Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Wow: zo veel zorgfraude wordt er jaarlijks gepleegd (en hieraan kun je het herkennen)

o-veel-zorgfraude-wordt-er-jaarlijks-gepleegd-en-zo-herken-je-het.jpg

Krijg je te weinig huishoudelijke hulp of betaal je te veel voor de tandarts? Misschien ben je wel het slachtoffer van zorgfraude. Hoe kom je daarachter en wat kun je ertegen doen? We zochten het uit.

Wist je dat het om tientallen miljonen per jaar gaat?!

Wat is het precies?

Bij zorgfraude steekt een zorgverlener willens en ­wetens geld dat eigenlijk is bedoeld voor zorg in eigen zak. Zorgfraude komt voor bij allerlei vormen van zorg: van huishoudelijk hulp via bezoek aan de tandarts tot een operatie in het ziekenhuis. Zorgfraude bestaat in veel vormen. In feite is er al sprake van fraude als de huishoudelijke hulp elke week te laat komt of het werk afraffelt. Als cliënt krijg je dan immers niet wat is afgesproken en waar je recht op hebt. Het kan ook gebeuren dat je te veel moet betalen, bijvoorbeeld omdat het ziekenhuis een duurdere ­behandeling in rekening brengt dan je hebt gekregen.

Zorgfraude is ernstig, omdat het geld dat ermee is gemoeid niet aan zorg wordt besteed. Zorgfraude gaat dus altijd ten koste van kwetsbare mensen. Ze krijgen te weinig zorg of slechte zorg. Soms gaat het nog verder en zijn de fraudeurs regelrechte criminelen die hun cliënten bedreigen.

Een voorbeeld van zorgfraude

Eva (53) zag het misgaan bij haar moeder. “Zij had huishoudelijke hulp nodig, want ze dementeerde en kon haar huis niet meer schoonhouden. Maar juist door die dementie dacht ze daar zelf heel anders over. Als de hulp op de stoep stond om te komen poetsen, stuurde mijn moeder haar weg. Toen ik erover belde, beloofde het zorgbureau beterschap. Maar als mijn moeder opnieuw tegen de hulp zei: ‘Kind, het is niet nodig, ga toch lekker in de zon zitten,’ werd er wéér niet gepoetst. Maar al die uren zijn wel bij de gemeente in rekening gebracht.”

De overheid in actie

Dat er zo veel wordt gefraudeerd, heeft onder meer te maken met de privatisering van de zorg. Een zorgbedrijf oprichten is heel gemakkelijk. Vooral in de thuiszorg. En er zijn inmiddels zó veel zorgorganisaties, dat de overheid ze niet meer allemaal kan controleren. Dat werkt misbruik in de hand. Daarom is inmiddels nieuwe wetgeving in de maak. Nieuwe zorgaanbieders moeten straks aan hogere kwaliteitseisen voldoen. Er komen ook wetten die zorgen voor integere bedrijfsvoering in de zorg en die de winstuitkering van zorgbedrijven aan banden leggen.

Hier komt zorgfraude het meest voor

  • medisch-specialistische zorg
  • geestelijke gezondheidszorg
  • mondzorg
  • wijkverpleging
  • persoonsgebonden budget

Enorme bedragen

Hoeveel er precies wordt gefraudeerd in de zorg is niet bekend. Maar dat het om miljoenen gaat, is wel duidelijk. Zo stuitten alleen al de zorgverzekaars in 2019 op ruim 80 miljoen euro aan frauduleuze declaraties. Bij nog eens 8 miljoen euro aan declaraties was er een verdenking van fraude.

Zorgfraude kost iedere Nederlander geld, want we betalen via onze zorgverzekering en via de belastingen allemaal mee aan de zorg. Gemiddeld spendeerde in 2019 iedere Nederlander 6.120 euro aan zorg. Dat is veel meer dan je zelf merkt. Via je eigen risico, eigen bijdragen en bijvoorbeeld de aanschaf van een bril betaal je zo’n 10 procent van dit bedrag. Verplichte verzekeringen (vanuit de Zorgverzekeringswet en de Wet langdurige zorg) snoepen 60 procent van het bedrag op. De overheid betaalt 20 procent, maar int daarvoor natuurlijk wel belastingen. De rest van het geld komt uit aanvullende verzekeringen en van werkgevers.

