Dit is wanneer je iets aan spataderen moet laten doen Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Voorkomen of genezen? Alles wat je wilt weten over spataderen

Ongeveer één op de vier Nederlanders krijgt spataderen. Deze dikke, blauwpaarse bloedvaten die je vaak op de benen ziet, kunnen een doorn in het oog zijn. En hoewel het dus niet per se zeldzaam is, kan het dat je ze wilt laten behandelen. Maar wanneer is dat eigenlijk nodig?

We vertellen je meer over spataderen, de behandeling hiervan en wanneer je er iets aan moet laten doen.

Wat zijn spataderen?

Spataderen zijn gemakkelijk te herkennen. Het zijn verwijde aders die je over het algemeen op benen ziet. Je herkent ze aan hun blauwpaarse kleur en de kronkelende lijn. Ze ontstaan doordat de klepjes die in je bloedvaten zitten niet meer goed sluiten. Normaal gesproken zorgen deze klepjes ervoor dat er geen bloed meer kan terugstromen, maar in dit geval kan dat dus wel. Hierdoor hoopt het bloed op en wordt de druk vergroot. Het gevolg is dat de ader uitrekt en er een spatader ontstaat. Er zijn ook andere soorten spataderen. Zo ontstaat een primaire spatader doordat de binnenwand van de aders verandert. Een secundaire spatader vindt meestal zijn oorzaak in een aandoening, zoals trombose. Spataderen kunnen ook in de onderbuik en in de schaamstreek zitten, maar komen het vaakst voor in de benen.

De oorzaken van spataderen

Er zijn verschillende oorzaken die meespelen in het ontstaan van spataderen. Zo hebben vrouwen iets vaker last van deze blauwpaarse aderen. Maar ook aanleg speelt mee, net als hormonen en zwangerschap, leeftijd, overgewicht, lang achter elkaar staan, afwijkingen van de aderen en trombose.

Klachten

Over het algemeen geven spataderen geen klachten. Maar dit betekent niet dat deze er nooit zijn. Bij beginnende spataderen kun je last krijgen van de volgende symptomen:

  • Zware, vermoeide en warme benen
  • Jeuk
  • Rusteloze benen
  • Pijn en krampen
  • Trillingen in de benen
  • Trekkende of stekende pijn in de kuiten.

Als je de spataderen al langer hebt, kunnen de klachten erger worden, maar kunnen ook nieuwe symptomen ontstaan.

  • Huiduitslag. Denk aan een rode en schilferige huid of bruine verkleuring. Ook kan de huid harder worden.
  • Vocht in de benen en enkels (ook wel een oedeem genoemd). Dit ontstaat vooral na lang zitten of staan, dan zijn de onderbenen wat gezwollen.
  • Ontstekingen. Deze herken je aan een rode, gezwollen, pijnlijke en harde streng op de plek van de spatader.

Onderzoeken bij spataderen

Waar veel aandoeningen vragen om onderzoeken, is dit bij spataderen vaak niet nodig. Ze zijn duidelijk te zien en herkennen. Maar in sommige gevallen kan er wel aanvullend onderzoek gedaan worden, bijvoorbeeld als je grote spataderen hebt, als je kleine spataderen hebt in combinatie met klachten als vermoeide benen of als je de spataderen wilt laten behandelen. In deze gevallen kunnen verschillende onderzoeken gedaan worden. Namelijk:

  • Een Doppler-onderzoek, dit wordt uitgevoerd met ultrageluidsgolven
  • Een duplexonderzoek, dat is een combinatie van het Doppler-onderzoek en een echografie.
  • Een lichtreflexierheografie (LRR): een onderzoek met infrarood licht
  • Een CT-scan
  • Een MRI-scan en MRA-scan
  • Een flebografie. Dit zijn röntgenfoto’s die gemaakt worden van de bloedvaten.

Wanneer moet je iets aan spataderen laten doen?

Eigenlijk is het antwoord hierop vrij simpel: in principe hoef je er niets aan te laten doen. Ze kunnen namelijk geen kwaad. Maar toch kun je er wel voor kiezen om ze te laten behandelen. Redenen hiervoor kunnen zijn dat je het niet mooi vindt of dat je klachten krijgt.

Behandelingen voor spataderen

Besluit je de spataderen te laten behandelen? Dan is de eerste stap vaak een paar steunkousen. Deze krijgt vrijwel iedereen die spataderen heeft. Ze worden ingezet om spataderen te voorkomen of te herstellen na een ingreep. Dit omdat ze de druk wegnemen van de aderen en daarmee de kans op nieuwe spataderen verminderen. Maar er zijn ook ingrijpendere behandelingen voor spataderen.

Spataderen strippen

Als je kleine spataderen hebt, kunnen deze met een operatie verwijderd worden. Dit wordt ook wel ‘strippen’ genoemd. Dit strippen is iets wat onder narcose gebeurt of nadat je verdoofd bent met een ruggenprik. Een chirurg maakt twee kleine sneetjes en trekt hierdoor de spatader naar buiten. Na de operatie zul je zo’n zes tot acht weken nog elastische kousen moeten dragen, maar de kans dat ze daarna weer terugkomen is klein. Wel is er, net als bij elke operatie, het risico op complicaties. Dit kan gaan om trombose, nabloedingen, bloeduitstortingen, beschadiging van de zenuw of een wondinfectie.

Dichtspuiten van spataderen

Bij deze behandelmethode spuit een arts met een dunne naald een vloeistof in de aderen. Deze veroorzaakt een ontstekingsreactie in de ader, waardoor de wand vastkleeft als de ader goed dichtgedrukt wordt. Na ongeveer twee weken is de ader dichtgeplakt en is deze niet meer te zien. Maar deze behandeling is niet de meest effectieve. De kans dat de spataderen terugkomen is namelijk groot.

Flebectomie

Deze operatie wordt vooral gebruikt bij goed voelbare en zichtbare kronkelende spataderen. Hierbij worden de spataderen door een dermatoloog of chirurg weggehaald met een haakje.

Crossectomie

Bij deze behandeling worden de spataderen dichtgebonden door een arts, waardoor ze verdwijnen. Deze behandeling wordt niet zo vaak gedaan, eigenlijk alleen als er sprake is van een lekke klep in de lies of knie. Deze behandeling kan ook gecombineerd worden met strippen.

Dichtbranden

Een andere behandeling die steeds vaker gebruikt wordt om het strippen te vervangen, is het dichtbranden van de spatader. Het bloedvat wordt hierbij dichtgebrand of verhit met stoom.

ClariVein-methode

Ook is er de ClariVein-methode om spataderen te behandelen. Hierbij wordt een dunne draad met een metalen balletje in de spatader gebracht. Dit draadje wordt aangesloten op een elektrisch ronddraaiend handvat. Die ronddraaiende beweging zorgt ervoor dat de binnenste laag van de vaatwand beschadigt. Er ontstaat een soort litteken, waardoor de wand verkleeft.

Spataderen voorkomen

Voorkomen is natuurlijk beter dan genezen. Er zijn verschillende dingen die je kunt doen om de kans op (nieuwe) spataderen te verkleinen.

  • Doe oefeningen waarbij je kuitspieren traint. Ga bijvoorbeeld op je tenen staan en dan weer op je hielen en herhaal dit een aantal keer.
  • Zorg voor een gezond gewicht.
  • Zorg voor genoeg beweging en ga niet te lang stil zitten of staan.
  • Leg je benen hoog als je zit. Hierdoor vermindert de druk in de aderen.
  • Vermijd schoenen die knellen en hoge hakken.

Bron | Thuisarts, Hartstichting

Nynke KooyGetty Images/iStockphoto

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden