Daphne Deckers: ‘Wie ben ik eigenlijk zonder vader, zonder kinderen?’

Deel dit artikel:

Na het overlijden van haar vader en het uitvliegen van de kinderen vroeg Daphne Deckers (50) zich af: wie ben ik eigenlijk zonder deze belangrijke personen in mijn leven? Uit die gedachte kwam haar nieuwste boek voort: Dubbel zes. Een dierenartspraktijk, de redactie van een glamourtijdschrift en het Filmfestival van Cannes vormen het decor van Dubbel zes, de nieuwe roman van Daphne Deckers.

Hoofdpersoon is Annabel Brinkmeester, die opeens alles kwijtraakt; haar vriend, haar erfenis, haar auto en haar huis. Wat nu? Wanhopig probeert Annabel haar hopeloze situatie om te buigen, maar ze doet dat nogal onhandig. Met veel misverstanden als gevolg. Daphne schreef deze heerlijke, humoristische dikke pil met serieuze boodschap – wie ben je nog als alles om je heen wegvalt? – in een turbulente periode van haar leven.

‘Mijn vader overleed en de kinderen gingen het huis uit’

Thuis, aan de lange tafel met thee voor haar en cappuccino voor mij, verzucht ze: “Ik heb het gevoel alsof ik drie boeken heb geschreven in plaats van één, zo lang heeft het geduurd voordat het eindelijk af was. Dat Dubbel zes over verlies en identiteit gaat, heeft alles te maken met de afgelopen twee jaar. Mijn vader overleed en de kinderen gingen het huis uit. Dat zette me aan het denken: wie ben ik eigenlijk zonder vader, zonder kinderen?

Dat één van de personages dierenarts is, is ook geen toeval. Dat was het droomberoep van mijn vader toen hij jong was. Helaas vond mijnheer pastoor dat geen goed idee, er waren in zijn optiek wel chiquere beroepen dan dierenarts. Zijn oordeel woog zwaar in het katholieke Zuid-Limburg van toen. Toen is mijn vader maar biologie gaan studeren, dat leek er tenminste nog een beetje op. Als ik op tv hondenfluisteraar Cesar Millan zie, denk ik altijd: net mijn vader. Onze zoon heeft die gave met dieren ook, terwijl ik altijd word toegeblaft, in mijn enkels gegrepen en achtervolgd. Mijn vader was een erudiete man die heel graag las, hij gaf les, schreef boeken over biologie, hij was altijd zo geïnteresseerd in alles.”

Dementie: ‘ik heb adviezen opgevolgd die helemaal niet bleken te werken’

“Dat altijd maar verhalen willen vertellen, heb ik echt van hem. Toen op zijn zeventigste de diagnose dementie werd gesteld, was de verwachting dat hij nog acht jaar te leven zou hebben. Het is exact zo gegaan. Mijn vader heeft het nog heel lang ontkend, tot het moment dat het ‘kiepte’ in zijn hoofd en hij niet meer wist dat hij niets meer wist.

Die geestelijke en fysieke aftakeling vond ik echt een mensonterend proces. Ik heb adviezen opgevolgd die helemaal niet bleken te werken. Met oude foto’s naar hem toe gaan bijvoorbeeld. Kijk pap, de tuin waar je altijd zo graag in werkte! Ik merkte dat mijn vader daar alleen maar narrig van werd. Later las ik dat mensen die dementeren dat helemaal niet prettig vinden; ze weten het gewoon niet meer, vandaag niet, morgen niet en als je het ze tien keer vertelt weten ze het nog steeds niet.”

Kon je vader tot het einde thuis blijven?

“Dat wilden we heel graag, maar het ging echt niet meer. Bovendien: hoe geef je mantelzorg als je zo ver van elkaar vandaan woont? Dat is onmogelijk. Hij is uiteindelijk opgenomen. Niets ten nadele van het fantastische personeel daar dat onvermoeibaar hun best deed, maar zo’n gesloten dementie-afdeling met al die mensen… Poeh, ik was altijd de hele weg naar huis aan het huilen.

En het is ver hoor, van Valkenburg naar Muiderberg. Waarom, denk je dan, waarom? Het is zo’n wrede ziekte. Je bent eigenlijk al dood voordat je dood bent, en dan moeten jij en je familie nog door jarenlange ellende. Dat wil je niet voor je vader of moeder, en dat wil je ook niet voor jezelf.”

De dood van (een van je) ouders werpt je wel enorm terug in je jeugd.

“Het ontwortelt je, dat ervaart Annabel in mijn boek ook. Het begon al toen mijn ouders jaren geleden besloten om terug te verhuizen naar Zuid-Limburg. Dat betekende dat mijn ouderlijk huis in Persingen werd verkocht. Dat vond ik moeilijk. Als je zoals ik een halve eeuw oud bent, word je sowieso melancholiek. Laatst ben ik er toch even langs gereden, en toen ik bij Nijmegen de ‘berg’ afreed, de Ooijpolder in, werd ik overspoeld door het nostalgische gevoel: ‘hier liggen mijn wortels.’ Dat heb ik uiteraard niet met het Limburgse huis waar mijn moeder nu woont.

Als ik naar foto’s kijk van mijn veertigste verjaardag, dan zie ik mijn vader nog helemaal gezond en happy zijn. En daarna was het woesh, met een glijbaan naar beneden. Wat fijn dat niemand weet wat er boven je hoofd hangt. Dat vind ik ook zo’n raar idee: wij weten allemaal hoe het met zijn leven is afgelopen. Hijzelf niet. Het is een totaal mysterie. En ja, de dood is dat ook. Dat proces heb ik nu voor het eerst bewust meegemaakt. Je realiseert je dat je zelf opschuift in de rij, dat is the circle of life. Je bent uit je ouders voortgekomen en ooit zal je ze moeten loslaten. Zoals jij je kinderen op een dag moet loslaten. En zij jou straks. Eigenlijk is het leven één groot praktijkexamen loslaten.”

Daphne Deckers

Houdt het je bezig, ouder worden?

“Ik heb er geen moeite mee. Ja, als je vijftig bent, krijg je de oproepen voor baarmoederhalskanker onderzoek, voor de ‘tietenbus’, en daarmee betreed je de wereld waarin een uitslag ook weleens fout kan zijn. Als je jong bent, kun je je dat niet voorstellen. Heerlijk toch, die onbevangenheid? Dat kind in je, moet je als volwassene zien vast te houden. Of mij dat lukt? Laat ik het zo zeggen, ik probeer het. De naïviteit van een achttienjarige zou ik niet meer willen hebben, maar ik merk wel dat het goed is om me actief voor te nemen die ‘beginners-mind’ te houden. Je krijgt anders zo’n blasé gevoel: ik heb het allemaal al een keer gezien en gedaan. Dat is niet goed.

In je jeugd maak je zo veel eerste keren mee. Je eerste liefde, je eerste diploma, je eerste baantje, je eerste huis, je eerste kind. De eerste keren raken op, maar je kunt ze wel zelf maken. Doe iets! Onderneem iets. Verval niet in een vaste routine, maar bedenk nieuwe dingen voor jezelf, doe nieuwe ervaringen op. Dat kan ook, zoals een vriendin van mij doet, een cursus pottenbakken zijn. Blijf je verdiepen in de muziek van nu, en beschouw dat niet, zoals mijn ouders altijd deden, per definitie als herrie. Ga gewoon eens naar zo’n festival. Blijf een beetje bij, dat is belangrijk.”

Nu moet je dat zonder kinderen doen, want die zijn het huis uit

“En daar ben ik echt een jaar door van de kaart geweest. Ik dacht: wie ben ik als ik geen moeder meer ben? Moeder ben ik uiteraard nog steeds en dat zal altijd zo blijven, maar het duurde even voordat het kwartje viel. Het was alsof ik een mammoettanker moest keren. Er hing in de keuken altijd zo’n planbord met maandag dit, dinsdag dat. Het varieerde van orthodontistbezoek tot proefwerkweken, van kerstvakantie tot huiswerkbegeleiding; ons hele leven was gepland rondom de kinderen en school. Opeens zakte daar de bodem onderuit. De kinderen vlogen uit – Emma naar een acteeropleiding in Los Angeles, Alec reist voor zijn tennis de hele wereld rond – en wij bleven achter.”

Het klinkt alsof je erdoor overvallen was

“Was ik ook. Omdat ik altijd denk: mij overkomt dat niet.”

Mijn kinderen blijven gezellig eeuwig thuis wonen?

Lacht: “Nee, het was meer dat ik door de emoties overvallen werd. Ik dacht altijd: ik heb veel werk, ik heb altijd wel iets te doen, ik ben toch niet zo’n emotionele theemuts? Dus wel! Toen mijn kinderen nog op de lagere school zaten, had ik vriendinnen met puberkinderen die thuis het behang van de muren trokken. Ook toen was ik ervan overtuigd dat mij dat niet zou gebeuren, kom nou, met die leuke kinderen van ons?! Nou, hun puberteit was echt de hel! Niks: relaxte ouders plus relaxte kinderen, dat gaat vast goed. Nee dus. En dat hoort ook zo, want zeker als ze erg aan je gehecht zijn, moeten ze van je loskomen. Jarenlang heb ik naar boven geroepen: mag die muziek wat zachter? Doe het licht achter je uit! Deze hele tafel hier zat altijd vol met vrienden en vriendinnen, overal jassen en tassen en een aanrecht vol met troep, want er werd van alles gebakken, maar opruimen ho maar.

En toen kwam ik op een dag thuis in een schoon, opgeruimd huis. Het was stil. De kamers waren leeg. De trap was leeg. De lichten waren uit. Gefeliciteerd dacht ik, dit heb je toch altijd gewild? Ik vond er niks aan! Maar ook dat was een fase. Nu vind ik het prima zo. Goh, wat heb ik opeens veel tijd voor mezelf! Ik vind het enig om Emma in LA op te zoeken, en Alec komt tussen zijn reizen door nog best vaak thuis. Voor Richard en mij zijn dit echt de oogstjaren.”

Je bent waar je zou moeten zijn, op dit punt in je leven?

“Ja, al heb ik wel het gevoel dat het ook een soort startschotmoment is. Ik wil weer iets voor televisie gaan doen, ik wil een korteverhalenbundel schrijven, een paar kinderboeken, een toneelstuk, een filmscenario. Genoeg plannen tot m’n tachtigste! Maar, en dat krijg je ook op deze leeftijd, ik realiseer me wel dat de horizon naderbij is gekomen. Het leven is net een worst, las ik eens. Als je jong bent, snijd je daar hele dikke plakken van af en naarmate je ouder wordt, ga je de plakjes steeds dunner snijden: ho ho, niet zo snel!

Niet dat je met je vijftigste al met één been in het graf staat, zeker niet, maar je gaat wel scherper nadenken over: wat wil ik eigenlijk nog? Wat vind ik leuk om te doen? Er kan zo veel, maar de tijd lijkt beperkter. Letterlijk in beweging blijven is trouwens ook belangrijk. Ik wandel veel. Heerlijk is dat. Het is al zo erg dat ik, toen ik laatst een commercial zag over een wandelvakantie in Scandinavië, tegen Richard zei: dat is leuk, zullen we dat een keer gaan doen?” Schatert: “Een wandelvakantie! Dan denk ik wel: wat is er met ons gebeurd!?”

Daphne Deckers

Over Daphne

Daphne Deckers (1968) is columniste, presentatrice en schrijfster. Een zeer succesvolle, want ze verkocht al 1,3 miljoen boeken. Daphne is sinds 1999 getrouwd met voormalig professioneel tennisser en Wimbledonwinnaar Richard Krajicek. Samen hebben ze twee kinderen, Emma (20) en Alec (18).

Tekst: Heleen Spanjaard
Fotografie: Yvette Kulkens

Dit artikel verscheen eerder in Margriet 2019-10. Je kunt deze editie nabestellen via magazine.nl.