedaan heeft om met mij mee te groeien. Zij bleef hangen in het kringetje van kinderen, familie en vriendinnen en bijbaantje en had geen enkele behoefte of ambitie om zich verder te ontwikkelen. Als ik haar vroeg om mee te gaan op zakenreizen, kon dat nooit vanwege de kinderen of omdat haar moeder jarig was, of weet ik veel wat voor andere smoes. Dus uiteindelijk leidden we een grotendeels gescheiden leven. Dat zou nu kunnen veranderen, nu de kinderen volwassen zijn en ik meer vrije tijd krijg, maar nu heeft mevrouw bedacht dat ze wil scheiden. Daarbij stoort het mij enorm dat ze de kinderen tegen mij opzet. Die kiezen partij voor hun moeder. Volgens hun is mama al lang niet gelukkig. Dat kan wel zijn, maar dat ligt dan niet aan mij. Ik heb altijd goed voor haar en de kinderen gezorgd en dit is mijn dank. Maar ze komt er nog wel achter wat een scheiding inhoudt, als je financieel niet voor je zelf kunt zorgen. Op mij hoeft ze niet meer te rekenen.

De vernederende opmerkingen hebben haar gevoel onherstelbaar beschadigd

De therapie
Het doel van de gesprekken met Marjolein en Vincent is niet om hun huwelijk te redden, maar om te bespreken of het mogelijk is om op een zo goed mogelijke manier uit elkaar te gaan, zodat ze beiden door kunnen met hun leven. Aanvankelijk heeft Vincent nog wel het idee dat ik Marjolein tot inkeer kan brengen. Dat kan ik niet. Het is duidelijk dat Marjolein haar besluit genomen heeft en ze is daarbij bepaald niet over een nacht ijs gegaan. De kwetsende en vernederende opmerkingen van Vincent naar haar hebben haar gevoel voor hem onherstelbaar beschadigd. Ze heeft geen hekel aan hem, is er ook niet op uit om hem volledig uit het leven van haar en de meisjes te bannen, maar ze wil niet meer met hem samen leven. Misschien had het hun nog een kans gegeven als Vincent had begrepen wat zijn psychische mishandeling, want dat was het, met haar gedaan heeft en als hij daar verantwoordelijkheid voor had genomen. Maar dat kan hij niet. Hij voelt zich te zeer gekrenkt dat zij hem durft af te wijzen, terwijl ze hem dankbaar zou moeten zijn. Hij bagatelliseert wat hij tegen haar zei en vindt dat dit terechte kritiek was, hooguit wat bot geformuleerd.

Begrip tonen
Om te kunnen bemiddelen tussen Vincent en Marjolein moet ik voorkomen dat ik alleen haar kant zie. Om hen te kunnen helpen moet ik ook de meer kwetsbare emoties van Vincent zien en begrijpen die hij nu met woede overdekt . Het is niet eenvoudig om daar bij te komen. Uiteindelijk kan hij verwoorden dat de scheiding voelt als een soort failliet van zijn leven. Na al zijn harde werken blijft hij nu zonder baan en gezin achter. Hij is bang voor de eenzaamheid, heeft nooit de tijd genomen om vrienden te maken, had slechts collega’s. Hij weet dat hij meteen minder interessant zal worden voor mensen als hij niet meer in functie is.

Ik vraag Marjolein en Vincent hoe zij hun eigen leven en hun relatie met elkaar en met de kinderen zien, na een scheiding. Marjolein antwoordt dat ze het liefst vrienden zou willen zijn en samen ouders van de kinderen. Ze stelt zich voor dat ze elkaar kunnen vragen om hulp als de ander iets nodig heeft en dat ze af en toe samen kunnen eten of iets afspreken. ‘Misschien zijn wij beter als vrienden, dan als partners,’ hoopt ze. Ze heeft inmiddels een eigen appartement gevonden en een baan op een vmbo-school. Ze wil graag alimentatie waar ze wettelijk recht op heeft, maar zal daarvan afzien als ze een vast contract krijgt op haar school.
Aanvankelijk reageert Vincent op dit voorstel boos en zegt hij dat hij zal zorgen dat de alimentatie minimaal is, omdat hij zijn inkomen anders berekend heeft dan zij denkt. En verder heeft hij geen behoefte aan contact.

We gaan weinig hoopvol uit elkaar. Op de afspraak een paar weken later is hij toegankelijker. Hij blijkt iemand ontmoet te hebben en heeft daarmee een reden om zelf ook de relatie met Marjolein af te willen sluiten. Het feit dat er een nieuwe liefde is, lijkt een pleister op zijn gewonde ego. Er kunnen zakelijke afspraken gemaakt worden. Van vriendschap is voorlopig geen sprake. Dat kan hopelijk later, als er eerst afstand is genomen.

Tekst | Annette Heffels
Beeld | iStock

De namen in deze tekst zijn vanwege 
privacyredenen gefingeerd. Ook (anoniem) een geheim delen? 
Er wordt integer en vertrouwelijk met je 
bericht omgegaan. Mail naar Lydia van 
der Weide: redactie@margriet.nl.

Dit interview stond in Margriet 2018- 39. Deze editie kun je nabestellen via Magazine.nl.

Artikelen van Margriet ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.