Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Wat is cholesterol en waarom is de waarde ervan zo belangrijk je?

wat-is-je-cholesterol-en-hoe-belangrijk-is-die-waarde.jpg

‘Te hoog cholesterol’, ‘goed en slecht cholesterol’ of een ‘cholesterolverlagende werking’: we horen cholesterol regelmatig voorbijkomen, maar wat is het eigenlijk? We leggen het duidelijk uit.

En zochten ook meteen uit wanneer je een normale, gezonde waarde hebt én hoe belangrijk die is.

Wat is cholesterol?

Cholesterol is een vetachtige stof die in ons lichaam voorkomt. Het wordt in kleine bolletjes opgeslagen, die vervolgens door je bloed vervoerd worden. Hoewel je het misschien als een ‘slechte’ stof kent, hebben we ‘m allemaal hard nodig. Het lichaam gebruikt het namelijk als bouwsteen voor cellen en hormonen en bij de aanmaak van gal. Het grootste gedeelte cholesterol wordt aangemaakt in je lever, die normaal gesproken zorgt voor precies voldoende van deze stof. Daarnaast komt een klein gedeelte van de vetachtige substantie je lichaam binnen via eten.

LDL en HDL

Bovenstaand is een simpel antwoord op de vraag wat de stof is, maar het zit eigenlijk iets ingewikkelder in elkaar. Er zijn namelijk twee verschillende soorten cholesterol, die beide met andere eiwitten samenwerken. Je bloed vervoert cholesterol namelijk door het aan die eiwitten – zogenoemde lipoproteïnen – te binden. Er zijn verschillende soorten lipoproteïnen: Hoge Dichtheid Lipoproteïne, bekend als het ‘HDL’, en Lage Dichtheid Lipoproteïne, dat aangegeven wordt met het ‘LDL’. Afhankelijk van aan welk eiwit de vetachtige stof verbonden is, spreken we van het HDL- of LDL-cholesterol.

Het ‘slechte’ LDL-cholesterol

LDL-cholesterol is de variant die we kennen als de ‘slechte’ variant. Het brengt de stof via het bloed naar de rest van het lichaam. Daar wordt het bijvoorbeeld gebruikt om weefsels en cellen te herstellen, maar kan het ook voor ellende zorgen. Wanneer je te veel LDL hebt, kan dit namelijk blijven plakken in de binnenwand van bloedvaten. Vooral op plekken waar de bloedvaten al beschadigd zijn, bijvoorbeeld door een hoge bloeddruk, roken of ouderdom. De plak die ontstaat wanneer cholesterol ‘blijft hangen’, zorgt ervoor dat de bloedvaten dichtslibben. Ook kunnen er stukjes van dit plak losraken en voor een opstopping in een bloedvat zorgen; dan ontstaat bijvoorbeeld een hartinfarct of beroerte. Zo kan een te hoge LDL-cholesterolwaarde dus de kans op hart- en vaataandoeningen verhogen.

Lees ook:
10 voedingsmiddelen die helpen bij het verlagen van je cholesterol

Het ‘goede’ HDL-cholesterol

HDL neemt cholesterol juist uit het bloed weg en voert het af naar de lever. Daar wordt de stof vervolgens afgebroken, waarna het het lichaam verlaat via gal en de ontlasting. We noemen HDL-cholesterol dan ook vaak de ‘goede’ variant. Omdat het zorgt dat de vetachtige stof het lichaam verlaat, neemt door een hoge HDL-cholesterolwaarde de kans op hart- en vaatziekten namelijk af.

Oorzaken

In principe zorgt je lever voor een goed evenwicht tussen de hoeveelheid cholesterol die de lever maakt en het gehalte ervan in het bloed. Maar die hoeveelheid wordt beïnvloed door je leefstijl, waardoor deze soms uit balans kan raken. Bijvoorbeeld door roken, te weinig lichaamsbeweging of een ongezond eetpatroon met veel vetten. Daardoor kan het LDL-cholesterol flink stijgen, terwijl de HDL-cholesterolwaarde juist afneemt. Ook kunnen erfelijke factoren een rol spelen: volgens de Hartstichting heeft ongeveer één op de driehonderd personen aanleg voor een sterk verhoogd LDL-cholesterolgehalte in het bloed. Daarnaast kunnen diabetes type 2 en een traagwerkende schildklier ook zorgen voor een hogere cholesterolwaarde.

Gezonde waarden

Maar wanneer zijn die waarden te hoog? Bij het meten van je cholesterolwaarde tellen beide stofjes mee. Je arts bepaalt zo of je cholesterol op een goed niveau zit. Daarbij kijkt hij of zij naar het totale cholesterolgehalte, het ratio tussen LDL- en HDL-cholesterol en de hoeveelheid van beide.

Je totale cholesterolgehalte zou ideaal gezien lager dan 5,0 millimol per liter bloed (mmol/l) zijn. Omdat die waarde soms flink kan schommelen, test de dokter vaak op meerdere momenten je bloed vóór een te hoog cholesterol vastgesteld worden. Wanneer de uitslag tussen de 5 en 6,4 is, is de waarde licht verhoogd, tussen de 6,5 en 7,9 valt het in de categorie verhoogd en alles hoger dan 8,0 is sterk verhoogd.

Vervolgens zal de arts kijken naar de individuele waarden voor LDL- en HDL-cholesterol. De optimale LDL-cholesterolwaarde is lager dan 2,5 mmol/l, maar onder de 3,5 telt de waarde nog als normaal. Als de waarde hoger ligt dan 3,5 is dit te hoog; de kans op hart- en vaataandoeningen is dan hoger. Het HDL-cholesterol moet boven de 1 mmol/l zijn. Als deze verhoogd is, is dat geen probleem: dat is juist goed voor je bloedvaten.

Waarom is dit zo belangrijk?

Wanneer je LDL-cholesterolwaarde te hoog is, kan dat dus de kans op hart- en vaataandoeningen aanzienlijk verhogen. Vaak merk je lange tijd niets van een verhoogde waarde, tot er klachten ontstaan door aderverkalking. Die zijn vaak ernstig; het is dan ook niet verrassend dat artsen je cholesterol vaak controleren als je enige klachten hebt. Leefstijlveranderingen en medicatie kunnen helpen je cholesterolwaarden omlaag te krijgen, waardoor het risico op hart- en vaatziekten ook weer afneemt.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.       

Bron | Voedingscentrum, Hartstichting
Beeld | Getty Images

Ook interessant