Hugo Borst: ‘Ik ben er 
voor mijn moeder, nu zij er niet meer voor mij kan zijn’ (verlopen)

Deel dit artikel:

Wat begon met krantenkronieken over zijn dementerende moeder is inmiddels uitgemond in een landelijke strijd voor betere zorg in verpleeghuizen. Vol vuur en passie probeert Hugo Borst de politiek daarin mee te krijgen. Mét succes.

“IJdelheid is gevaarlijk, daar waak ik voor, maar wat er in de afgelopen tijd is gebeurd is wel ongelooflijk. Waar ik het meest plezier aan beleef? Aan de mensen die nadat ik ergens heb voorgelezen, naar mij toekomen en zeggen: ‘Het is troost- rijk. Herkenbaar.’ Vaak vertellen ze waar zij tegenaan lopen. Of ze aan de bel moeten trekken en zo ja, hoe doe je dat dan?” Nou, laat effectief aan de bel trekken maar aan Hugo Borst over. Hij slaagde er samen met zijn ‘strijdmakker’ Carin Gaemers in om een landelijke discussie uit te lokken over de wantoestanden in verpleeghuizen, compleet met het 
manifest Scherp op ouderenzorg. Met resultaat. Er komt elk jaar twee miljard bij, zegde premier Mark Rutte toe. Conclusie: er wordt tot in het torentje van het Binnenhof naar hem geluisterd.
Maar eerst even terug naar november 2015, toen zijn boek Ma verscheen, 
gebaseerd op zijn kronieken over zijn
dementerende moeder in de zaterdagbijlage van het Algemeen Dagblad. Opeens vlogen ook niet-AD-lezers naar de winkel om het boek te kopen en werd Ma zowaar een bestseller. Ook was er verbazing: Hugo Borst, dat is toch die wat pedante voetbalanalyticus die met regelmaat een verbale dreun uitdeelt? 
Is dat dezelfde man die zo hartverscheurend mooi schrijft over zijn oude 
moedertje? Ja, dat is dus dezelfde. De man die zichzelf ooit omschreef met: ‘Ik kan een teringlijer zijn, maar ook een lieve jongen.’ Tweeslachtig tot op het bot.
Daar is deze middag echter weinig van te merken. Hugo Borst spreekt rustig en bedachtzaam over Ach moedertje, het vervolg op Ma. Vierenvijftig is hij nu en de baard met grijs doorschoten. De Rotterdamse (voetbal)journalist, 
presentator, schrijver en familieman is al bijna dertig jaar gelukkig getrouwd met Karina en samen hebben ze een zoon van 22, die al even wars van 
publiciteit is als zijn moeder.

‘Ik kan somber opstaan, maar ook heel vrolijk. Ik ga niet door onder- of bovengrenzen’

“Ma,” zegt Hugo terugkijkend, “werd onbedoeld een soort alzheimer voor 
beginners voor mantelzorgers. Maar mijn intentie was eigenlijk het oprichten van een monumentje voor mijn moeder.
Ik heb een heel fijne jeugd gehad, waarvoor ik dankbaar ben.” Hij geeft het 
volmondig toe: hij heeft nu eenmaal een hang naar nostalgie. Waar veel andere Nederlandse auteurs het opgroeien in de jaren zestig en zeventig in Gerard Reve-stijl als benauwend en kleinburgerlijk beschrijven, verhaalt Hugo Borst juist liefdevol en teder over vroeger; hoe hij met zijn moeder naar de televisie zat te kijken bijvoorbeeld. Enthousiast: “Ja, heerlijk samen op de bank! Dan zat zij te breien of iets te knopen en dan keken we samen naar series als The onedin line,
I Claudius en Colditz. Ja, ik ben een moederskindje. Maar ik was ook een
vaderskindje. Ik ben gewoon ontzettend gehecht aan mijn ouders en kijk nog
altijd met veel plezier naar de prachtige dia’s van ons gezin uit de jaren zeventig. Misschien idealiseer of romantiseer ik het wat, maar zo voel ik het nu eenmaal. Een fijne jeugd is geen vanzelfsprekendheid. Daarom ben ik er nu voor haar, nu zij er niet meer voor mij kan zijn.”
Hij is altijd erg aan ‘thuis’ blijven hangen, vertelt hij, en die sterke, liefdevolle band is er nog steeds. Maar dat neemt niet weg dat hij straks vrede zal hebben met haar dood. “Sterker nog: eigenlijk kan ik niet wachten tot het gebeurt, maar dat heeft uiteraard alles met deze trieste 
situatie te maken.”

Die trieste situatie wordt in zijn 
nieuwe boek Ach moedertje met zijn kenmerkende oog voor detail feilloos beschreven. Dat zijn moeder sinds zij 
in zorginstelling De Hofstee werd opgenomen steeds dieper in haar alzheimer zou wegzakken, was uiteraard geen 
verrassing. De gang van zaken in de 
zorginstelling was dat wél. De Hofstee stond ooit bekend als een ‘model-
verpleeghuis’. Twee zussen van Hugo’s moeder, die haar als alzheimerpatiënt waren voorgegaan, hadden daar hun laatste levensfase doorgebracht en aan aandacht en zorg was geen gebrek 
geweest. ‘Als het ooit zover komt, wil ik daar ook heen,’ liet zij Hugo en zijn acht jaar oudere broer Laurens weten. De Hofstee bleek echter niet de plezierige, veilige omgeving van weleer en werd in juli 2016 zelfs onder verscherpt toezicht geplaatst. Oorzaak: de economische 
crisis, bezuinigingen op personeel, 
verkeerde prioriteiten en bestuurders met topsalarissen die het liever over verdienmodellen hebben dan over de vraag: hoe maken we het voor onze 
bewoners zo comfortabel en veilig 
mogelijk? Met alle treurige gevolgen van dien. Eén verzorger op negen bewoners, bijvoorbeeld. Te weinig sensoren, waardoor gevallen bewoners te laat werden opgemerkt. Nauwelijks persoonlijke aandacht. “Ma verscheen toen het 
verpleeghuis in zwaar weer verkeerde,” vertelt Hugo. “Ik vond dat zo triest voor mijn moeder. Bovendien bleek het niet uitzonderlijk te zijn. Dat merkte ik tijdens lezingen met Ma in alzheimercafés en bibliotheken. Na afloop kreeg ik zó veel reacties, dat duidelijk werd dat 
het om een structureel probleem gaat. 
In zeker dertig procent van de 
verpleeghuizen is de zorg ondermaats.”
Er moest iets gebeuren. De bestuurders deden niets, de politiek te weinig. En dan blijft er kennelijk maar één ding over om de boel flink op te schudden: een burger- initiatief. Hugo vormde een team met historica Carin Gaemers, dochter van een – inmiddels overleden – mede-
bewoonster, die zich al net zo opwond over de gang van zaken als hij. “Carin is een geweldig mens met onwaarschijnlijk veel kennis van alle regels over ouderen- zorg. En ik heb natuurlijk ingang bij de media.” Een topcombinatie dus. Die 
besloot: wij pikken dit niet meer. Dat Borst gewend is om tegen logge bureaucratie te vechten was jaren hiervoor al duidelijk, toen hij door roeien en ruiten ging om zijn zoon, die een autistische stoornis heeft, op de juiste school te krijgen. “Dat vastbijten heb ik echt van mijn moeder. Zij vertegenwoordigt de driftige kant die diep in mij verankerd is. Mijn vader was een echte diplomaat, een probleemoplosser. Zo te zijn als hij was, ís wat ik ten diepste ambieer. 
Al kan ik niet ontkennen dat mijn 
temperament mij veel heeft gebracht. Als ik schrijf of op tv ben, ben ik volgens mij niet saai. Al kan ik soms wel wat overgevoelig zijn. En wraakzuchtig. Als iemand mij flest, kan ik heel lelijk doen.”

Tekst | Heleen Spanjaard
Fotografie | Marloes Bosch
Styling | Nicolette Brøndsted

Dit interview met Hugo Borst komt uit Margriet-20. Dit nummer nabestellen? Dat kan via magazine.nl. Je kunt het hele interview ook online lezen via Blendle.

Margriet en uitgeverij Lebowski verloten tien exemplaren van Ach, moedertje van Hugo Borst.

Winnen!

Wil jij ook kans maken? Vul dan vóór 26 mei onderstaand winformulier in!

Lees ook:

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? Schrijf je in op Margriet.nl/nieuwsbrief