Gezondheid

Waarom vriendschap zo belangrijk is voor lichaam én geest

waarom-vriendschap-zo-belangrijk-is-voor-lichaam-en-geest.jpg

Of we ze nou wel of niet vaak zien, of kúnnen zien, vrienden zijn belangrijk in ons leven. Vriendschap is niet alleen leuk, maar ook goed voor lichaam en geest. Dat is wetenschappelijk bewezen.

Een fijne vriendenkring draagt bij aan je levensgeluk en vormt een probaat middel tegen stress, wat een belangrijke factor is bij talloze aandoeningen.

Vriendschap is gezond

“Vrienden versterken je immuunsysteem,” zegt sociologe Beate Volker. Zij is hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en doet onderzoek naar sociale netwerken. “Daar is heel veel onderzoek naar gedaan en de uitkomst is altijd hetzelfde: als je een aangename tijd doorbrengt met vrienden gaat je stressniveau omlaag en dat geeft je immuunsysteem een boost. Een goed sociaal netwerk zorgt er dus voor dat je minder vatbaar bent voor allerlei ziektes. En als je tóch een keer iets hebt, helpen die vrienden je ook weer te herstellen. Want je kunt hen vertellen hoe het met je gaat, je voelt je beter als ze op bezoek komen en er zit ook een praktische kant aan: ze doen even een boodschap voor je of komen met een pan soep aanzetten.”

Bovendien zijn vrienden niet bang om je te confronteren en te zeggen: ‘Volgens mij moet jij wat meer nachtrust nemen/ook eens aan jezelf denken/naar de dokter met die kwaal.’ “Vrienden houden je een spiegel voor en ze geven je advies in moeilijke omstandigheden,” zegt Volker. “We weten ook dat ouderen die een goed vriendennetwerk hebben langer fit blijven en minder snel dementeren. Dat komt omdat zo’n netwerk je actief houdt. Daardoor blijf je jong van geest en sukkel je niet in.”

Netwerk van vrienden

Maar die positieve effecten op je gezondheid ontstaan alleen als je echt een netwerk van vrienden hebt. “Er zijn mensen die alleen hun partner als heel hechte vriend hebben. Dat is niet voldoende. Je moet ingebed zijn in een kring van vrienden. Dat hoeven er niet heel veel te zijn. De meeste mensen hebben twee of drie echt hechte vrienden. Daaromheen zit een cirkel van mensen die net iets verder van je af staan, maar ook heel dierbaar zijn. Dat zijn er meestal een stuk of tien. Goed beschouwd is dat niet zo veel, maar daar is een reden voor: je hebt gewoon geen tijd voor meer vrienden. Het is menselijkerwijs onmogelijk om met honderd mensen hecht bevriend te zijn. Er zijn types die zo veel mogelijk vrienden willen hebben, maar die krijgen onherroepelijk te maken met een overvolle agenda. Maar als je enige hechte vriend je partner is, dan is dat te weinig. Want als er iets met diegene gebeurt, wie heb je dan om op terug te vallen?”

Lees ook: Dit zegt jouw sterrenbeeld over je vriendschappen

Investeren in een vriendenkring

Dat was precies wat Anneliese Vonk (61) ondervond. Zij runde samen met haar man jarenlang verschillende restaurants en dat maakte het moeilijk om hechte vriendschappen te onderhouden. “De meeste mensen in onze vriendenkring zaten niet in de horeca. Zij waren in het weekend vrij, maar dan waren wij juist druk aan het werk. En op maandag, als wij vrij hadden, dan waren zij weer aan het werk. Wij waren daarom altijd een beetje apart, wij sloten niet aan. Als er een feestje was, konden we vaak niet komen. We hadden wel goede kennissen die ook in de horeca zaten, maar die hadden het net als wij erg druk.”

Lange tijd miste ze een vriendinkring niet. Ze had haar man en ze hadden het samen heel goed. Zo nu en dan vroeg ze wel aan hem: ‘Moeten we niet proberen wat meer contact te houden met mensen?’ Maar dan antwoordde hij: ‘We hebben elkaar toch.’

Maar in 2011 werd bij haar man een ongeneeslijke vorm van kanker geconstateerd. Hij overleed na een relatief kort ziekbed. “Toen oogstte ik wat ik had gezaaid,” zegt Vonk. “Ik kende heel veel mensen, maar vrienden kon ik ze niet echt noemen. En met de kennissen die ook in de horeca zaten, veranderde het contact toen ik er alleen voorstond. Zonder mijn man voelde ik me steeds vaker een vijfde wiel aan de wagen.”

Investeren in vriendenkring

Aanvankelijk vulde ze de leegte op met hard werken, maar uiteindelijk besloot ze het restaurant te verkopen en in een plaats te gaan wonen waar ze niemand kende. “Ik wilde met een schone lei beginnen, ergens waar niemand mij kende als restauranthoudster,” vertelt ze. “Van het begin af aan begreep ik dat ik moest investeren in een vriendenkring. Dus nodigde ik, zodra ik mijn nieuwe huis betrok, al mijn buren uit en zo bouwde ik met allemaal goed contact op. Ik ging op een zwemclub en met die mensen hield ik ook buiten het zwemmen contact. We gaan nu eens in de zoveel tijd uit eten; de sfeer is goed, we lachen veel, ik voel me thuis bij hen.”

“Ik meldde me aan als gastvrouw bij een inloophuis voor mensen die geraakt zijn door kanker. Daar begin ik nu mijn mede-gastvrouwen te leren kennen. En ik heb me aangesloten bij een schrijfgroep van ongeveer vijftien vrouwen. Ik vind dat heel leuk: geen restaurant meer, maar iets heel anders – schrijven. Er is een wereld voor me opengegaan. Langzamerhand wordt mijn vriendenkring steeds groter. Ik zet elke keer weer een stapje. Het zijn geen grote stappen, maar het voelt steeds beter. Want je moet het toch echt zelf doen, het komt je niet aangewaaid. En ik ben niet iemand die gaat zitten afwachten, want zo werkt het echt niet in het leven.”

Vrienden van vrienden

“Anneliese heeft het goed aangepakt,” zegt Beate Volker. “Als je een vriendenkring wilt opbouwen, moet je actief op zoek gaan: je moet erin investeren. Het beste is om er op uit te gaan. Ga bij een koor, sluit je aan bij een wandelclub, een kookclub, een boekenclub. Doe iets wat je leuk vindt. Dan heb je om te beginnen een leuke bezigheid en kom je mensen tegen met wie je in elk geval één interesse deelt. Grote kans dat er iemand tussen zit met wie het klikt. Wat je ook kunt doen, is een etentje geven, drie bekenden uitnodigen en hun vragen iemand mee te nemen die je niet kent. De kans dat je die mensen leuk vindt is groot, want ze zijn meegenomen door vrienden van je. En je hebt sowieso een leuke avond.”

Lees ook: Zó kun je volgens wetenschappers het beste nieuwe vrienden maken

Vrienden van toen

Ze geeft nog een tip: blader of scroll eens door je adresboek naar wie je uit het oog bent verloren. Iedereen maakt mee dat vriendschappen met mensen die je heel leuk vindt een beetje op de achtergrond raken, soms om onbenullige redenen. “Liefdesrelaties worden altijd officieel verbroken, maar dat gebeurt weinig bij vriendschappen. We laten ze meestal verwateren. Je hebt misschien het gevoel dat je uit elkaar bent gegroeid, of je bent met andere dingen bezig. Vriendschappen verwateren nou eenmaal als we ze niet onderhouden. Daar is niets mis mee. Mensen komen en gaan. Maar de kans dat je het contact weer tot bloei kunt brengen, is groot. Tien tegen één dat die oude vriendin zegt: ‘Hé wat leuk!’’ als je haar belt en vraagt of ze zin heeft om koffie te gaan drinken. Er is een dynamiek in vriendschappen, je moet actie ondernemen maar je kunt elkaar vaak weer terugvinden, wat er was een reden dat je elkaar ooit leuk vond.”

Ten slotte kun je ook online aan de slag gaan. Er zijn tal van sites en apps die je helpen nieuwe mensen te ontmoeten, soms zelfs bij je in de buurt. “Je kunt het vergelijken met Tinder, maar dan voor vrienden,” zegt Volker. “Ik zie die apps als een handig opstapje om mensen te leren kennen. Maar om verdieping aan te brengen in die nieuwe relaties moet je er wel tijd in investeren.”

Nieuwe omgeving

Monique Mik-Kampman (47) pakte het weer anders aan. Toen ze 27 jaar geleden voor de liefde van het Friese Harlingen naar het Limburgse Geleen verhuisde, zocht ze allereerst aansluiting bij mensen op haar werk als officemanager. “Collega’s werden vriendinnen omdat ik erin investeerde,” vertelt ze. “Met collega’s die ik leuk vond, sprak ik bewust af buiten kantoortijd. Want dan zie je mensen eens in een andere setting en leer je hen beter kennen. Ik ontmoette ook nieuwe mensen in de sportschool en indertijd ging ik nog met enige regelmaat naar de kroeg, waar ik ook contacten legde. Je moet daar bewust aandacht aan besteden, want het komt niet op je af.”

Een nieuwe vriendenkring opbouwen in een stad waarin een heel andere cultuur heerste dan waar ze vandaan kwam, vond ze niet makkelijk. Als Friezin zei ze meestal vrij direct waar het op stond, maar in Geleen bleken mensen dingen niet rechtstreeks op de man af te zeggen. “Het gaat meestal via via en daar moest ik aan wennen. Mijn directe manier van doen werd niet altijd gewaardeerd. Dat maakte dat ik weleens dacht: ga ik nu veranderen of blijf ik gewoon mezelf en moeten mensen me maar accepteren zoals ik ben? Uiteindelijk ben ik mezelf gebleven en kreeg ik voornamelijk vrienden die dat directe van mij juist waardeerden. Het opbouwen van een nieuwe vriendenkring is echt een proces geweest. Het was mijn grote geluk dat ik snel een baan had en dat het klikte met collega’s.”

Het handige van social media

Volgens Beate Volker zijn vrienden tegenwoordig misschien wel belangrijker dan vroeger. Dat komt omdat onze moderne samenleving voortdurend in beweging is. “Familiebanden zijn veel minder hecht dan vroeger. Vroeger woonden familieleden bij elkaar in de buurt, maar dat is tegenwoordig niet meer zo. Vrienden wonen vaak dichter bij elkaar. Mensen verhuizen gemakkelijker dan vroeger, ze scheiden veel vaker en veranderen geregeld van werkkring. In een wereld die voortdurend verandert, zijn je vrienden de stabiele factor.”

Als een mooi middel om contact te bevorderen, noemt ze social media als Facebook en Instagram. “Je blijft daardoor gemakkelijk op de hoogte van wat je vrienden meemaken en je kunt die social media ook gebruiken om ontmoetingen te organiseren. En, wat heel handig is: je kunt oude vriendinnen er gemakkelijk mee opsporen. Dat is fijn, want vaak ervaren we oude vriendschappen als het dierbaarst. Misschien heb je elkaar lang niet gezien, maar het mooie van vriendschappen is dat je ze nieuw leven kunt inblazen. Het is echt de moeite waard om weer eens langs te gaan bij een oude vriendin. Want zij kent jou al heel lang, misschien zelfs langer dan je partner. Je deelt een geschiedenis met haar en dat geeft je het gevoel dat je bent opgenomen in een groter geheel. Dat geeft je leven betekenis en dat is belangrijk voor een mens.”

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox? 
Schrijf je in op margriet.nl/nieuwsbrief.

Tekst | Renate van der Zee
Beeld | Getty Images

M23

Dit artikel verscheen eerder in Margriet 23-2020. Je kunt deze editie van Margriet hier nabestellen.

Ook interessant