Gezondheid

Het uitstrijkje: alles wat je moet weten over dit bevolkingsonderzoek

het-uitstrijkje-alles-wat-je-moet-weten-over-dit-bevolkingsonderzoek.jpg

Alle Nederlandse vrouwen tussen de dertig en zestig jaar krijgen om de vijf jaar een oproep voor het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. Een onderzoek dat bekend staat als ‘het uitstrijkje’.

Zeker wanneer je dit voor de eerste keer gaat doen, kan dit best spannend zijn. We vertellen je alles wat je moet weten.

Bevolkingsonderzoek

Een bevolkingsonderzoek is een gratis medisch onderzoek om een ziekte vroeg op te sporen. In Nederland gebeurt dat voor drie veel voorkomende soorten van kanker: baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker. Daarmee kan de ziekte nog voor er klachten ontstaan worden ontdekt en is er in veel gevallen nog een goede behandeling mogelijk.

Het uitstrijkje

Het onderzoek naar baarmoederhalskanker bestaat uit een uitstrijkje. Je kunt ervoor kiezen om deze bij de huisarts uit te laten voeren, of om het met een zelftest thuis te doen. Na je dertigste verjaardag ontvang je hierover automatisch een brief van de overheid. Door middel van een teststaafje worden cellen van de baarmoederhals afgehaald die vervolgens in een laboratorium worden onderzocht. Vervolgens ontvang je binnen vier weken de uitslag.

Zwangerschap en menstruatie

Wanneer je een afspraak maakt voor het maken van een uitstrijkje is het verstandig om rekening te houden met je menstruatie. De test kan alleen worden uitgevoerd als je niet ongesteld bent. Wanneer je zwanger bent tijdens de oproep, kun je de test ook beter even uitstellen. Het uitstrijkje is niet schadelijk, maar door de zwangerschap kunnen de cellen niet goed beoordeeld worden.

Eendenbek

Deelname aan het bevolkingsonderzoek is niet verplicht. Vooral jonge vrouwen vinden het (laten) maken van een uitstrijkje spannend. Dit komt doordat de huisarts of de doktersassistent voor het onderzoek gebruik maakt van een eendenbek. Dit is een instrument waarmee de baarmoedermond beter kan worden geopend. Vaak wordt deze eerst opgewarmd waardoor het minder koud aanvoelt. Wanneer je je goed ontspant, doet het inbrengen van de eendenbek in de meeste gevallen geen pijn. Deelnemen aan het bevolkingsonderzoek is heel belangrijk, omdat (voorstadia van) kanker op deze manier vroeg ontdekt kunnen worden.

HPV

Het uitstrijkje wordt in het laboratorium eerst getest op HPV (humaan papillomavirus). Dit is een veelvoorkomend virus. Ruim 80 procent van de vrouwen draagt dit bij zich zonder het te weten. Het virus bestaat uit meer dan honderd soorten. Vijftien daarvan kunnen baarmoederhalskanker veroorzaken. Als uit de eerste test blijkt dat er HPV aanwezig is, wordt de test uitgebreid met een onderzoek naar afwijkende cellen.

Sinds dit jaar kunnen vrouwen ook voor de zelftest kiezen. Deze test echter alleen op HPV en niet op afwijkende cellen. Wanneer uit de uitslag blijkt dat er wel HPV gevonden is, wordt daarom aangeraden om bij de huisarts alsnog een uitstrijkje te laten maken.

Uitslag

De uitslag van het bevolkingsonderzoek kan bestaan uit verschillende resultaten. Wanneer er wel HPV wordt gevonden, maar geen afwijkende cellen, wordt je meestal opgeroepen om binnen zes maanden een nieuwe test te doen. Deze test is alleen om met zekerheid te zeggen dat de cellen in de baarmoederhals gezond zijn. Vaak is het HPV-virus dan nog wel aanwezig. Het duurt namelijk twee jaar voor het lichaam deze zelf heeft opgeruimd.

Wanneer er wel (licht) afwijkende cellen worden gevonden, word je doorgestuurd naar een gynaecoloog. Deze kijkt of er afwijkingen zijn aan de baarmoederhals. De kans is klein dat een behandeling nodig is. Vaak verdwijnen de afwijkende cellen vanzelf. In sommige gevallen is er wel sprake van een voorstadium van baarmoederhalskanker. Een voorstadium is echter nog geen baarmoederhalskanker en meestal goed te behandelen. Door behandeling kan baarmoederhalskanker in veel gevallen worden voorkomen.

Lees ook
Minder meisjes laten zich vaccineren tegen baarmoederhalskanker

Bron | RIVM
Beeld | iStock

Ook interessant