Symptomen prostaatkanker Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Van PSA-waarde tot de symptomen: dít moet je weten over prostaatkanker

De meest voorkomende vorm van kanker bij mannen is prostaatkanker. Naarmate een man ouder wordt, neemt de kans op deze vorm van kanker ook steeds meer toe. Vaak geeft de ziekte in het beginstadium nog geen klachten, maar treden de symptomen pas in een later stadium op. Daarom kunnen mannen hun PSA-waarde laten testen, om agressieve prostaatkanker tijdig op te sporen.

Van de oorzaken en symptomen tot een mogelijke behandeling: we leggen je uit wat je over prostaatkanker moet weten.

Wat is prostaatkanker?

Bij prostaatkanker is er sprake van een kwaadaardige aandoening aan de prostaat, waarbij de klierbuisjes van de prostaat van structuur veranderen en de cellen ongeremd groeien. Dit is de meest voorkomende vorm van kanker onder mannen en de kans hierop neemt met leeftijd toe. Ongeveer 4 van de 10 mannen krijgt te maken met prostaatkanker en daarvan zijn de meeste mannen tussen de leeftijd van 60 en 85 jaar.

Er kan onderscheid gemaakt worden tussen twee soorten prostaatkanker:

  • Langzaam groeiende prostaatkanker: dit is de meest voorkomende soort en veroorzaakt waarschijnlijk nooit ernstige klachten.
  • Levensbedreigende prostaatkanker: deze soort komt gelukkig veel minder voor.

Symptomen

Doordat prostaatkanker meestal langzaam groeit, ervaren de meeste mannen in het beginstadium nog geen last van symptomen of de tumor. In een later stadium kunnen de volgende klachten optreden:

  • Moeite met plassen
  • Veel/vaak plassen
  • Branderig en pijnlijk gevoel bij het plassen
  • Gevoel dat de blaas niet helemaal leeg is
  • Een zwakke of onderbroken straal tijdens het plassen
  • Nadruppelen
  • Bloederige urine
  • Troebele urine
  • Bloed in het sperma
  • Minder eetlust
  • Ziek gevoel

Hoewel het bij de bovenstaande symptomen voornamelijk om klachten bij het plassen gaat, hebben plasklachten toch bijna nooit met prostaatkanker te maken. Toch is het wel verstandig om bij deze symptomen altijd contact op te nemen met een arts.

Uitzaaiing naar botten

In sommige gevallen wordt prostaatkanker pas ontdekt wanneer de kanker is uitgezaaid, waardoor er op andere plekken in het lichaam klachten ontstaan. Vaak zaait prostaatkanker uit naar de botten. Hierdoor kan er pijn in de botten ontstaan en bij uitzaaiingen naar de wervelkolom kunnen rugklachten optreden.

Oorzaak en erfelijkheid

Er is nog weinig bekend over de oorzaken van prostaatkanker, maar het mannelijke hormoon testosteron speelt hierbij wel een belangrijke rol. Ook is duidelijk dat het risico op prostaatkanker toeneemt naar mate een man ouder wordt. Een Westers eetpatroon (rood vlees, dierlijke vetten en weinig groente en fruit) zou mogelijk ook invloed kunnen hebben op het ontwikkelen van kanker.

Daarnaast zouden erfelijke factoren ook een rol kunnen spelen, maar het kan ook toeval zijn dat de ziekte vaker binnen één familie voorkomt. Zo’n 5 tot 10 procent van alle mannen met prostaatkanker heeft dit door erfelijke aanleg gekregen. Wil je weten of prostaatkanker in de familie erfelijk is of dat er een verhoogd risico op de ziekte is, dan kan er een familieonderzoek worden gedaan. Blijkt uit dat onderzoek dat een mannelijk familielid verhoogd risico heeft op de ziekte? Dan wordt hij uitgenodigd om jaarlijks zijn bloed te laten controleren.

PSA-waarde laten controleren

Aangezien prostaatkanker in het beginstadium meestal nog geen klachten geeft, maar vroegtijdige opsporing van de ziekte wel belangrijk is voor de kans op genezing, bestaat er ook de mogelijkheid voor mannen om hun PSA-waarde te laten testen door middel van bloedonderzoek. De PSA-waarde staat voor de hoeveelheid Prostaatspecifiek Antigeen in het bloed. Dit is een eiwit dat door de prostaat wordt aangemaakt. Als de PSA-waarde stijgt kan dat wijzen op prostaatkanker, maar ook op een prostaatontsteking of een vergrote prostaat.

Naarmate een man ouder wordt, stijgt de PSA-waarde. Heeft een man een waarde tussen de 4 en 10, dan is er sprake van een grijs gebied. Dat hoeft dus niet te betekenen dat je prostaatkanker hebt. Bij een PSA-waarde hoger dan 10 dan is er wel sprake van een te hoog PSA. Ook dat hoeft nog geen prostaatkanker te betekenen, maar hoe hoger de PSA-waarde, hoe groter de kans dat er sprake is van de ziekte. Naast bloedonderzoek kan een huisarts ook rectaal onderzoek doen. Hierbij wordt de prostaat onderzocht op afwijkingen, omdat bij prostaatkanker het prostaatweefsel verandert.

Prostaatkanker vroeger opsporen

Hoewel er naast een PSA-test ook nog aanvullend onderzoek nodig is om een diagnose te stellen, heeft deze test wel al geleid tot een forse toename in het vroegtijdig opsporen van prostaatkanker. En dat is vooral bij agressieve prostaatkanker belangrijk, omdat genezing in dit geval bijna alleen mogelijk is als de kanker niet verder is uitgezaaid. Daarnaast wordt met de PSA-test ook prostaatkanker opgespoord die geen behandeling nodig heeft, omdat deze niet agressief is.

Wanneer kun je je PSA-waarde meten?

Rond de leeftijd van 50 jaar kan de PSA-waarde een belangrijke en voorspellende rol hebben. Op deze leeftijd is een waarde lager dan 1,5 ng/ml normaal. Als dit je waarde is, dan is het risico op het ontwikkelen van prostaatkanker in de volgende 10 tot 15 jaar waarschijnlijk klein. Toch zegt een lage PSA-waarde niet alles en bestaat er helaas nog steeds een kans op prostaatkanker. Daarnaast kun je je ook eerder laten onderzoeken als je een hoger risico loopt, doordat prostaatkanker of een genetische afwijkingen zoals BRCA1 en BRCA2 in de familie zit. In dit geval kom je in aanmerking voor een vroege PSA-screening, waarbij de eerste meeting meestal op een leeftijd van maximaal 45 jaar oud plaatsvindt.

Een behandeling bij prostaatkanker

Er zijn meerdere behandelingen mogelijk bij prostaatkanker. Welke behandeling het meest geschikt is, is afhankelijk van de ernst van de ziekte en de conditie van de patiënt. Daarnaast is het ook mogelijk om af te zien van een behandeling. Als de tumor alleen in de prostaat zit, kan de prostaat operatief worden verwijderd of kan er gekozen worden voor inwendige en uitwendige bestraling. Verder kan de prostaatkanker ook actief gevolgd worden en niet direct behandeld. Groeit de tumor ook buiten de prostaat, dan is het mogelijk om de prostaat en de omliggende lymfeklieren operatief te verwijderen. Een andere optie is uitwendige bestraling in combinatie met hormoontherapie.

Elke behandeling heeft voor- en nadelen, andere bijwerkingen en mogelijke langetermijngevolgen. Overleg daarom goed met de arts wat voor jou de beste keuze is. Daarnaast bestaan er ook keuzehulpen die ondersteunen bij het kiezen van een behandeling. Zo heeft de Prostaatkankerstichting medewerking verleend aan Prostaatkanker keuzehulp en PATIENT+.

Bron | Máxima MC, Andros, Prostaatkankerstichting, Thuisarts

Maryse De BruijneGetty Images

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden