null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Zijn slaapproblemen erfelijk? Een slaapexpert legt uit

“Al van kleins af aan heb ik onrustige nachten”, “Mijn moeder sliep ook al slecht”. Herken jij één van deze uitspraken? Slaapproblemen kunnen flink frustrerend zijn, en slaaptekort maakt je dag er niet beter op. De oorzaak hiervan wordt weleens gezocht in de oude familiegeschiedenis. Maar klopt het ook, dat slaapproblemen erfelijk zijn?

Slaapexpert Alies Coster legt uit hoe het zit. Plus: waarom je níet gedoemd bent tot een slechte nachtrust, zelfs als slaapproblemen erfelijk zijn.

Slechte slapers

Slaapproblemen zijn na angststoornissen de meest voorkomende mentale stoornis. Bijna iedereen heeft weleens een korte nacht, maar bij mensen met slaapproblemen is (bijna) elke nacht slecht. Zo'n tien procent van de mensen heeft zelfs een slaapstoornis, die hen overdag ernstig beperkt. “Het zit in de familie” is iets wat vaak gezegd wordt, als verklaring voor de slaapproblemen. Dat kan waar zijn, maar is het terecht om de gehele oorzaak van een slaapstoornis of -probleem bij onze genen te leggen? Of moeten we verder kijken dan alleen die erfelijke aanleg, als het gaat om slaapproblemen?

Erfelijkheid van slaapproblemen

Twee jaar geleden is er in Amerika een groot onderzoek gedaan naar de genetica achter chronische slapeloosheid. Er zijn honderden genen gevonden die invloed hebben op de slaap, met elk maar een klein effect. Dat is op zich niet bijzonder, omdat dit zo werkt bij elke neuropsychiatrische aandoeningen, zoals dementie of de ziekte van Parkinson. Wel bleek dat de genen die meespelen bij chronische slaapproblemen, niks te maken hebben met je slaapgenen, zoals of je een ochtend- of avondmens bent. Het blijken juist de genen voor angst en depressie te zijn, die invloed hebben op slaapproblemen.

Een gespannen brein

Hoewel slaapproblemen wel enigzins erfelijk zijn, zit het dus ergens ánders in je DNA dan je waarschijnlijk denkt. Best een taaie theorie, maar gelukkig is het goed uit te leggen. Gezonde slapers geven (spannende) gebeurtenissen in hun slaap een plek en verwerken prikkels tijdens de nacht. Dit proces werkt minder goed bij mensen die lijden aan chronische slapeloosheid. Het gevolg is dat de spanning zich als het ware opstapelt. En we weten allemaal dat een gespannen brein niet makkelijk in slaap valt. In die zin is aanleg voor slaapproblemen dus wel (deels) erfelijk bepaald.

Meer van Alies?

Snurkende partner? Dít kun je volgens een slaapexpert dan het beste doen

Niet gedoemd tot slechte nachten

Het hoeft echter niet te betekenen dat je gedoemd bent tot het zijn van een slechte slaper, als de aanleg ervoor in je genen zit. Net zoals dat niet iedereen dik wordt, die daar wel een genetische aanleg voor heeft. Maar hoe doe je dat dan, je slaapproblemen oplossen terwijl het erfelijk voor je bepaald is? Bewustwording is de eerste stap naar verandering, en als je weet van jezelf waar je kwetsbaarheden liggen, kan je op zoek gaan naar manieren om ermee om te gaan.

Een stabiel slaap- en waakritme creeëren

Je hoeft je dus niet neer te leggen bij slaapproblemen, en je kan in plaats daarvan juist de controle terugpakken. Zo kan je bepaalde omstandigheden creëren die je helpen om geen (of minder) last te hebben van het niet in slaap kunnen vallen of te vroeg wakker worden. De basis van een goede nachtrust ligt in een stabiel slaap- en waakritme. Ga op tijd naar bed en ga eruit als je wekker na 8 uur gaat, ook al heb je de 8 uur niet allemaal geslapen.

Daarnaast is een fijne relatie met slaap belangrijk om relaxed in bed te liggen. Ik zeg altijd maar zo: ontspannen leven is ontspannen slapen. Zorg je overdag voor voldoende (echte) rustmomenten, dan geef je je brein de tijd en ruimte om de emmer te legen, zodat je voorkomt dat hij ’s avonds als je in bed ligt overstroomt en nog overactief is.

Slaaptekort aanpakken

Niet iedereen met slaaptekort, heeft een slaapstoornis. Toch is het belangrijk om voldoende aandacht te geven aan beide problemen. De invloed die ze hebben op zowel de mentale als fysieke gezondheid en op de kwaliteit van leven wordt stelselmatig onderschat. Het onderzoek naar slaapgenen is een doorbraak, omdat we nu weten dat we een oplossing kunnen zoeken in de circuits die emotie, stress en spanning regelen. Heb jij (al langere tijd) last van slaapproblemen en wil je daar graag wat aan doen, zodat je ontspannen in bed ligt en overdag meer energie hebt? Lees dan mijn eerdere blogs voor tips of plan eens een gratis kennismakingsgesprek in. Slaap lekker vanavond!

null Beeld

Uitgerust, productief en energiek je dag door? Psycholoog en slaapexpert Alies Coster schrijft voor Margriet en is eigenaar van Sucsleep. Ze helpt anderen aan een fijne nachtrust, door middel van workshops en online trainingen. Via haar Instagrampagina inspireert zij je over slaap, rust en je mindset hierin.

Tekst | Slaapexpert Alies Coster

Beeld | Getty Images

Foto | Privébeeld Alies Coster

Alies CosterGetty Images

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden