Relatietherapie: ‘Had hij iemand anders die wél kinderen kan krijgen?’

Deel dit artikel:

Pinterest

Andrea (55) en Paul (56) wilden kinderen, maar dat is nooit gelukt. In de loop der jaren is daardoor een afstand ontstaan die nu onoverbrugbaar lijkt. “Omdat Andrea’s pijn zo hevig was, vond ik niet dat ik haar kon lastigvallen met mijn verdriet.  Ze sloot zich ook af als ik het weleens probeerde.” Nu is Andrea bang dat Paul iemand anders heeft gevonden, een vrouw die wél kinderen kan krijgen…

“Toen Paul een paar maanden geleden zei dat hij niet wist of hij zo wel verder wilde, was dat een enorme schok voor mij”, begint Andrea haar kant van het verhaal. “Terwijl ik het tegelijk ook begreep. Want zo zitten wij in elkaar. Wij begrijpen alles van elkaar en hebben het daar dan verder niet meer over. We maken nooit ruzie. Ook niet toen hij dat zei. Ik voelde wel meteen dat het erg pijn deed. ‘Is het omdat ik geen kinderen kon krijgen?’ vroeg ik. Hij verbeterde me. Dat doet hij altijd. ‘Wij kunnen geen kinderen krijgen,’ zei hij. Maar zo voelt het voor mij niet.”

Al heel lang ongelukkig

“Ik denk, ik voel dat het aan mij ligt, dat mijn lichaam niet werkt. Hij zei dat het misschien wel door onze kinderloosheid kwam, maar vooral dat we elkaar daardoor waren kwijtgeraakt. En dat hij niet wist hoe we dat nog konden veranderen. En ook niet of hij het nog wel kon opbrengen om daar moeite voor te doen. Ik zei dat ik nooit gemerkt had dat hij daar zoveel moeite voor had gedaan en hij zei dat dat waarschijnlijk ook zo was. Maar hij had zich onlangs gerealiseerd dat hij al heel lang ongelukkig was en dat hij dat niet de rest van zijn leven wilde blijven. Ik dacht eerst dat hij iemand anders had. Waarschijnlijk iemand die jonger was dan ik en nog kinderen kon krijgen, of al had. Dus dat het geen zin had om voor ons huwelijk te vechten, want die strijd zou ik altijd verliezen.”

Een heleboel IVF-pogingen

“We zijn tien jaar bezig geweest om zwanger te worden, hebben een heleboel IVF-pogingen gedaan en het is nooit gelukt. Zonder dat duidelijk werd waarom niet. Dus je blijft toch hopen. Zelfs nog toen ik al diep in de veertig was. Maar toen bleek ik in de overgang te zijn. In zekere zin was dat een opluchting. Niet meer elke maand die teleurstelling. Ik denk dat Paul al eerder besefte dat het niet zou lukken. Hij heeft er ook heel veel verdriet van gehad, dat weet ik. Maar op een bepaald moment zijn we gestopt met erover te praten. Ik kon zijn verdriet er niet bij hebben. Ik had het gevoel dat hij niet begreep wat het voor mij betekende, omdat het toch vooral aan mijn lijf gebeurde.”

‘Dat zullen wij nooit meemaken’

“We hebben allebei geprobeerd het op onze eigen manier te verwerken, denk ik. Maar eigenlijk lukt dat nooit echt. Want eerst krijgt iedereen om je heen baby’s, en nu komen de kinderen van familie en vrienden van de middelbare school en gaan studeren. Eén van mijn zussen is zelfs al grootmoeder. Wij gaan naar babyborrels en afstudeerfeesten en feliciteren aanstaande grootouders. En steeds weer realiseer je je dat wij dat nooit zullen meemaken.”

‘Ze geeft zichzelf de schuld van onze kinderloosheid’

“Natuurlijk weten we van elkaar dat we het moeilijk vinden om alle verhalen van vrienden en familie over hun kinderen te horen,’ vertelt Paul. “Maar je kunt niet iedereen die kinderen heeft vermijden. We hebben het nooit uitgesproken. Bang om het nog erger te maken als je het hardop zegt, denk ik. Dat weerhield mij er vaak van om erover te praten. Ik merkte ook dat Andrea zich afsloot als ik het wel eens probeerde. Ik weet dat Andrea naast het feit dat ze zelf zo ontzettend graag moeder wilde worden ook bang was voor mijn verdriet. Ze heeft dat wel eens cynisch gezegd, dat ik met haar wel een kat in de zak had gekocht. Ik weet dat ze de schuld van onze kinderloosheid bij zichzelf legde, terwijl dat natuurlijk onzin is. Je kunt niet van schuld spreken.”

Jongere, vruchtbare vrouw

“Het is gewoon stomme pech, waar niemand iets aan kan doen. Omdat haar pijn zo groot was, vond ik niet dat ik haar ook nog eens kon lastigvallen met mijn verdriet. Ze heeft herhaaldelijk voorgesteld dat ik misschien een jongere vruchtbare vrouw moest zoeken. Ik vind dat kwetsend. Natuurlijk wilde ik haar niet in de steek laten. Ik heb voor een toekomst met haar gekozen, liefst met kinderen, maar ook als we met zijn tweeën zouden blijven. Ik wist dat zij zou denken dat dit de reden was, als ik zou zeggen dat ik twijfelde over onze toekomst samen. Daarom heb ik ook daar lang niet over gepraat. Ik realiseer me nu dat we ons allebei ongelukkig en eenzaam hebben gevoeld en dat dat alleen maar erger werd, juist omdat we elkaar wilden sparen.”

