Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Waarom een uitstrijkje maken vanaf je 30ste zo belangrijk is

uitstrijkje-maken-gynaecoloog-2.jpg

Wie 30 wordt, krijgt snel na haar verjaardag een uitnodiging om een uitstrijkje te maken. Dat lang niet iedereen een afspraak maakt na deze oproep, baart gynaecologen zorgen. Margriet spreekt Afra Zaal, gynaecoloog in het LUMC, over het belang van dit uitstrijkje en het bespreekbaar maken van baarmoederhalskanker.

Én antwoord op de vraag waarom we in Nederland pas vanaf 30 jaar een oproep krijgen, in tegenstelling tot veel landen om ons heen.

Afra Zaal over het maken van een uitstrijkje vanaf je 30e

‘Baarmoederhalskanker is een vorm van kanker die je kúnt voorkomen en behandelen door er op tijd bij te zijn. Het maken van een uitstrijkje is zo belangrijk omdat we de ziekte op deze manier in een voorstadium kunnen opsporen. In Nederland krijgt een vrouw vanaf haar 30ste de oproep mee te doen aan het vijfjaarlijkse bevolkingsonderzoek -in sommige andere Europese landen ligt die leeftijdsgrens lager. Waarom we in Nederland toch voor de 30 kiezen? Met elk bevolkingsonderzoek is het een lastige afweging, maar bij baarmoederhalskanker is zichtbaar aan te tonen dat er vanaf deze leeftijd het grootste risico op ziektevorming is. Vrouwen die jonger dan 30 jaar zijn kunnen de HPV-besmetting, het virus dat uiteindelijk de kanker kan veroorzaken [red. hierover later meer], ook met zich meedragen, maar hierbij stoot het lichaam het vaker vanzelf weer af. De afweging is dus altijd: hoeveel vrouwen maak je ongerust met een oproep, terwijl de kans dat ze daadwerkelijk iets hebben miniem is? Op dit moment is die groep nog zo groot dat de leeftijdsgrens bij 30 wordt getrokken, omdat je vrouwen ook niet wil blootstellen aan onnodig veel onderzoeken en behandelingen. Vrouwen die nog geen 30 zijn maar wél klachten hebben, krijgen natuurlijk wel een uitstrijkje. Zij vallen niet binnen het bevolkingsonderzoek, maar komen op indicatie bij de huisarts terecht.’

Lees ook
Zo denken jullie over het uitstrijkje: ‘Ik sta niet te springen, maar ga altijd’

Wat gebeurt er bij een uitstrijkje?

‘Met een uitstrijkje neemt een gynaecoloog cellen af van de baarmoederwand, die worden getest op een HPV-besmetting. Dit kan sinds kort ook thuis, met een zelftest. Word je positief getest op het HPV-virus dan is dat absoluut geen reden tot paniek. Bijna elke vrouw (en man!) raakt hier wel eens mee besmet. Het lichaam ruimt dit meestal vanzelf op waardoor er geen afwijkende cellen ontstaan. Draag je het virus langer met je mee, dan kan dit wel gebeuren. Een uitstrijkje bij de huisarts geeft meteen duidelijkheid over de PAP-classificatie, welke van 1 tot 5 loopt. PAP-1 is heel normaal, maar alle vrouwen die PAP-2 tot en met PAP-5 als resultaat krijgen, worden doorverwezen naar de gynaecoloog. Die volgt een vervolgonderzoek, de colposcopie, uit. Als daarbij afwijkingen worden gezien is het tijd een biopt af te nemen. Aan die biopt is uiteindelijk te zien of een vrouw een voorstadium van, of in zeldzame gevallen al baarmoederhalskanker heeft.’

Welke klachten kunnen op baarmoederhalskanker wijzen?

‘Bloedingen buiten de menstruatie om kunnen al een alarmbel zijn. Doorbraakbloedingen bijvoorbeeld, of bloeden tijdens het vrijen. Maar de meeste vrouwen met baarmoederhalskanker merken in eerste instantie helemaal niet wat er zich in hun buik afspeelt. Weer een reden waarom het laten maken van dat uitstrijkje zo belangrijk is: zelfs van een beginnende tumor kun je nog geen klachten ervaren. En hoe eerder je erbij bent, hoe beter de ziekte al vóór het groeien van die tumor te bestrijden is.’

Is baarmoederhalskanker erfelijk?

‘Daar kunnen we kort over zijn: voor zover we nu weten is deze vorm van kanker niet erfelijk. Dat betekent dus dat een 25-jarige vrouw geen extra risico loopt omdat haar moeder de ziekte heeft gehad, en ook zij dus pas op haar 30ste de eerste oproep voor een uitstrijkje krijgt. Wel zijn er andere risicogroepen bekend. Vrouwen met een verminderende afweer worden op jongere leeftijd al opgeroepen en worden vaker gescreend. Het gaat dan om vrouwen met bijvoorbeeld een HIV-besmetting, of mensen die om welke reden dan ook een medicijn als prednison moeten slikken.’

Is er een vaccin tegen baarmoederhalskanker?

‘Het vaccin tegen HPV bestaat al, maar de opkomst voor een prik is jaarlijks erg laag. Het ligt rond de 55%, terwijl dit getal ruim 93% is voor andere vaccinaties bij jonge kinderen. Een van de redenen daarvoor? Veel ouders associeren het oplopen van een HPV-besmetting nog te erg met onbeschermde seks. Daar willen ze hun jonge dochters dan niet toe aanzetten, terwijl iedereen die seks heeft, ook bij het gebruik van condooms, een HPV-besmetting kan oplopen. Oók mannen. Om die opkomst te verhogen zijn we in Nederland bezig het vaccin vanaf volgend jaar ook voor jongens beschikbaar te maken: zij kunnen HPV namelijk alsnog overbrengen. Ook verlagen we de leeftijd van vaccineren van 12 naar 9. Op die manier wordt het losgetrokken van geslachtsgemeenschap, en nemen meer ouders hopelijk de beslissing om hun dochter en zoon te laten vaccineren. Uiteindelijk zou het mooi zijn als ik zonder werk kom te zitten, want dat zou betekenen dat het vaccin zó goed werkt dat baarmoederhalskanker niet meer bestaat.’

Beeld | Getty Images

Ook interessant