null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Wat je kunt doen om griep te voorkomen

Naar schatting krijgen jaarlijks tussen de anderhalf en twee miljoen Nederlanders griep. Ruim 250.000 mensen met griepklachten bezoeken de huisarts. Wat kun je doen om griep te voorkomen?

Griep of verkouden?

Hoe weet je nu of je echt griep hebt? Een verkoudheid wordt vaak griep genoemd, maar is dat niet. Als je een serieuze griep hebt, ben je flink ziek. De klachten bij griep zijn erger en duren langer dan bij een verkoudheid. Meestal begint griep met plotseling opkomende koorts, koude rillingen, hoofdpijn, spierpijn en algemene lamlendigheid. Later kunnen er ook keelpijn en hoest bij komen. Het eerste symptoom van verkoudheid is juist vaak keelpijn, gevolgd door een loopneus en hoofdpijn. Koorts en spierpijn komen bij verkoudheid meestal niet voor.

Winterse weerstand

Verkoudheid, griep, afweer, weerstand: we hebben het er vooral in de winter over. Dat komt omdat we ’s winters vaker met z’n allen lekker dicht op elkaar zitten, in afgesloten ruimtes. Ideale omstandigheden voor een virus om zich te verspreiden. Bovendien gedijen virussen beter bij lagere temperaturen, waardoor ze in de winter langer actief blijven. Verder zorgen grote temperatuurverschillen tussen binnen en buiten ervoor dat je slijmvliezen – naast je huid belangrijke poortwachters tegen indringers – hun werk minder goed kunnen doen. Kortom: virussen zijn er het hele jaar door, maar ’s winters slaan ze gemakkelijker toe.

De stressfactor

Je hebt mensen die elke winter weer door de griep worden geveld. En geluksvogels die nooit verkouden zijn. Daar kunnen verschillende dingen achter zitten. Als je een chronische aandoening hebt (zoals diabetes of hartfalen) of aan een auto-immuunziekte lijdt (zoals de ziekte van Crohn), functioneert je afweer vaak minder goed. Bepaalde medicijnen kunnen dat nog eens versterken. Verder is roken een enorme aanslag op je immuunsysteem. Ook langdurige stress heeft een negatief effect. Het werkt als een alarmsignaal voor je lichaam: onmiddellijk de boel klaarmaken voor actie! Je spieren worden aangespannen, je hart en ademhaling gaan sneller, je bloeddruk gaat omhoog en de aanmaak van het stresshormoon cortisol stijgt. De maag en de darmen krijgen een seintje om de spijsvertering af te remmen, zodat niet onnodig energie wordt verspild aan het verteren van eten. Om dezelfde reden wordt het afweersysteem op een laag pitje gezet en werkt het minder goed en krijgen ziektes meer kans.

Goed nieuws

Je kúnt je weerstand verbeteren, maar daar is – helaas – geen simpel wondermiddeltje voor. Veel sinaasappels eten, probiotica drinken, extra vitamine C slikken, nog meer slapen; het is op zich allemaal prima, maar of het je weerstand verbetert, is nooit daadwerkelijk bewezen. Hetzelfde geldt voor ‘weerstand-verhogende’ middeltjes die je bij de drogist koopt, of voor dry brushing, waarmee je door het borstelen van de huid de werking van je lymfeklieren zou kunnen stimuleren.

Een andere aanbeveling die je in de herfst vaak hoort, is een bezoekje brengen aan de sauna. Dat blijkt niet te helpen. Sterker nog, de snelle overgang van heel warme naar koude temperaturen zorgt er juist voor dat je afweer tijdelijk minder goed werkt.

Wat je dan wel kunt doen om je weerstand een boost te geven? Er een gezonde levensstijl op nahouden. Want hoe beter je lichaam in balans is, hoe beter het afweersysteem zijn werk kan doen. Dat betekent: gevarieerd eten, goede hygiëne (handen wassen!), weinig stress, genoeg slapen en voldoende bewegen.

Bewegen is goed voor alles (en ja, dus ook voor je 
weerstand)

De theorie is dat veel bewegen immuun-cellen uit hun schuilplaats haalt en die ook nog eens sneller door het lichaam laat reizen. Zo zou een betere controle ontstaan op binnendringers. Maar serieus bewijs daarvoor ontbreekt. Wat wél klopt, is dat door bewegen allerlei lichaamsfuncties verbeteren. Zo ventileren je longen beter als je geregeld sport en kan het neusslijmvlies de binnenkomende lucht beter bevochtigen. Dat kan nét uitmaken of je ziek wordt of toch niet. Overdrijf het alleen niet, dat sporten. Het risico op bijvoorbeeld een luchtweginfectie neemt af als je meer beweegt, maar schiet juist omhoog als je daarin doorslaat. Britse immunologen concludeerden dat atleten die meer dan zeven tot tien uur per week aan duursport deden, twee keer zo vaak verkouden waren als de groep die drie tot zes uur per week trainde. Waarschijnlijk komt dat doordat fanatiek sporten de hoeveelheid stresshormonen (die het immuunsysteem juist onderdrukken) in je bloed verhoogt.

Nog meer over ventilatie

Als de wind om het huis loeit en de regen tegen de ruiten slaat, is het verleidelijk om alle deuren en ramen potdicht te houden. Slecht idee! In een woning die onvoldoende wordt geventileerd – en dat zijn er miljoenen in Nederland – groeien schimmels en huismijt namelijk gemakkelijker. Onder andere door de tien(!) liter vocht die bewoners, huisdieren en planten gezamenlijk gemiddeld per dag produceren. Schimmels en huismijt kunnen gezondheidsklachten veroorzaken, zoals benauwdheid, hoofdpijn of chronische neusverkoudheid. Laat daarom dag en nacht minstens twee ramen op een kier (of ventilatieroosters open), zodat de lucht goed kan circuleren. Enkel een uurtje per dag luchten is niet genoeg.

Wist je trouwens dat tachtig procent van alle virussen zich via de handen verspreidt? Goed wassen dus!

In dit filmpje zie je hoe je dat doet.

tekst: marte van santen.

null Beeld

Dit is een gedeelte uit het artikel Kom maar op met dat najaar dat je in Margriet 39 (2016) leest. Je kunt dit tijdschrift hier nabestellen of het hele artikel via Blendle lezen.

Redactie MargrietGetty Images/iStockphoto
Meer over

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden