Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Gezondheid

Aan déze symptomen herken je een delier (en dit moet je dan doen)

aan-deze-symptomen-herken-je-een-delier-en-dit-moet-je-dan-doen.jpg

Als iemand een delier heeft, raakt hij of zij in korte tijd enorm in de war. Meestal komt dat door een ziekte, medicatie of na een operatie: er is bijna altijd een lichamelijke oorzaak. Iedereen kan in principe deze klachten krijgen, maar ouderen lopen meer kans. Aan welke symptomen herken je een delier?

Het vroegtijdig herkennen van de symptomen van een delier kan de duur hiervan vaak verkorten: de lichamelijke oorzaak, bijvoorbeeld een blaas- of longontsteking, kan dan sneller aangepakt worden.

Wat is een delier?

Een delier ontstaat door een lichamelijke aandoening, bijvoorbeeld een infectie of ziekte. Die zorgt voor een soort kortsluiting in de hersenen, waardoor deze niet meer zoals gewoonlijk kunnen functioneren. En dat zorgt vervolgens voor de symptomen van een delier, waaronder verwardheid, wanen en hallucineren.

In principe kan een delier op elke leeftijd voorkomen, maar ouderen hebben hier wel een verhoogde kans op. Een aantal andere factoren die de kans op een delier (of een vorm met heftige symptomen) vergroten zijn bestaande geheugenproblemen, problemen met gehoor of zicht, of het eerder gehad hebben van een delier. Ook mensen die een slechte conditie hebben of niet lang meer te leven hebben, krijgen vaker een delier.

Symptomen van een delier

Zoals hierboven beschreven, begint een delier altijd plotseling. Het voelt alsof de verwarring uit het niets komt, onverwachts in een paar uur of een paar dagen. In korte tijd kan iemand met een delier zich helemaal anders gaan gedragen en gedrag laten zien dat totaal niet bij hem of haar past. Enkele symptomen die kunnen wijzen op een delier zijn:

  • in de war zijn
  • onduidelijk of onsamenhangend praten
  • niet logisch na kunnen denken, gedachten hebben die niet waar zijn (wanen)
  • prikkelbaar gedrag, boosheid of agressief gedrag zonder duidelijke reden
  • dingen zien, horen of ruiken die er niet zijn (hallucinaties); dit kan het prikkelbare gedrag verergeren en tot paniek leiden
  • desoriëntatie in tijd, plaats en persoon; niet weten wie of waar hij of zij is
  • afwezig zijn, voor zich uitkijken, mensen niet aankijken
  • onrustig óf juist extreem rustig zijn
  • verstoord dag- en nachtritme: ’s nachts wakker en overdag slapen

Een delier uit zich bij iedereen anders en kan ook van het ene op het andere moment wisselen. Het is dus niet zo dat iemand met een delier al deze symptomen heeft, vaak slechts enkele. Mensen die een delier hebben, zijn vaak niet in staat de symptomen zelf te herkennen. Daarom is het belangrijk dat ook de omgeving alert is op deze klachten. Denk je ze te zien bij een naaste? Neem dan contact op met de huisarts of huisartsenpost. Het is belangrijk dat de oorzaak van een delier zo snel mogelijk aangepakt wordt, om de symptomen zo snel mogelijk te verminderen

Oorzaken van een delier

Een delier ontstaat dus als gevolg van een lichamelijke aandoening, die ook in de hersenen voor problemen zorgt. In veel gevallen is dat een ziekte of ontsteking. Denk bijvoorbeeld aan een blaasontsteking, diabetes die niet goed onder controle is of een longontsteking. Ook kan een delier ontstaan na een operatie, meestal komt dat door de narcose die toegediend wordt.

Een aantal andere mogelijke oorzaken zijn:

  • problemen met de blaas, zoals het niet goed leeg kunnen plassen van de blaas
  • uitdroging
  • pijn, bijvoorbeeld na een val
  • bepaalde medicatie, zoals morfine en sommige middelen ter behandeling van de ziekte van Parkinson
  • plotseling stoppen met het gebruik van alcohol of kalmerende middelen

Vaak begint een delier als de oorzaak hiervan nog niet aangepakt is, en verminderen de symptomen pas als het lichaam weer rust krijgt omdat bijvoorbeeld de infectie of pijn afneemt.

Behandeling

Als je een delier denkt te herkennen, is het dus heel belangrijk dat je contact opneemt met de huisarts of huisartsenpost. Is iemand mogelijk in levensgevaar? Bel dan alarmnummer 112. De eerste stap in de behandeling van een delier, is het onderzoeken wat de oorzaak is. Een infectie of ontsteking moet aangepakt worden en bij medicatie moet met de arts die dit voorschrijft overlegd worden over dosering en soort. De verschijnselen van het delier kunnen soms worden behandeld met medicatie. Daarbij kun je denken aan bijvoorbeeld rustgevende middelen of slaapmedicatie.

Verder is het belangrijk dat iemand met (de symptomen van) een delier goed in de gaten gehouden wordt en zich op een veilige plek begeeft. Omdat mensen vaak zelf niet meer beseffen wat zij doen, is het van belang dat er altijd iemand in de buurt is om letsel te voorkomen. Hoe lang een delier precies duurt, hangt af van de oorzaak en de gezondheid van degene met de aandoening. Meestal verdwijnen de eerste symptomen enkele uren tot dagen nadat de oorzaak van een delier gevonden is.

Bron | Thuisarts, UMC Utrecht
Beeld | Getty Images

Ook interessant