Zeldzaam apenpokkenvirus duikt vaker op: dit moet je erover weten Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Zeldzaam apenpokkenvirus duikt vaker op: dit moet je erover weten

Het apenpokkenvirus is in Europa uiterst zeldzaam, maar je hebt vast ook gelezen dat het virus bezig lijkt te zijn aan een opmars hier. We hoorden de afgelopen weken al dat in onder andere Spanje, Potugal en het Verenigd Koninkrijk gevallen opdoken, en ook hier in Nederland zijn nu de eerste gevallen gesignaleerd. Maar wat is het apenpokkenvirus precies?

En moeten we ons zorgen maken over een besmetting? We zochten het uit.

Apenpokkenvirus in Europa

Apenpokken, ook monkeypox genoemd, komen normaal gesproken eigenlijk alleen voor in Centraal- en West-Afrika, maar worden de laatste maanden ook steeds vaker gezien in Europa. Ook in Nederland zijn in de afgelopen week een aantal gevallen opgedoken, meldt het RIVM. Het is een zoönotische ziekte, die zich van dier op mens kan verspreiden, én van mens op mens.

De meeste mensen krijgen de ziekte na contact met een besmet mens of dier, die het virus bij zich draagt. Je kunt het virus krijgen via je slijmvliezen (je mond, neus of ogen bijvoorbeeld) maar ook via open wondjes - ook wanneer deze heel klein zijn. Het virus kan zich ook verspreiden via druppels uit blaasjes en uit de mond-keelholte, maar niet via zwevende druppeltjes in de lucht zoals bij het coronavirus. Meestal als mensen het in Europa hebben, heeft de besmetting plaatsgevonden in een Afrikaans land

Besmetting via seksueel contact

Bij de huidige uitbraak, lijkt echter een andere factor een rol te spelen. Bij het merendeel van de mensen die nu besmet zijn met de apenpokken, is er geen link met gebieden in Afrika waar de ziekte veel voorkomt. Dit betekent mogelijk dat het virus zich in Europa heeft kunnen verspreiden. Wat ook opvalt, is dat een groot aantal van de besmette personen in Europa man is, die seks heeft gehad met andere mannen. Er wordt nu door gezondheidsautoriteiten uitgezocht hoe verspreiding plaatsvindt, én welke risicogroepen moeten worden gewaarschuwd.

De variant die nu in Europa gevonden is, is volgens het RIVM meestal niet heel besmettelijk. Wel is er nog veel onduidelijk over de verspreiding ervan bij de personen die nu ziek zijn en wordt een toename van het aantal besmette personen verwacht.

Symptomen van het apenpokkenvirus

De incubatietijd van het virus is lang: gemiddeld duurt het zo’n twaalf dagen na besmetting, voor je klachten krijgt. Mensen die besmet zijn met het apenpokkenvirus, krijgen meestal als eerste last van hoge koorts, samen met rillingen, gezwollen lymfeklieren, flinke hoofdpijn, spierpijn en vermoeidheid.

Na één tot drie dagen ontstaat er uitslag in het gezicht, wat zich later verspreidt naar andere delen van het lichaam. Deze uitslag begint als vlekken, waarna blaasjes ontstaan. Het kan lijken op (water)pokken. Na het indrogen van de blaasjes blijven korsten over die uiteindelijk na twee tot drie weken van de huid afvallen. Opvallend is dat bij de meerderheid van de nu bekende gevallen, de uitslag niet in het gezicht, maar rond de anus en schaamstreek ontstond. Hierna verspreidde deze zich naar de rest van het lichaam.

Behandeling van apenpokken

De meeste mensen die besmet raken met monkeypox, herstellen binnen twee tot drie weken, zeker bij de milde versie die nu in Europa gezien wordt. Er zijn geen specifieke behandelingen voor dit virus, maar alleen middelen die de symptomen kunnen verlichten. Wanneer iemand ernstig ziek wordt, kunnen er antivirale geneesmiddelen ingezet worden. In zeldzame gevallen kan de milde versie van het apenpokkenvirus fataal zijn, vooral als iemand al een onderliggende aandoening heeft of wanneer een een secundaire bacteriële infectie ontstaat.

Het vaccin tegen pokken kan ook gebruikt worden voor monkeypox. Het pokkenvaccin kan in de eerste dagen na mogelijke besmetting (dat heet post-expositie profylaxe) gebruikt worden. Ook kan het gebruikt worden vooraf, voor mensen met een grotere kans op besmetting. In Nederland zat de vaccinatie tegen pokken tot 1974 in het Rijksvaccinatieprogramma. Daar is mee gestopt, omdat pokken in Nederland bijna niet meer voorkwamen.

Moet ik me zorgen maken om de apenpokken?

Moeten we ons zorgen maken om de apenpokken in Nederland? Hoewel het belangrijk is dat gezondheidsexperts en het RIVM de besmettingen in de gaten houden, geven zij aan dat er nog geen tekenen zijn dat het een epidemie wordt. Minister Kuipers van Volksgezondheid benadrukt dat het virus ‘echt anders dan corona’ is, ‘zowel in aantallen als in verspreiding’. Want heel ver verspreidt het apenpokkenvirus zich meestal niet: de langst bekende keten van besmettingen is tot nu toe negen mensen, véél minder dan bij het coronavirus.

De ziekte is uitgeroepen tot een A-ziekte door minister Kuipers, waardoor er dus ook een meldingsplicht komt voor patiënten met apenpokken. Mensen die apenpokken hebben moeten verplicht in isolatie tot alle klachten over zijn. Ben je in aanraking geweest met iemand met deze ziekte, dan moet je verplicht in quarantaine. Hoe lang dat is, bekijkt de GGD per situatie in overleg met het RIVM.

Bron | AD, Gov.uk, RIVM

Ilse van RoekelGetty Images/iStockphoto
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden