Relatietherapie: ‘Naomi vindt dat succes enige manier is om gelukkig te worden’

relatietherapie-naomi-gaat-ervan-uit-dat-succes-enige-sleutel-is-tot-geluk.jpg

Naomi (44) en Patrick (47), ouders van Anne en Gijs (17 en 15), hebben totaal andere verwachtingen wat betreft de schoolprestaties van hun zoon. Patrick: “Naomi gaat ervan uit dat studeren en succesvol zijn in je werk de enige manier is om gelukkig te worden.”

Uit de praktijk van Annette Heffels

“Patrick en ik zitten, naast alle andere problemen, ook totaal niet op een lijn wat betreft de kinderen”, zegt Naomi. “Ik vind hem veel te makkelijk. Vooral als het gaat om Gijs. Ik maak me om hem veel zorgen en heb het gevoel dat ik daar alleen voor sta.”

Bovengemiddeld intelligent

“Gijs is altijd een kind geweest dat de grenzen opzoekt. Hij is zeker niet dom, maar op school gaat het slecht. Hij is al teruggevallen van vwo naar havo en als hij niet aan het werk gaat, haalt hij niet eens de havo, terwijl je dat toch minimaal moet hebben om daarna een behoorlijke vervolgopleiding te kunnen doen.”

“Hij heeft dyslexie, dus leest moeizaam. Daardoor gaat het hem allemaal te traag en dus is hij niet gemotiveerd. Hij is indertijd getest en daar kwam uit dat zijn intelligentie boven het gemiddelde ligt, dus als hij wil dan kan hij het wel, maar hij vond het wel best om na de brugklas terug te vallen op de havo.”

Foute vrienden

“Hij heeft bovendien vrienden die ook allemaal, laat ik zeggen, een wat moeilijke achtergrond hebben en niet echt op school gericht zijn. Hij houdt ze bij ons weg, maar wat ik ervan hoor, is dat ze vooral geïnteresseerd zijn in rondhangen en rottigheid uithalen. Volgens mij drinken ze ook en gebruiken ze wiet en wie weet wat nog meer.”

“Een vriend van hem is al met de politie in aanraking geweest vanwege betrokkenheid bij een vechtpartij. Gijs doet daar niet aan mee, althans dat mag ik hopen, maar hij vindt het wel allemaal uitermate boeiend.”

Niet op een lijn

“Patrick is meer thuis dan ik en ik vind dat hij Gijs meer moet aanspreken op zijn gedrag. Hij gedraagt zich vaak respectloos naar ons, houdt zich niet aan regels en weigert om zijn huiswerk te laten controleren. Volgens mij voert hij gewoon niks uit voor school.”

“Ik heb gezegd dat hij zijn telefoon en laptop moet inleveren en dat hij die pas terugkrijgt als hij heeft laten zien dat hij zijn werk af heeft, maar Patrick houdt daar gewoon niet de hand aan. Dus als ik thuiskom, moet ik meteen weer de strijd met hem aangaan. Vervolgens zegt hij dat ik me daar niet mee moet bemoeien, omdat hij het met zijn vader al geregeld heeft. Dus krijgen wij daar ruzie over.”

Verplicht

“Patrick vindt dat Gijs zelf de verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn huiswerk. Als hij niks doet, moet hij naar het vmbo. Maar dat is nou juist het punt, Gijs kan zelf die verantwoordelijkheid nog niet aan. Dat blijkt, dus moet Patrick er meer bovenop zitten. Ik vind dat hij dat als vader verplicht is. Hij helpt Gijs niet door vriendjes met hem te blijven en niet in te grijpen in zijn eigen belang.”

Lees ook: Relatietherapie: ‘Sinds de dood van Roos heb ik weinig behoefte om mensen te zien’

‘Extreem prestatiegericht’

Patrick: “Het probleem met Naomi is dat zij zelf extreem prestatiegericht is en dat ook verwacht van onze kinderen. Voor haar is het zeker dat de kinderen, net als zijzelf, een universitaire opleiding gaan volgen. Wat onze Anne betreft zal dat ook zo gaan.”

“Anne studeert makkelijk en wil goede cijfers halen. Zij wil straks rechten gaan studeren en als dat haar ambitie is, sta ik daar volledig achter. Maar Gijs is een heel ander kind. Hij heeft veel meer moeite met leren, mogelijk omdat hij minder slim is en gehandicapt is door die dyslexie.”

‘Ze betaalt er nogal een prijs voor’

“Naomi gaat ervan uit dat studeren en succesvol zijn in je werk de enige manier is waarop je gelukkig kunt worden. Hetgeen niet wil zeggen dat zij zelf zo gelukkig is in het werk wat ze doet. Ze heeft heel veel bereikt, absoluut, maar betaalt daar nogal een prijs voor. Ze maakt werkweken van zo’n tachtig uur, als het niet meer is. Ze is altijd moe, voortdurend gefrustreerd en geïrriteerd omdat ze te weinig tijd heeft voor het gezin en voor zichzelf.”

“Ze moet zo veel van zichzelf dat ze altijd weer teleurgesteld is, omdat het resultaat nooit zo perfect uitpakt als zij had gewild. Dat perfectionisme heeft ze altijd gehad, maar sinds ze deze functie heeft, die ze heel graag wilde overigens, lijkt het wel of ze nooit meer ontspannen is of blij kan zijn. Dit is niet het leven dat ik haar gun en zeker ook niet wat ik wens voor onze kinderen.”