Waar heb je recht op?

Als je recht hebt op zorg of ondersteuning krijg je daarvoor een indicatie. Daarin staat precies omschre­ven waar je recht op hebt. Bijvoorbeeld: drie uur per week huishoudelijke hulp. Of: een schoon huis of schone, draagbare kleding. De zorg die je krijgt, moet overeenkomen met die indicatie. Verdiep je in wat je kunt verwachten. De huishoude­lijke hulp mag bijvoorbeeld alleen ramen zemen aan de binnenkant en hoeft je bed maar eens per twee weken te verschonen. Dat zou je misschien liever anders zien, maar zo is het nou eenmaal afgesproken. Huishoudelijke hulp valt onder de Wet maatschappe­lijke ondersteuning, de Wmo. Daar gaat de gemeente over. Die kan je dus ook vertellen wat de regels zijn. Kijk op zorginstituutnederland.nl om te zien wat je wel en niet van een instelling mag verwachten.

Wat kun je zelf doen om zorgfraude te voorkomen?

Zorgfraude voorkomen is niet makkelijk, maar je kunt wel het één en ander doen om de kans hierop te verkleinen. Doe bijvoorbeeld research naar je zorgverlener. Als je zorg wilt gaan inkopen, onderzoek dan eerst of het bedrijf waarmee je in zee wilt gaan inderdaad bonafide is. Vraag mensen in je omgeving of ze ervaringen hebben met het bedrijf. En met een beetje googelen kom je vaak ook heel wat aan de weet. Kom je klachten over het bedrijf tegen? Kun je het terugvinden op bigregister.nl? Is het aangesloten bij een branche-organisatie en een geschillencommissie? Werken er gekwalificeerde mensen? Handig: op toezichtdocumenten.igj.nl kun je zien of de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd het bedrijf heeft onderzocht.

Controleer de rekening

Krijg je een rekening die je niet begrijpt? Op nza.nl staan informatiekaarten die alle afkortingen verduidelijken. Is het nog steeds niet helder? Vraag dan de zorgverlener die de factuur verstuurde om uitleg. Zie je de rekening niet omdat hij rechtstreeks naar je zorgverzekeraar gaat? Als de factuur is betaald, komt hij in het gedeelte ‘mijn omgeving’ op de website van je verzekeraar te staan. Daar kun je ’m alsnog bekijken en controleren of alles klopt. Als je denkt dat er iets niet in de haak is, bel dan met je verzekeraar.

Waar kun je terecht als er iets niet klopt?

Denk je dat een rekening niet klopt? Moet je lang wachten op zorg? Vermoed je fraude? Als het om verzekerde zorg gaat, neem dan eerst contact op met je zorgverzekeraar. Als die net als jij vermoedt dat er iets niet in de haak is, komt hij meestal zelf in actie. Gaat het om zorg die onder de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) of de Jeugdzorg valt? Dan kun je aankloppen bij je gemeente. Die huurt jouw zorgverleners in en moet dus ook optreden als er zaken verkeerd gaan.

Als je vanwege een ziekte of aandoening 24 uur per dag zorg of toezicht nodig hebt, val je onder de Wet ­langdurige zorg (Wlz). Denk je dat er iets niet klopt met je indicatie voor dit soort zorg? Meld dat dan bij het Centrum ­indicatiestelling zorg (Ciz) via bijzonderonderzoek@ciz.nl. Je kunt fraude in de langdurige zorg, of met een persoonsgebonden budget, ook melden aan het zorgkantoor in je regio. Kijk op nz.nl voor het adres.

Als je niet zeker weet waar je het best terechtkunt, maar wel denkt dat je op fraude bent gestuit, ga dan naar het meldpunt voor zorgfraude van de ­Nederlandse Zorgautoriteit. Op nza.nl vind je een formulier waarop je je ­verdenkingen kunt aangeven. Vind je het eng om je naam achter te laten? Het is ook mogelijk om anoniem fraude te melden. Vind je het nog steeds ingewikkeld, dan helpt het Landelijk Meldpunt Zorg je. Kijk daarvoor op igj.nl. Hier vind je ook een voorbeeld van een klachtenbrief.

Tekst | Jolenta Weijers
Beeld | Getty Images

Ook interessant