Aan déze symptomen merk je dat je te veel cortisol aanmaakt Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Van hoofdpijn tot spijsverteringsproblemen: zó merk je dat je te veel cortisol aanmaakt

Slaap je de laatste tijd slecht? Heb je hoofdpijn of ben je vaak vermoeid? Dit soort symptomen zouden er wel eens op kunnen wijzen dat je te veel cortisol aanmaakt. En dat kan weer verschillende gevolgen hebben voor je gezondheid. Daarom is het goed om alert. Maar op welke klachten moet je dan allemaal letten en wanneer moet je aan de bel trekken?

En kun je hier ook iets tegen doen?

Wat is cortisol?

Cortisol is een hormoon dat in de buitenkant van je bijnieren wordt aangemaakt. Dit hormoon is belangrijk voor je lichaam omdat het helpt je lichaam te beschermen tegen infecties, bijdraagt aan een goed slaap-waakritme én het zorgt dat je lichaam snel kan reageren op stress. Daarom wordt het ook wel het stresshormoon genoemd.

Symptomen dat je te veel cortisol aanmaakt

Het is dus belangrijk dat je lichaam voldoende cortisol aanmaakt, maar je kunt hier ook te veel van aanmaken. Dat kun je merken aan de onderstaande symptomen.

  • Slecht slapen

Wanneer je te veel cortisol in je lichaam hebt, dan kan dat je nachtrust verstoren.

  • Vermoeid gevoel

Daarnaast kun je last hebben van een vermoeid gevoel. Dat komt niet alleen doordat je slecht slaapt, maar ook doordat je bijnieren uitgeput kunnen raken als ze continu te veel cortisol aanmaken.

  • Slechte weerstand

Ben je snel ziek? Dan zou je wel eens een verslechterde weerstand kunnen hebben en dat wederom komen door te veel cortisol in je lichaam. Dit hormoon verlaagt namelijk je weerstand, waardoor je vatbaarder bent voor ziektes.

  • Hoofd- en rugpijn

Heb je last van hoofdpijn of rugpijn? Ook dat kan door te veel cortisol komen. In dit geval zit er te veel prolactine in je lichaam, waardoor je gevoeliger bent voor pijn, zoals rug- en hoofdpijn. Hierdoor kun je ook last krijgen van migraine.

  • Vergeetachtigheid

Lijken je hersenen de laatste tijd zo lek als een mandje? Misschien komt het wel door een te hoog cortisol. Dit hormoon kan er namelijk voor zorgen dat delen van je hersenen in volume afnemen, waardoor je bepaalde dingen moeilijker kunt onthouden.

  • Maag- en darmklachten

Een teveel aan cortisol kan ook effect hebben op je spijsvertering. Zo kun je last krijgen van verstopping, pijn in je onderbuik, brandend maagzuur, een drukken gevoel op je maag, misselijkheid, diarree of braken.

  • Meer behoefte aan suikers

Doordat cortisol zorgt voor een stijging van je bloedsuikerspiegel maakt je lichaam meer insuline aan. Doordat je bloedsuiker hierdoor snel weer daalt krijg je meer honger en zoete trek.

  • Gewichtstoename

Doordat dit hormoon ook effect heeft op je vetverbranding, kun je bij te veel cortisol sneller aankomen. Doordat de meeste receptoren voor cortisol zich in de buikstreek bevinden, kun je vooral rond je buik meer vet vasthouden.

  • Negatief of nerveus gevoel

Door te veel cortisol in je lichaam kun je meer stress ervaren, waardoor je sneller een nerveus, angstig of paniekerig gevoel kunt hebben. Daarnaast kan cortisol de productie van serotonine onderdrukken, waardoor je sneller last kunt hebben van negatieve gevoelens of zelfs depressieve klachten kunt ervaren.

  • Lager libido

Als laatste kan te veel cortisol door een verstoorde hormoonspiegel ook zorgen dat je libido vermindert.

Heb je last van een of meerdere van deze symptomen en denk je dat je te veel cortisol in je lichaam hebt? Dan kun je het beste contact opnemen met de huisarts om je waardes op te laten meten.

Lees ook:
Dít onderzoek toont waarom stress kan leiden tot hartklachten (en wat je eraan kunt doen)

Oorzaken van een te hoge cortisolwaarde

In de meeste gevallen heeft een hoge cortisolwaarde één van de onderstaande drie oorzaken:

  1. De bijnieren maken zelf te veel cortisol aan.
  2. Je hebt het syndroom van Cushing.
  3. Je gebruikt medicatie met cortisol.

Daarnaast kan een verhoogd cortisol ook wijzen op een gezwel in je bijnier, een gezwel in een klier onderaan je hersenen, een genetisch syndroom of een verhoogde aanmaak van het adrenocorticotroop hormoon (ACTH).

Gevolgen bij een teveel aan cortisol

Als je last hebt van te veel cortisol in je lichaam dan kan dat voor vervelende klachten zorgen, zoals:

  • Verhoogde bloedsuikers
  • Verhoogde bloeddruk
  • Overgewicht
  • Meer vet rond de buik en nek
  • Verlies van spierkracht en spiervolume
  • Regelmatig blauwe plekken
  • Osteoporose
  • Een bol of opgeblazen gezicht met rode blosjes
  • Vetbult tussen de schouderbladen
  • Striae
  • Onregelmatige menstruatie
  • Overbeharing van het gezicht
  • Dunne, broze huid

Cortisol verlagen

Het ligt er natuurlijk aan wat de te hoge cortisolwaarde veroorzaakt, maar je kunt wel een aantal stappen ondernemen om je waarde bij langdurige stress te verlagen. Dat doe je bijvoorbeeld door:

  • Voldoende te slapen.
  • Dagelijks voldoende te ontspannen.
  • Stress te vermijden.
  • Gezond en gevarieerd eten (vooral vitamine C, B5, omega-3 vetzuren, gezonde vetten, foliumzuur en eiwitten).
  • Dagelijks bewegen.
  • Minder cafeïne en alcohol nuttigen.
  • Zwarte theedrinken. Dit lijkt positief effect te hebben op je cortisolwaarde.

Bron | Thuisarts, Certe, Marie Claire, Etos
Beeld | Getty Images

Maryse De BruijneGetty Images

Op alle verhalen van Margriet rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@margriet.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden