Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Het uitstrijkje: alles wat je moet weten over dit bevolkingsonderzoek

uitstrijkje-alles-wat-je-wilt-weten-over-dit-bevolkingsonderzoek.jpg

Alle Nederlandse vrouwen tussen de dertig en zestig jaar krijgen om de vijf jaar een oproep voor het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. Een onderzoek dat bekend staat als ‘een uitstrijkje’.

Zeker wanneer je dit voor de eerste keer gaat doen, kan dit best spannend zijn. We vertellen je alles wat je moet weten over dit bevolkingsonderzoek.

Bevolkingsonderzoek

Een bevolkingsonderzoek is een gratis medisch onderzoek om een ziekte vroeg op te sporen. In Nederland gebeurt dat voor drie veel voorkomende soorten van kanker: baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker. Daarmee kan de ziekte nog voor er klachten ontstaan worden ontdekt en is er in veel gevallen nog een goede behandeling mogelijk.

Het uitstrijkje

Het onderzoek naar baarmoederhalskanker bestaat uit een uitstrijkje, waarbij wat baarmoederslijmvlies afgenomen wordt. Je kunt ervoor kiezen om deze bij de huisarts uit te laten voeren of om het met een zelftest thuis te doen. Na je dertigste verjaardag ontvang je hierover automatisch een brief van de overheid. Door middel van een teststaafje worden cellen van de baarmoederhals afgehaald die vervolgens in een laboratorium worden onderzocht. Binnen vier weken na het uitstrijkje ontvang je de uitslag.

Zwangerschap en menstruatie

Wanneer je een afspraak maakt voor het maken van een uitstrijkje is het verstandig om rekening te houden met je menstruatie. De test kan alleen worden uitgevoerd als je niet ongesteld bent, omdat bloed de uitslagen kan beïnvloeden.

Ook wanneer je zwanger bent tijdens de oproep, kun je de test beter even uitstellen. Het uitstrijkje is niet schadelijk, maar door de zwangerschap kunnen de cellen niet goed beoordeeld worden. Er wordt aangeraden minstens tot een half jaar na de bevalling te wachten voor het uitstrijkje; pas dan zijn alle cellen weer goed te controleren.

Lees ook:
Déze 10 symptomen moet je volgens een gynaecoloog nooit negeren

Spannend onderzoek

Deelname aan het bevolkingsonderzoek is niet verplicht. Vooral jonge vrouwen vinden het (laten) maken van een uitstrijkje spannend. Het is een inwendig onderzoek in de vagina, wat soms als fysiek of mentaal ongemakkelijk ervaren wordt. Deelnemen aan het bevolkingsonderzoek is wél heel belangrijk, omdat (voorstadia van) kanker op deze manier vroeg ontdekt kunnen worden.

Eendenbek

Als je weet wat je kunt verwachten, is het eigenlijk onnodig om heel nerveus te zijn. Schamen hoef je je sowieso niet: de assistente of huisarts doet dit soort onderzoeken dagelijks. Het enige waar hij of zij zich mee bezig houdt, is jou op je gemak stellen én het onderzoek zo goed mogelijk afnemen.

Bij het uitstrijkje maakt de huisarts of de doktersassistent gebruik maakt van een speculum, ook wel eendenbek genoemd. Dit is een instrument waarmee de baarmoedermond beter kan worden geopend. Vaak wordt deze eerst opgewarmd waardoor het minder koud aanvoelt. Wanneer je je goed ontspant, doet het inbrengen van de eendenbek in de meeste gevallen geen pijn.

HPV

Het uitstrijkje wordt in het laboratorium eerst getest op HPV (humaan papillomavirus). Dit is een veelvoorkomend virus. Ruim 80 procent van de vrouwen draagt dit bij zich zonder het te weten. Het virus bestaat uit meer dan honderd soorten. Vijftien daarvan kunnen baarmoederhalskanker veroorzaken. Als uit de eerste test blijkt dat er HPV aanwezig is, wordt de test uitgebreid met een onderzoek naar afwijkende cellen.

Sinds dit jaar kunnen vrouwen ook voor de zelftest kiezen. Deze test echter alleen op HPV en niet op afwijkende cellen. Wanneer uit de uitslag blijkt dat er wel HPV gevonden is, wordt daarom aangeraden om bij de huisarts alsnog een uitstrijkje te laten maken.

Lees ook:
Symptomen baarmoederhalskanker: hoe merk je dat je het hebt?

Uitslag van het uitstrijkje

De uitslag van het bevolkingsonderzoek kan bestaan uit verschillende resultaten. Wanneer er wel HPV wordt gevonden maar geen afwijkende cellen, word je meestal opgeroepen om binnen zes maanden een nieuwe test te doen. Deze test is alleen om met zekerheid te zeggen dat de cellen in de baarmoederhals gezond zijn. Vaak is het HPV-virus dan nog wel aanwezig. Het duurt namelijk twee jaar voor het lichaam deze zelf heeft opgeruimd.

Wanneer er wel (licht) afwijkende cellen worden gevonden, word je doorgestuurd naar een gynaecoloog. Deze kijkt of er afwijkingen zijn aan de baarmoederhals. De kans is klein dat een behandeling nodig is, want vaak verdwijnen de afwijkende cellen vanzelf. In sommige gevallen is er wel sprake van een voorstadium van baarmoederhalskanker. Een voorstadium is echter nog geen baarmoederhalskanker en meestal goed te behandelen. Door behandeling kan baarmoederhalskanker vervolgens in veel gevallen worden voorkomen.

Artikelen van Margriet.nl ontvangen in je mailbox?
Schrijf je in via margriet.nl/nieuwsbrief.   

Bron | RIVM
Beeld | iStock

Ook interessant