Seks zorgt voor verbondenheid

“Ik wist niet meer hoe ik Andrea nog kon bereiken. We hadden inderdaad nooit ruzie en gingen heel beleefd met elkaar om, maar we hadden het nergens over. Ja over het werk en over anderen. Als het maar niet over ons ging. We raakten elkaar ook nauwelijks meer aan. Je seksuele relatie verandert door al die behandelingen. Je moet op commando vrijen op een bepaald moment. Alles is erop gericht om zwanger te worden. Toen duidelijk was dat die zwangerschap er niet zou komen, voelde ik dat het voor Andrea niet meer hoefde. En ik zit niet zo in elkaar dat ik dat dan ga forceren. Dus gebeurt er op dat gebied al jaren niets meer. Ik mis dat. Niet eens zozeer vanwege de seks op zich, maar omdat het toch een manier is om je verbonden met elkaar te voelen.”

Schaamte tegenover elkaar

“Er gebeurt iets heel raars als je dat niet meer doet. Je krijgt zelfs een soort van schaamte tegenover elkaar. We trekken nu een pyjama aan als we gaan slapen, doen de deur van de badkamer dicht en liggen allebei na een kus aan onze eigen kant van het bed. Ik denk wel eens dat ik tegen elkaar aan zou willen liggen, maar ik durf dat niet meer goed. En langzamerhand raak je ook gewend aan die afstand en mis je het steeds minder.”

Eenzaamheid

“Wanneer één van beide partners al heeft uitgesproken dat hij erover denkt om te stoppen met de relatie is het zaak om eerst uit te zoeken of dit het meedelen van een al vaststaand besluit is. Of dat het een soort ultieme, zij het wat onhandige, poging is om tot de ander door te dringen. Dat laatste is hier het geval”, concludeert relatietherapeut Annette Heffels. “Paul wil niet scheiden, hij wil het gevoel van verbondenheid met Andrea terug. Hij wil niet leven in die dorre eenzaamheid die hun samenzijn langzamerhand is geworden.”

Groot verdriet van een onvervulde kinderwens

“Andrea en Paul hebben het grote verdriet van hun onvervulde kinderwens moeten verwerken en ze hebben dat ieder voor zich, zonder elkaar gedaan. Omdat ze het verdriet van de ander niet aan konden zien. Maar ook omdat het zo’n gecompliceerd verdriet is en ze niet wisten hoe ze elkaar konden troosten. Door hun kinderloosheid zijn ze de toekomst kwijt die ze samen hadden bedacht. Ze voelen zich in een isolement ten opzichte van vrienden en familie die allemaal wel druk zijn met kinderen. Andrea voelt zich vervreemd van haar eigen lichaam dat niet doet wat het zou moeten doen. Behalve het gevoel van falen voelt ze ook schuld ten opzichte van Paul en is ze angstig dat hij bij haar weg wil.”

Gevoel van eenzaamheid

“Beiden bouwen een verdedigingsmuur op, om zichzelf en elkaar tegen de heftigheid van dit verdriet te beschermen”, legt Annette uit. “Wanneer je een kind verliest door een ongeluk of ziekte is dat een ramp, maar wel een ramp die mensen om je heen in kunnen voelen. Bij het verlies van een kind dat er nooit geweest is, is er minder begrip en zeker minder lang. Als je dan niet bij elkaar terecht kunt, ben je onbeschrijfelijk eenzaam. Het is een pijn die nooit helemaal over gaat, omdat kinderen in elke fase van je leven een belangrijke rol spelen en het gemis dus voelbaar blijft. Vooral Andrea heeft  het gevoel dat ze er vaak niet bij hoort, als ze in gezelschap is van andere vrouwen die het over hun kinderen hebben.”

Tranen en troost

“Al deze verschillende lagen van hun verdriet delen Andrea en Paul voor het eerst in de therapie. Er zijn veel tranen, maar er is ook troost. Door deze gesprekken ontstaat er weer verbondenheid tussen hen. De fysieke intimiteit die er al zo lang niet meer was, komt niet vanzelf terug nu ze elkaar op emotioneel gebied weer gevonden hebben. Voorzichtig verkennen ze ook dit gebied opnieuw. Een beetje geforceerd door mij gaan ze elkaar weer vaker aanraken en beginnen ze wat verlegen en geremd aan massageoefeningen. Ze doen dit in hun eigen tempo, en blijven praten over wat het met hen doet.

Vooral de boosheid en schaamte van Andrea over haar niet functionerende en ouder wordende lichaam wordt daarbij duidelijk. Maar langzamerhand gaat ze voelen dat dit lichaam nog wel kan verlangen en het verlangen van Paul op kan roepen.”

Tekst | Anette Heffels

Beeld| iStock

Namen en sommige omstandigheden zijn om privacyredenen veranderd.

Dit artikel verscheen eerder in Margriet 2019-54-1. Je kunt deze editie nabestellen via magazine.nl.

Artikelen van Margriet ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.