Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Waarom je juist in de zomer last kunt hebben van eenzaamheid

dit-is-waarom-je-last-kunt-hebben-van-zomereenzaamheid.jpg

De zomer is voor veel van ons het mooiste seizoen van het jaar. Maar als je last hebt van zomereenzaamheid, is dat niet zo vanzelfsprekend. Hoewel er maar weinig over gesproken wordt, is eenzaamheid juist in de zomer iets waar veel mensen mee kampen. Hoe kan dat?

En nog belangrijker: wat kun je doen tegen zomereenzaamheid? Psychotherapeute Merel de Vries geeft uitleg en tips.

Wat is zomereenzaamheid?

“Het zomerseizoen wordt in onze maatschappij bestempeld als ‘de leukste tijd van het jaar’. De verwachting heerst van vrolijkheid, naar buiten gericht zijn en gezellige dingen doen. We romantiseren de zomer. We móéten genieten, eropuit, er goed uitzien, terwijl echt niet iedereen het alleen maar leuk heeft. Dat zorgt voor een enorme sociale druk, waardoor je je een buitenstaander kunt voelen”, vertelt psychotherapeut De Vries.

Dat gevoel van ‘samen zijn’ en ‘erbij horen’ kan volgens haar namelijk júist in de zomer zo worden gemist. Zeker als juist mensen om je heen op vakantie zijn en je sociale netwerk kleiner is. “De intensiteit van gevoelens als weemoed en somberheid kan ’s zomers net zo groot zijn als in de winter. Maar waar de decemberblues algemener geaccepteerd zijn en de feestdagen twee weken duren, is de zomerperiode veel langer. Het begint al in april als vakantieplannen worden gesmeed en er komt na zes weken schoolvakantie nog een nazomer achteraan.”

Wat zijn de grootste misvattingen over eenzaamheid?

Wat mensen vooral vaak niet goed begrijpen, is volgens De Vries dat eenzaamheid en alleen zijn, niet hetzelfde is. Zomereenzaamheid is dus niet hetzelfde als je zomer alleen doorbrengen. “Er zijn mensen die alleen zijn en zich zelden eenzaam voelen. Dat heeft te maken met meerdere dingen; een goede connectie hebben met jezelf en je gevoelens, het vervullen van je behoeftes en een goede kwaliteit van de connectie met anderen. Het hoeven niet veel mensen te zijn en je hoeft niet altijd diepe gesprekken te voeren. Je samen verwonderen, lachen of stil zijn geeft een gevoel van liefde en verbondenheid. Als dat mist, kan de eenzaamheid toeslaan.”

Maar andersom bestaat ook. Je kunt je heel eenzaam voelen in je relatie, gezin of een gezeldschap, legt de psychotherapeut uit. “Dat sociale mensen geen eenzaamheid kennen is tevens een misverstand. Je kunt je alleen voelen met een groot of klein netwerk om je heen. Eenzaamheid gaat over het verlangen naar verbinding. Of die verbondenheid missen. Je kunt je tussen mensen net zo niet-verbonden voelen.”

Lees ook:
Heftig: dit zijn de lichamelijke gevolgen van langdurige eenzaamheid

Wat kun je doen als je last hebt van zomereenzaamheid?

“Er bestaat geen hapklare oplossing, maar er zijn zeker wel dingen die je kunt doen. Tegen nare gevoelens vechten heeft weinig effect. Het is goed om te kijken naar wat het gevoel betekent en waar het vandaan komt. Is het fase-gerelateerd of zit er iets anders onder, misschien van vroeger? Soms voelde iemand zich als kind al ongelukkig in de zomer, bijvoorbeeld omdat het ze het thuis niet leuk hadden.”

Als je zelf weet waar de wortels van je zomereenzaamheid liggen, kun je kijken naar welke factoren daaraan bijdragen én wat je daartegen kunt doen. “Het begint met een goede relatie hebben met jezelf. Ook erover praten is erg belangrijk. Het voelt lichter als je deelt wat je dwarszit en daar (h)erkenning voor krijgt. Door de focus van anderen af te halen, kun je meer uitgaan van jezelf. Van zitten wachten tot iemand je belt, knap je niet op en de kans op teleurstelling is groot. Het heft in handen nemen door initiatief te nemen om zelf of met (nieuwe) mensen iets gaan doen, geeft grip, waardoor je je minder verloren voelt. Stel je verwachtingen bij en zoek het plezier op. Experimenteren en oefenen met nieuw gedrag is een belangrijke sleutel tot verandering, ook van je gevoel.”

Hoe kun je iemand helpen die eenzaam is?

“Door de vaak met het gevoel samenhangende schaamte kan het echt een drempel zijn voor iemand om zelf het gesprek aan te gaan. Niemand wil lastig of raar worden gevonden, ook al zijn dat irreële gedachtes. Door interesse te tonen én te luisteren help je de ander te praten over zijn gevoelens. ‘Hoe voel jij je met de zomer voor de deur?’ is een laagdrempelig begin om het gesprek openen. Vraag door en neem de tijd, zeker bij dit onderwerp waar een taboe op rust.”

Wil je helpen, dan zijn er ook een paar dingen die je beter níet kunt doen, zegt de expert. “Een grote valkuil is willen helpen verwarren met zeggen wat iemand moet doen. Hoe goed bedoeld ook, een tip als; ‘Weet je wat jij moet doen? Boek een groepsreis!’ helpt niet. Grote kans dat degene daar zelf al eens over heeft nagedacht, maar dat helemaal niet ziet zitten. En dat mag, want een vakantie met onbekenden kan een mooie ervaring zijn, maar is geen kant-en-klare oplossing. Iemand die eenzaam is, mist verbondenheid. Met een reactie als; ‘Wat moet het naar zijn om je zo alleen te voelen. Kan ik iets voor je doen?’ toon je begrip en zit je altijd goed.”

Wanneer is het tijd om hulp in te schakelen?

“Eenzaamheid heeft vele laagjes. Van lichte zomerblues tot veel diepere gevoelens. Het kan het gevolg zijn van de verbinding kwijt zijn met anderen of jezelf. Of omdat er een nieuwe fase is aangebroken waar pijn en rouw bij komen kijken. Voor weer anderen is het een jarenlang bestaand probleem. De basis is onderzoeken wat er onder je gevoel zit en hoe je het beter met jezelf kunt hebben. Dat kan zelfstandig of met hulp uit je omgeving of professioneel. Daarvoor telt dat geen mens en situatie hetzelfde is. Als sombere gedachtes de overhand nemen, waardoor je niet meer goed kunt functioneren, dan is het goed om hulp in te schakelen bij de huisarts of psycholoog.”

Dit artikel verscheen eerder in Margriet 30-31 – 2021. Dit nummer nabestellen kan via lossebladen.nl.

Tekst | Caroline van Mourik
Beeld | Getty Images

Ook interessant