Muziek

“De consequentie van het feit dat zij haar ambities waar wil maken is, dat ik er meer voor de kinderen moet en wil zijn. We hebben dat destijds afgesproken en ik doe dat met liefde, maar wel op mijn manier. Het heeft geen zin om Gijs voortdurend te controleren. Hij gaat daar echt niet harder van werken. Het betekent alleen dat onze relatie slechter wordt.”

“Natuurlijk heb ik met hem besproken dat hij van de havo af moet als zijn cijfers niet beter worden. Hij wil dat niet. Hij wil iets met muziek gaan doen. Ik weet niet of hij daar voldoende talent voor heeft, maar het motiveert hem nu om dan wel dat havodiploma te halen. Ik heb aangeboden om hem te helpen met het plannen en overhoren van huiswerk, maar dat wil hij niet.”

‘Teleurstelling voor haar’

“Heel af en toe vraagt hij iets, maar ik vind inderdaad dat dat van hem moet komen, dat die verantwoordelijkheid bij hem ligt. Net zoals ik ook niet zijn telefoon en computer in beslag wil nemen. Allereerst heeft hij die nodig voor opdrachten van school, maar ik vind dat ook een ingreep die niet bij zijn leeftijd past.”

“Ik heb, meer dan Naomi, het vertrouwen dat het wel goed komt met hem. Hij heeft af en toe een grote mond en hij zal weleens wiet roken of een pil nemen, maar hij is wel aanspreekbaar op zijn gedrag. Beter door mij dan door Naomi, omdat hij heel goed voelt dat hij een teleurstelling is voor haar.”

Artikelen van Margriet in je mailbox ontvangen?
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Spanningen

Naomi en Patrick zijn in therapie gekomen omdat er in hun relatie veel spanningen zijn. Die gaan niet alleen over de kinderen, maar ook over de taakverdeling en over de overbelasting van Naomi. Haar perfectionisme speelt daarbij een grote rol. Naomi groeide op in een gezin waarin zij moest waarmaken wat haar moeder niet was gelukt.

Haar moeder had graag willen studeren, maar kreeg daar de kans niet voor van haar ouders die dat voor een meisje onnodig vonden. Naomi kreeg alle kansen en voelde als kind al dat het voor haar moeder van groot belang was dat ze die kansen zou grijpen.

Voortdurende uitputting

Het is haar gelukt om haar moeder trots te maken, maar de prijs van haar succes is een voortdurende uitputting, veel lichamelijke klachten en een gevoel dat ze eigenlijk nog harder moet werken om te voorkomen dat ze iemand teleurstelt.

Dit zorgt ervoor dat ze thuis vaak geïrriteerd reageert op Patrick en de kinderen en zich daar vervolgens weer schuldig over voelt. Zeker omdat Patrick haar hier regelmatig op aanspreekt en zegt dat hij zo niet verder wil.

Ouderlijke rol

Hoewel er dus veel meer problemen zijn tussen Patrick en haar dan de meningsverschillen over de opvoeding, besluiten we toch om hier eerst over te praten. Naomi en Patrick willen dit zelf ook, omdat deze terugkerende aanvaringen de sfeer in het gezin sterk bepalen. Wanneer een paar zowel problemen heeft in de relatie als ouders als in de relatie als partners zal ik er als therapeut over het algemeen ook voor kiezen om hen eerst in hun rol als ouders aan te spreken.

Wanneer namelijk meteen het gebrek aan verbondenheid in de partnerrelatie aan de orde komt, is dit een pijnlijk proces dat het bewustzijn van de problemen en daardoor de ontreddering en de angst erger maakt, voordat er verbetering komt. Dit kan ertoe leiden dat een gezin nog meer ontregeld raakt en dat de kinderen hiertegen protesteren door negatief gedrag. Wanneer het lukt om partners als ouders weer te laten samenwerken met respect voor elkaar, geeft dat meer rust, waardoor de problemen die ze met elkaar hebben als partners daarna aangepakt kunnen worden.

Niet forceren

Naomi blijkt helaas (nog) niet in staat haar perfectionisme te versoepelen. Ze ziet de nadelen, maar kan en wil niet anders. Dat betekent dat ze thuis zal moeten accepteren dat Patrick het anders doet dan zij zou willen. Ze kan wel haar zorg met Patrick bespreken en in de therapie kunnen we onderzoeken of Patrick niet wat veel verantwoordelijkheid legt bij Gijs.

Wat echter niet helpt is dat Naomi het gezag van Patrick ondermijnt door haar zoon rechtstreeks bestraffend toe te spreken, terwijl hij zich houdt aan afspraken die hij met zijn vader heeft gemaakt. Liever had ik met Naomi onderzocht of ze niet meer tijd voor zichzelf en haar gezin zou willen reserveren, omdat dit uiteindelijk toch minstens zo belangrijk is als werk. Maar een verandering die een cliënt zelf niet wil, kun je als therapeut niet forceren.

Beeld | iStock

Annette HeffelsAnnette Heffels is psychologe. Ze is getrouwd en heeft een zoon, twee dochters en een kleinkind. Dit artikel verscheen eerder in Margriet 2020-03. Je kunt deze editie hier nabestellen

 

 

Ook interessant