null Beeld Getty Images. Illustratie: Luchienke Bijker.
Beeld Getty Images. Illustratie: Luchienke Bijker.

PREMIUM

Zo maak je dat korte lontje wat langer

Rondslingerende sokken, een telemarketeer die belt als je nét gaat eten, een aso die je afsnijdt op een rotonde… Allemaal redenen om vanuit het niets te ontploffen. Gelukkig kunnen driftkikkers hun korte lontje echt wel wat langer maken. Een minicursus voor heethoofden.

null Beeld

Stap uit de situatie

Als een pan met water dreigt over te koken, draai je de warmtebron lager of… je haalt de pan van het vuur. Als jij die spreekwoordelijke pan bent en je voelt de hitte opborrelen, haal jezelf dan uit de situatie. Inderdaad: zoals je heel lang geleden misschien je kleuter wel een time-out gaf, doe je dat nu bij ­jezelf. Sta je op het punt om te gaan gillen? Vaak is uit een stressvolle ­situatie stappen al genoeg om weer rustig(er) te worden. Even lekker generaliserend: voor alle heethoofdige mánnen die dit misschien wel (mee)lezen en geen vaas naar hun hoofd willen: laat je vrouw voor je de kamer uit loopt wel even weten dat het goed zit tussen jullie en dat je later wel met haar praat. Op je werk kan een blokje om wonderen doen.

null Beeld

Schrijf het op

Journaling is hot, en dat terwijl het gewoon een beetje een hippe omschrijving is van het ouderwetse schrijven in een dagboek. Je zult merken dat woede en frustratie als sneeuw voor de zon verdwijnen als je alles van je af schrijft. Het voordeel van een dagboek, pardon ­journal, is dat niemand het te lezen krijgt en je dus werkelijk alles op het papier kunt kladden wat je maar wilt. Nog een voordeel: als je dit vaak doet, kun je patronen gaan ontdekken in je triggers. Word je elke keer woest als je thuiskomt en je man niet vraagt hoe je dag was en niet eens opkijkt van de computer of krant als je er van pure ellende maar vanuit jezelf over gaat vertellen? Of gaat je bloed koken van de buurman die elke avond om halfelf ’s avonds gaat oefenen op zijn hobo? Dan weet je dat je daar (op een rustig moment!) iets mee moet. Misschien ben je wel altijd zo lichtgeraakt op momenten dat je eigenlijk heel erg moe bent.

null Beeld

Check elk uur even in bij jezelf

Als je opschrijft waar je boos van wordt, ga je het zoals gezegd herkennen en kun je er iets aan doen. Een goede zaak, want voorkomen is ook in dit geval beter dan genezen. In dit licht is het eveneens slim om elk uur na te gaan hoe je je voelt. Dat kan echt al in een paar seconden. Voel je dat je irritatielevels ­stijgen en, nóg beter, weet je ook waarom dat gebeurt? Dan kun je voorkomen dat je ontploft. Op deze manier train je je brein om boosheid te herkennen voordat het uit de hand loopt en je weer in je badjas aanbelt bij de buurman om te schreeuwen dat niemand kan slapen of kan horen wat Eva Jinek zegt en dat hij bovendien nog knettervals hobo speelt ook, dus sowieso maar een andere hobby kan zoeken.

null Beeld

Adem in, adem uit

Als je kwaad of gefrustreerd bent, geven je hersenen je lichaam het signaal af dat er een crisis aan de hand is. Je kunt dat echter omkeren door een paar minuten goed door te ademen. Ademwerk wordt steeds meer gemeengoed, omdat we steeds meer gaan beseffen hoeveel invloed de ademhaling heeft op werkelijk alles: lichaam én geest. Als je het kookpunt hebt bereikt, kan focussen op de ademhaling (liefst diep, rustig en vanuit de buik) je allereerst afleiden van de oorzaak van je boosheid. Maar er gebeurt meer. Door die diepe ademhaling krijgt je lichaam het signaal dat de vecht-/vluchtmodus waar het in is geschoten, niet nodig is en daardoor word je vanzelf weer rustig. Het best werkt dus een ademhaling vanuit de buik, in door de neus en uit door de mond. Voor een extra bonus: doe aan progressieve spierontspanning. Eh… wat? Dan ga je elk deel van je lichaam bewust aanspannen en vervolgens juist ontspannen, te beginnen bij je gezicht en eindigend bij je tenen.

null Beeld

Mediteer

Net als ademhalen is mediteren een uitmuntende tool voor heethoofden. En nu niet zeggen dat je ‘dat nooit hebt gekund’ of dat ‘die ­zweverige onzin’ niets voor jou is. ­Mediteren is echt voor iedereen en hoeft niet perfect. Misschien kun je het beter niet doen als je geïrriteerd raakt van een bumperklever die als een soort ijzersterke magneet achter je auto hangt, maar op de meeste andere momenten kun je waarschijnlijk best even een paar minuten naar binnen keren. Het enige wat je hoeft te doen is op een comfortabele manier gaan zitten, je ogen te sluiten en rustig te ademen.

Eén manier van ‘mediteren voor driftkikkers’ is – in alle rust en zonder oordeel – je boosheid te aanschouwen alsof het over iemand anders gaat en proberen te achterhalen wat eronder ligt. Je kunt je ook proberen voor te stellen dat je op de meest kalme en serene plek denkbaar bent en als het ware wordt overspoeld door de rust die daar heerst. Of probeer juist zo min mogelijk te denken en stel je voor dat bij elke uitademing je frustratie een beetje meer uit je lichaam en geest verdwijnt. Vind je het moeilijk om je te concentreren? Dat geeft niks. Probeer niet te veel ­aandacht te schenken aan de ­gedachten die ongetwijfeld in je opkomen, maar keer terug naar je zen-gedachten.

null Beeld
null Beeld

Pas op de plaats

Sommigen (velen!) van ons zijn zó geconditioneerd, dat we denken dat we móéten reageren als er iets gebeurt wat ons niet aanstaat. Maar volgens psychologen moeten we niet denken dat we het onderspit delven als we sommige dingen gewoon even laten gaan. Een stapje terug doen en de kalmte bewaren betekent niet dat je de ander ‘laat winnen’. Het betekent juist dat je jezelf op de eerste plaats zet omdat je de stress aan je voorbij laat gaan. Het redden van de relatie met de persoon tegenover je is een volgende, maar dat kan op een ander moment.

null Beeld

Kom in beweging

Lichaamsbeweging – en dan bij voorkeur de variant waarbij je lekker gaat zweten en je hartslag omhooggaat – kan zowel op de korte als lange termijn goed zijn voor driftkikkers. Sporten is natuurlijk ook weer zo’n mooie afleiding: als je puffend en wel je ding doet, is er weinig ruimte meer voor woede over die vreselijke vrouw die niet alleen voordrong bij de kassa van de buurtsuper, maar ook nog naar je toeterde toen zij een paar minuten later niet uitkeek en je bijna van je sokken reed. Door endorfine, het hormoon dat ervoor zorgt dat je je goed voelt, word je gegarandeerd blijer en minimaliseer je de kans dat de rest van de wereld met en boog om je heen wil lopen. Maar ook op de lange termijn kan bewegen de driftkop helpen: regelmatig sporten kan je algehele stressniveaus verlagen (net als je bloeddruk trouwens), waardoor je ook iets meer ‘regenbogen, eenhoorns en vlinders’ wordt.

null Beeld

Tel tot tien (of honderd)

Het lijkt iets voor kleine kinderen, maar ook voor mensen die zoals wij ruimschoots volwassen zijn, is tot tien tellen altijd een goed idee. Het werkt namelijk echt. Tijdens een Brits onderzoek deed men ooit onderzoek naar dit fenomeen, en hieruit kwam naar voren dat je ongeveer tien tellen nodig hebt om minder fel uit te halen naar anderen. De reden? Die tijd heb je nodig om na te denken over de consequenties van je (mogelijke) eruptie. En zoals we eerder al voorzichtig probeerden aan te kaarten, gaat de gemiddelde driftkikker zijn/ haar omgeving uiteindelijk toch wel op de zenuwen werken. Als je tot tien telt en je realiseert dat je ontploffingsgevaar een negatief effect heeft op anderen en op je relaties kan dat net het verschil maken en ervoor zorgen dat je geen paria wordt.

null Beeld

Praat over je woede

Nee, opkroppen is nooit een goed idee. Dan heb je de kans dat je op een gegeven moment verandert in een soort wandelende vulkaan en daar wordt niemand vrolijker van. Toch is uiting geven aan je driftbui niet altijd een goed idee. Als je tegen een vriend schuimbekkend tekeergaat over die hork van een baas van je kan dat soms inwendig alleen maar olie op het vuur gooien. Er zijn onderzoeken die aantonen dat dingen stukgooien als je pissig bent je bijvoorbeeld alleen maar kwader maakt. Wat wél helpt, naast het opschrijven (zie punt 2), is met iemand praten die doorgaans een kalmerend effect op je heeft. En in plaats van alles wat je dwarszit zonder meer bij deze persoon over de schutting te gooien, is het beter om samen te proberen om een oplossing te vinden.

null Beeld

Relativeer (en hoor hoe je tegen jezelf praat)

Als heethoofd is het essentieel om je gedachten onder controle te ­houden. Ja, die file is gekmakend en komt inderdaad totaal niet uit. En als die mensen op de linkerbaan even zouden doorrijden, zou het ­allemaal stukken sneller gaan. Maar dingen denken als ‘Ik kom nóóit op tijd op mijn afspraak! Mijn hele dag is verpest! Waarom ben ik de enige in de wijde omtrek die z’n rijbewijs daadwerkelijk heeft verdiend?’ maakt je bui alleen maar erger. Net als de gedachte dat deze file nooit meer oplost. Haal diep adem en ­bedenk dat deze gedachten niet ­realistisch zijn. Wat wél realistisch is: files, want die zijn er helaas vrijwel elke dag. Probeer je schouders op te halen en te accepteren wat er is. Saboterende gedachten zoals hierboven beschreven zou je kunnen vervangen door ‘Ik ben kalm, alles komt vanzelf weer goed.’

Hierom zou iederéén een heethoofdcursus moeten doen

Er zijn psychologen die vermoeden dat genetisch is bepaald of je een heethoofd bent of niet; er zou bij jou dan extra veel adrenaline vrijkomen in stresssituaties. Dat wil echter niet zeggen dat je er niets aan kunt doen. Als je een driftkikker bent, zal het zeker lonen om onze minicursus te doen. Afgezien van de stress die een driftbui je oplevert, kan het je baan in gevaar brengen, en je relaties. Mensen gaan op eieren lopen als ze bij je in de buurt zijn en durven niet veel meer tegen je te zeggen. Dat wil je toch niet?

Volgens sommige wetenschappers zouden drift en woede zelfs voor hartproblemen kunnen zorgen. Woede wordt in verband gebracht met een hoge bloeddruk. En de ­hormonen adrenaline en noradrenaline die vrijkomen tijdens een uitbarsting kunnen je bloedvaten vernauwen, waardoor je hart harder moet werken. Ook zorgen die hormonen voor een toename van glucose en vetzuren in het bloed, die schade aan de wanden van de slagaders kunnen toebrengen en het proces van slagaderverkalking kunnen versnellen. Als die vette plak zich hecht aan de wanden van de slagaders kunnen die zich vernauwen en de stroom van zuurstofrijk bloed doen afnemen. In het ergste geval kan dit een hartaanval of beroerte tot gevolg hebben. Alle reden dus om kalm te blijven of héél snel weer te worden. Als je relaxed blijft in situaties die je boos maken, kun je je beter concentreren, slaap je beter, ben je creatiever en heb je op de lange termijn meer energie.

Suus RuisGetty Images. Illustratie: Luchienke Bijker.
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden